Written by
- David Zochhuanmawia (Vida Hrahsel Saza)
AMC INTHLAN HUN RAWTNA SEC IN MNF SORKAR LA SAWIPUI LO
"Pathian leh kan ram tan" titu Party kal dan leh chêt dan hi chhui chiangin, sawi leh lawk teh ang, sorkar lai an ni bawk a. Tute maw "Pathian leh kan ram tan" titu Party chu? E le, MNF Party, Pu Zoramthanga leh a kaihhruai, a pawlte hi maw le.
'An pawl inrelbawl dan tlangkam titi ka lo hriat thawi dan chuan, Chief Minister tih loh MLA/Minister chuan Party-ah nihna, a bik takin OB post chelh a nei tur a ni lo ti nia langin, Dr. R. Lalthangliana, Health Minister chu Party OB aṭangin Pu Zorama'n a ban a. A duh tawk mai dawn emaw tih laiin, MLA pawh ni lo, Minister pawh ni chuang lo Pu R. Tlanghmingthanga a bàn leh bawk a. An pawl inkaihhruaina dàn ṭha tak a awm ang tih rin thiam har tawh tak a ni. Eng dànin nge maw Pu Tlanga kha paih ngawt ni maw!
Tin, ngai teh, a duh tawk tawh mai dawn emaw tih laiin kum hnih chhung leka Health Department sum hman dan a chhuitir leh a, an sum hman dan dik lo an hai chhuak ṭeuh leh nghal. A ti lutuk tawh lo maw! Lunglei lama MNF hruaitu, Dr. Thangtea lamṭanga ngaih a bàn chungchang kha chu sawi kìlh kèlh tawh lo mai ang. Mawm chawm châk ṭheuh ṭheuh, buai angin lang rih lo mahse, a hun a la thleng ngei ang le. Buaina hi mihringte'na kan cho chhuah a nih zel hi maw.
MNF Party-in AMC inthlan an cho lo tih hriat theih turin October 5, 2020 a an Party thuneitu sâng National Core Committee (NCC), an party President Pu Zoramthanga hoa neih chuan MNF Block hruaitu tur chu inthlang loa inruat mai ni se an ti a. COVID-19 hri kâi hniam lam pan mek lai a ni nghe nghe. Ngaihtuahna fing tak anga lang hmanga mipui rilru hruai kàwi tum rânin rilru an sêngin a lang a. "Block inthlan pawh kan nei ngam lo a, kan inruat mek laia AMC inthlante chu a," an tih theih turin, mipui laka hmai phih faina atana hman an tum ni ngeiin a ngaih theih.
AMC hi tun dinhmunah MNF sorkarna a ni a, a theih chen chen pawhsei hi an rilru niin a lang. Sorkarna pawhsei ni lo mah se, an control theih ngei turin AMC Commissioner, Pu K. Laldingliana chu Administrator turin MNF sorkarin a ruat zui a. Inthlanna muangchanga neih a, AMC sorkara an sum leh pái hman bang an hman zawh hram theih dan tur an ngaihtuah niin a lang bawk. Mizoram sorkar leh AMC hnuaia Check & Balance a awm theihna atan AMC-a MNF sorkar hi namthluk a ngai a. Inthlan hunah MNF hian an rorèlna hi an chân ngei a rinawm tawh a ni. Mizoram pumah MNF a sorkar a, rorelna fung awmna ber Aizawlah Check & Balance felfai tak a awm theihna atan AMC inthlanah MNF an sorkar nawn leh palh hlauh chuan thil ṭha lo zawk a thleng thei a ni tih hi mipuiin hre nawn awn awn ang u. Check & Balance awm theihna atan chuan AMC-a experience nei tawh Party, nasa taka MNF check thei an ṭha ngeiin a rinawm.
State Election Commission (SEC) hian AMC inthlang tura rawtna hi Mizoram sorkar hnen aṭangin a dawng tawh em? SEC zawk hian Mizoram sorkar hnenah thuràwn pe a, rawt hmasa tur zawk a ni em? October 14, 2020 khan SEC chuan, Vanglaini palai zawhna chhangin, Mizoram sorkar hnen aṭangin rawtna a la dawn loh thu an lo sawi tawh a. January 6, 2021 Vanglaini palai zawhna chhanna aṭanga a lan danin, State Election Commissioner, Laima Chozah chuan, AMC dànah inthlan buatsaih a nih dawnin, state sorkar ráwn chunga inthlan hun ruat tur a ni, a ti a. SEC chuan, state sorkar a la be ráwn lo, a ti bawk. COVID-19 hripui avanga State sorkar la be ráwn lo a nih thu a sawi tel bawk a ni.
Tun hnua heti taka COVID-19 chhuan lam leh si, eng ngati nge hri kâi pun chhoh mek lai, August 27, 2020 khan Village Council leh Local Council inthlan kha SEC leh MNF sorkar hian min neih luihpui. Party hrang hrang leh mithiam tam takin neih rih loh mai nise tiin, sorkar leh SEC an ngèn lawm lawm chungin sorkarna siam mektu MNF Party chu a ngawi tlat a nih kha. VC leh LC inthlan neihna hmun hrang hrangah 60% aia vote tlak ṭhatna a awm mang lo leh nghal bawk. Democracy-ah chuan vote tla ṭha se mipui sorkarna a nihzia a lang chiang leh zual ṭhin a. Kan hma lawka AMC Election kan neih turah pawh hian Ballot paper hmang lovin, Electronic Voting Machine (EVM) hman ngei ni se, vote a tlak ṭhat a rinawm bawk a ni.
Khati chunga mipui hriselna aia mahni Party tana ṭha tur chauh ngaihtuahtu MNF sorkar leh Election buatsaihtu, State Election Commission-a thawktute khan, COVID-19 avanga hrikai pung hluai palh se, Sorkarin nge SEC-in a mawh la ang tih ka zawhna min chhang thei lo pawh a lo àwm ta viau e. Natna inkaichhawn theih hlauhawm tak a awm laia mahni pumpui chauh hmangaih hi MNF hian sim tawh se. A hmaa hri kâi pun chhoh dan leh tuna Mizorama hri kâi kan neih hi chu inthlau tawh tak a ni. Health Minister, Dr. R. Lalthangliana chuan, COVID-19 hri inkaichhawnna ‘transmission chain’ chu chhutchah a ni a, vantlangah chhui hleihtheih loh khawpa hri léng darh tur chu thawhhona ṭha avangin ven a ni, tih sawiin, The Aizawl Post, October 5, 2020 khan an chhuah tawh a nih kha. Chumi hnuah kai thar eng emaw zat awm lehin, he natna hi vanduaithlak taka thihpui pawh an awm belh a. Nikum 2020 kum tawp lamah hun duhawm lo tak kan hmang ṭha leh a. Tih tak zeta thawktute an hah teh lul nen, mahni Department chanchin pawh kan chiang thei hlawm mang si lo a. Mizoram hmabak hi a thim ngawt mai.
Mizoram sorkar hi inbuatsaih ṭha se la chuan VC leh LC inthlan khan inthlanna felfai leh hri kâi pun belh miah lo pawhin a awm theihin a rinawm a, inbuatsaihna ṭha lo tak karah Election duty turin an training-na aṭangin an han kai darh hmasa nghal ngawtte kha inzirna tur leh kan hma lawka AMC inthlanna neih tur atan hian ṭangkaiah hmang thiam ila a ṭha ngawt ang. COVID-19 hian reh tih hun a neih mai hmel si lo a, he hripui awm reng chunga nun dan (Live with COVID-19) hi kan zir chhoh zel a hun tawh tak zet a ni. MNF sorkar leh State Election Commission (SEC) hian engtikah tak AMC Election hi min neihpui ngam ang maw? Thlir zel ang.
- David Zochhuanmawia (Vida Hrahsel Saza)