Kan ngaihsan zawng?

Kan ngaihsan zawng han tih ngawt mai chu a huam zau mah mah kan ti mai thei. Mi chi hrang hrang kan ni a, kan duh dan, thlir dan, hmuh dan a inang lo hlawm ṭhin khawp ang. Ṭhenkhatin pa tak kan duh laiin kan lo duh lo ve thei bawk a. Lehkhathiam tak kan ngaihsan laiin ṭhenkhat chuan kan lo ngaisang ve lem lo thei bawk a. Mikhual thusawi kan ngaihsan laiin ngaisang ve lem lo kan awm bawk a. Han sawi ta zel ila hnam upa leh fing te ngaihpawimawh leh ngaihsan zawng pawh keini nen chuan a inang lo mai thei bawk. A nawlpui anga kan ngaihsan zawng pawh hi ram leh ram, hnam leh hnam, a inang lo khawp bawk ang. Kan dinhmun azirin a dang lam thei viauin ka ring. Vai-ho ngaihsan zawng chu keini nen chuan a inang lo ang, khaw chhak ho, chutiang bawkin sap, kan tih hote nen phei chuan a inang lo hlein ka ring. Aw le, vawiinah chuan kan ngaihsan zawng, Mizote ngaihsan zawng ber nia ka hriat han sawi ka tum dawn a ni.

Pawisa nei

Pawisa neite hi chu mi tu pawh mai hian kan ngaisang, a chhan chu engkim a lei thei, si thlu thei, ti ila kan ti sual tam pui lo vang. Ṭawng mawi lo ni lo se la, nula hmelṭha ṭha hian an ngaisang, hmelṭha an tehna ve ber pawh ti ila a ṭhelh lutuk lo vang. Tun hma deuhte phei kha chuan thil han show ham ham theite phei kha chu kan chung en thuai mai ṭhin. Nulat, tlangvalna kawngah pawh hian a nei deuh chu tunlai, mi changkang, nei lo chu ṭhing, changkang lo, rethei, kan ti deuh ber mai a ni. Sawi ta zel ila kohhranah pawh hian pawisa thawh hnem thei deuh chu zu in mi, nikhua vak lote an nih loh chuan an langsar duh viau. Ṭhianzaho angah pawh hian pawisa nei thei deuh leh nei vak lote pawh hi kan inang lo. Hetiang hi a nih avangin pawisa nei nih hi, nei vak lote paw'n kan chak ve ṭhin. Tichuan, nei anga lan tal chu kan lo ti ṭhin ta a, a ba ten, puk chawp ten (Loan), tlem tlema pek (Installment) ten, hausate ang maiin kan khawsa ve ta mai a ni. A ṭha ve viau tho a, mahse, leiba eng emaw zat kan nei, mite chuan a hausa ngei mai, nei ngei mai, min ti ve tho, hetianga kan tih mai loh chuan mi'n mirethei, mi hmuhsit, kan ni mai dawn si a ni.

Zuk leh hmuam

He thil hi chu kan hre tlang viau hlawm tawhin ka ring, vawiin thlengin Mizote zingah chuan hmun pawimawh tak a la luah reng a ni. Thil ṭha lo a ni tih hre mah ila, rual pawl nan, chin ṭhan atan kan la duhin, hnar phal meuh lo a ni ber mai e. Mi tam zawkten an chin ṭhin (addict) a nih avangin ti ve miah lote chu an mal/kawm tur, ti ti pui tur an nei vak lo ṭhin. Hetianga chin a nih mek vang hian a ti mite chu an lal zawk, ti lo mite chu sawi tham an awm ṭhin loh vang hian an thu vak lo ṭhin. Ti lo mite chu thil ṭha titu zawk ni mah se, a bet zawkah ṭan a ngai fo ṭhin. Eng ngati nge kan addict tlat le, ṭhatna, hlawkpuina pakhat mah a awm si lo a, kan ngaihsan zawng a nih tlat le aw. Mahse, a ti mi tam zawk te hi chuan a ti lo mite hi chu engah mah an ngai lo, a hrisel lo hlei hlei an ni, an thaw a rimchhe lutuk, cancer pawh an nei ve reng ṭhin tho, an ti. Nia, a ti mite hi chu mi pangngai, zau, fel, a ti lo mite erawh chu mi zim, midangte hriatthiamna nei lo, changkang lo, tunlai lo, an ti. Vawiinah pawh hian mei han zukpui tur, sahdah, etc., a thurualpui theih tur ang chi te hi chu mi pangngai, tunlai mi, kan la ti reng, a ti lo mite chu kan dah hniam, ngaisang lo khawp mai.

Insawimawi ṭhinte

Pituten mahni infak leh sakhi ngalah engmah a bet lo, an lo ti ṭhin. Hei hi a dik viau mai, Bible zirtirna nen pawh hian a inrem thlap a ni. Tu ma'n a pawnga takin ka fel, ka fel, an ti ngai lo, mahse, thiam tak, thuhnuairawlh tak ni awm hian a insawi theih. Heng mite hi chu, "E, ani chu," kan ti deuh mai ṭhin, kan ngaisang viau zel ṭhin. Lehlamah chuan mahni insawi dawklak hi chu a awm vein ka hria, kan insawi zel loh chuan miten kan thil tih ṭhat kha an hre thei si lo alawm le. Mahni tih dik loh, fel lohna lai, sawi ṭhin hi chu a harsa, huaisen ve deuh a ngai. Mi fak leh lawm kan hlawh zel theih nan thukhuh taka kan insawi zel a ngai, chutiang a nih loh chuan mi'n min dah hniam dawn, misual, min ti dawn. Politics-ah pawh hian mi party chu ṭha lo, keimahni chauh kan ṭha, kan ti ṭhin. Mahse, anni hi chu tlemin an danglam deuh, an thil ruahman, tih tum, thil tiamte azirin mipuiten kan vote in vote lo ṭhin. Aw le, mahni insawimawina khawvel a ni miau a, insawi ve lo te chu thlanmual piah lamah a la ni daih si a, lawmman dawn hun tur, chuvang chuan, insawimawi ṭhinte chan chu kan rilruah a langsar, ngaisang ṭhin a ni e.

Pasalṭha, sa kap theite kha vawiinah chuan kan ngaisang tawh lo, dan bawhchhia, misual, etc., kan ti daih tawh, sawrkar hnathawk, rei tak tak hlawh la lo pawh a awm thei, sum ngah tak ṭhin te pawh kha kan ngaisang tawh miah lo. Kan hun tawn mil zelin a danglam, vai ramah chuan ram hruaitu neih nei mang lo, rethei takte hian ngaihsan an hlawh, keini ramah hian eng tikah nge ngaihsan an hlawh ve ang aw. Khawpuiah hi chuan scooty pakhat tal hi chu miin luaha khawsate paw'n an kawl deuh vek tawh a ni. A zuartute pawh an inhralh chur chur reng mai, mahse, a tam zawk hi chu a ba thlau, kan mamawh viau a ni ngei ang a, rulh lehna tur kan neih tho chuan a ṭha viau. He tih lai hian nei tak anga lan tumna, rualawhna hian min chim nasa mang e, ka lo ti ve mai mai. A dik tak tak, ni chu ni, ni lo chu ni lo, tihna rilru hi kan nei mang lo em mi ni ang, lem chang nun hian min zuam lutuk ang tih te pawh hi a hlauhawm mang e. Kan ngaihsan zawngte hi a dik tak chuan a mak ṭhin mang e aw, tih chang hi a va tam em.

- Lalchhandama Colney, Ph – 9862982321