Written by
- Dr. V.L. Lalzahawma Chawngthu

YOGA PATENT-TU HINDU-TE

Mi ṭhahnemngaite avangin Society for the Propagation of Ayurveda (ramhmul damdawi), Naturapathy & Yoga lo dingin kei pawh Medical Practitioner ka nih bakah Diploma in Naturopathy & Yoga Massage, Hydrotherapy, Acupressure, Magneto therapy & Mud treatment etc. neitu ka nih ve avangin pawl hruaitu Secretary-ah min rawn pembuhbel a. Tunlaiah Yoga chungchang sawi a tam em mai a, hengte hi han tarlan ve ka’n tum ang e.

Yoga hi tute hmuh chhuah nge?

Lehkhabu chi hrang hrang han rawn hian yoga hmuchhuaktute hi Hindu ni loin sawina a awm a. Pi T. Vanlaltlani’n ‘Yoga leh Kristianna’ tih a ziah phek 2-naah pawh khan a rawn tarlang nghe nghe a. Yoga hi Asia khawmualpui chhunga chhim lamah hian an lo hmang hmasa ber nia hriat a ni. Yoga an hmanna chu mihringin thil a hriatthiam dan siam ṭha leh khawih danglam tura tih dan bik tak hmanga inkaihhruaina a ni. Tin a dang lehah chuan Yoga hi taksa thunun thei tur leh rilru hman kual dan pawh thunun thei tura taksa chetdan leh thawk lak dan chi hrang hrang hmanga inkaihhruaina ti te pawhin a sawi theih. A tir phat aṭangin Yoga hi taksa rilru leh thlarau hriselna atana hman a ni awm e.

Yoga ṭhatna hi Hindu ten an hriat hma avang leh ṭha an tih em vang te pawh a ni ang, an sakhaw lehkhabu thianghlimah thleng la lutin Yoga hi an lo Patent ta zawk a lo ni. Hemi avang hian Yoga hi kan hmu Hindu vek ni pawhin a lang.

Yoga hian damna min pe thei em?

Thei tehreng mai. Yoga hian damna min pek theih avangin Hindu-te hian Juda Sakhua leh Kristian Sakhua pian hma daih kum 5000 kal taah khan an lo practice tawh a. Chuvangin, an lo fing hmasain Yoga hi an lehkhabu thianghlim Gita buah an lo patent daih tawh a ni. Gita bu kan bihchian chuan dam nan an hman uar thu leh an pathian an hnaih theihna hmanrua pawimawh tak a nih thu kan hmu ṭeuh ang.

Tunlai (modern age) a kan awm tawh avangin SPANY chuan thu atthlak pui puia inhnial hi ṭul loah a ngai a, chuvangin Yoga pawh hi modern concept-in kan bih dawn a ni. Hindu pathianten natna laka intihdam nan Yoga hi a ṭha tih hre mah se vantlang mipuiten an hre lo hle. Yoga-in natna tam tak a tidam thei tih khawvelin a hriat larna chhan phei chu Indian bakah Western Countries ho an ni mah mah. A chhan chu Western Countries ho hian Yoga system te hi science thiamna hmangin an lo teh ṭhin a ni.

India ram Yoga thiam hmingthang Ramdev-a phei chuan “Yoga is Scientific way of curing human being” a ti tawp mai. Sakhua nen a hmehbel lo reng reng; technology pakhat angah a ngai mai a ni. Maruti Car ṭha tak India siam chu England-ah English miin khalh ta sela, Maruti car a la ni reng tho ang. Mihring transport nana lirthei car kan hman hi technology a ni a, chutiang tho chuan Yoga pawh hi Technology/ Medical Technology angin i hmu thiam ang u. America ramah Hindu Yoga an ti lo a, England-ah pawh Indian Yoga an ti hek lo, Yoga an ti mai a ni.

Muslim tennis, English tennis, German tennis kan khel ngai lo, tennis khawvelin an khel mai. Yoga hi kan hmu Hindu viau a nih chuan, Law of motion, Theory of Relativity te hi Jews tiin kan ko mai dawn em ni? Chuvangin, SPANY chuan Yoga hi technology for curing human being kan ti mai.

Tunlai kan zoram boruak chu Kelkang harhnain min chiah hneh hle a, mi ṭhahnem tak chu a hmunah kal tawhin an la kal belh mek zel a ni. Hetih lai hian he harhnain a ken tel pakhat, Kelkang khuaa Sawntlung lei chu thlarau lam rilru pu chungin an ei a dam nan a hmang te pawh an awm niin an sawi. Sawntlung lei ei a damna chang chungchanga ka hmuh ve dan chu a hnuaia mi ang hi a ni.

a) Pathianin a miten an rin theih nan leh Damna kan lo chan theih nan basic science hmangin a rawn inpuang a ni.

b) He thil hi Thlarau Thianghlim thil­tihtheihna chawp leh chilha chan mai theih a nihzia tilangtu chu a ni. Amaherawhchu, dam duh luat vanga ei ṭeuh erawh Kal lamin a tuar thei tih hriat a ṭha.

c) Khawvel thil taka ngaihtuah pawhin clay hmanna hi a tam mai. Internet-ah han lut la, chhiar sen loha tam i hmu ang. Chung zinga ṭhenkhat chu a hnuaia mite hi an ni.

Clay soil (tlak lei) hi damdawi ṭha tak niin ancient civilization hunlai pawha an hman ṭangkai ber a ni tawh ṭhin. Tlak lei hian ran leh mihringte tan pawha ṭangkai tak tak mineral a pai ṭeuh a, chung zinga a lar zual leh pawimawh (micro elements) ho chu - iron, calcium, sodium, zinc, copper, magnesium leh potassium tlema zawng a ni. Tlak lei ei tam luat vang hian Kal (Kidney) problem a awm thei a, chuvangin ei tawk hriat a ṭha. Kan sawi tak ang khan tlak lei hi negative ions an ni a, kan taksa tana ṭha lo, kan taksa chhunga awm si toxin e.g. Arsenic, Zinc etc etc ang te hi positive ions an ni. Tlak lei han ei hian heng positive ions nen hian lo inhip tawnin kan zun leh ekah thil ṭha lo te paih chhuakin kan lo dam phah ta a ni.

Mizo Kristiante hian rilru zau tak kan put zel a ṭul. Coconut chu Hindu unauten inthawina thilhlanah an hlan tel fo ṭhin. India ram chhung hmun hrang hrangah programme pawimawh neihna hmunah chuan chawhmeh tituitu atan coconut chu ei leh in siamtuten an hmang ṭangkai em em bawk. Keini ramah hian coconut tui, a hel ei leh han kan hmui hleka ei hi kan duh ve leh thung. Coconut ṭheuh an hmang a, hman dan a inang lo a, ngainat leh tui tih dan a inang lo bawk. A ṭhen chuan sum hmuh nan an chingin an hralh ber thung. Engtia hman tur nge tih chu a hmangtu zalenna a ni.

Chuvangin, Yoga pawh hi Hindu serh leh sang ril tak leh laimu thuk tak luahtu nimahsela SPANY chuan damna a pek theih hi kan thupui a ni. Hinduten puithu taka coconut an hman anga hmang loin taksa hrisel nana ei leh ina kan hmang ang hian Yoga pawh taksa hrisel nana hman hi kan thupui a ni. Zawhna leh hriat chian duh nei chuan spany@gmail.com/ 9856013439 or facebook (SPANY) ah zawh chian theih kan ni e.