Rilru dik nei turin

Mihring nun kaihruaitu pawimawh ber chu rilru (thinlung) hi a ni a. Kan rilru hian kan taksa engkim mai hi a thunun ti ila kan sawi sual tampui lo vang. Kan rilru avang hian kan huaisen a, kan rilru avang hian kan dawihzep mi ni pawh hian a lang a. Kan rilruin thil tha tih a duh chuan kan ti mai a, thil sual tih a duh tlat pawhin kan ti mai bawk. Rilru hi khawvela thunun harsa ber pawl a ni awm e. Sakhaw dang betuteho pawh hian an rilru thunun tumin an taksa te an inhrem vak vak ṭhin a ni. Ka fapa, i thinlung mi pe la, ka awm dânte hian i mit tlung rawh se (Thufingte 23:26) tiin kan Bible chuan a lo sawi a. Khawvela piansualna hlauhawm ber chu rilru piansual hi a ni a. Rilru hi a pawimawhzia hriain ram changkang zawkah chuan rilru lam buaite enkawlna pawh hi an dah pawimawh hle a. Kan ramah ngei pawh rilru lama harsatna neite tana doctorte pawh kan nei nual tawh a, a enkawlna lam pawh an ngai pawimawh ta hle.

Khawvela sualna lo bul ṭanna pawh rilru lam aṭanga inṭan a ni a, dan bawhchhiatna chi hrang hrang kan tihte pawh hi rilru aṭanga inṭan tho a ni. A rilru thunun thei mi chu khawvela mi awhawm ber pawl a ni ngei ang; mahni inthunun thei mi, an rilru thunun tlat mi chu an zahawmin mi tan hnawksak pawh an ni ngai lo hle. Khawvela hneh harsa ber chu kan rilru a ni a, thuneihna leh chakna hmangin mi lo thunu thei mah la, a rilru i thunnun loh chuan awmzia a nei tlem hle ang.

Khawvela mihring lo piang hi an pian tirh aṭanga thil sual tih duh nghal an awm ka ring chiah lo. An naupan lai aṭanga kaihhruai dan ṭha lo leh ngaihsak loh te, an thil hmuh leh hriatte hi an puitlin hnuah an rilru a kaihruai niin a lang. Drugs ngawivei duh saa lo piang an awm kher lo vang a, zu ngawi duh sa emaw, rukruk, tualthah duh saa lo piang pawh an awm kher lo vang.

Heng an rilru tipiangsualtu chu an naupan lai aṭanga kaihhruaina mumal lo leh an thil hmuh leh hriatte hian an rilru thinlung a thunun zawk a nih hmel a ni. Hursualna âwn saa lo piang pawh an awm lo vang. Heng anmahni sual khura hruai luttute hian nasa takin mawh an phur a ni. Mi rilru kan tipiangsual thei a, sual kawng thuk takah kan pilbotir thei bawk. Kan nawmsakna leh nawmchen duh avangin mite dam chhung rilru piansualnaah kan hnuk lut thei a ni tih hria a, puitling zawkte’n aia nau zawkte kan kaihhruaina kawngah kan nun kan fimkhur a pawimawh hle. Naupangte’n an puitlin huna nun kawng dik leh rilru dik an put theih nan a kaihruaina hi skulah leh chhungkuaah pawh inkaihhruaina ṭha leh zirtirna ṭha hi kan mamawh hle a ni. Nit ina naupang zirtirtute an pawimawhziate anmahni hian an inhre lo châwk. Hlawh hmuh nana thawk mai mai an ni lo; khawtlang leh ram inkaihhruaina ṭha siamtu an ni tih hi an theihnghilh loh a pawimawh hle mai. Chutiang bawkin chhungkuaah pawh a ni tho; chhungkaw awmzia leh a pawimawhzia hre lova chhungkaw din ve ngawt ṭhat lohziate hi kan hriata kan ṭhanharh a ṭul a ni.

Ni khat chu tlangval pakhat hian putar pakhat hi a tawng hlawl mai a, chu tlangval chuan putar hnenah chuan, "Min la hria em?" tiin a zawt a. Putar chuan a hriat loh thu chu a hrilh a. Tlangval chuan sikula a zirlai naupang a nih ṭhin thu chu a hrilh a, Putar chuan, "Aw, a nih chu maw le. Eng nge I tih chhunzawm tak a?" tiin a zawt a. Chu tlangval chuan, "Zirtirtu ka ni ve tawh a," tiin a chhang. Putar chuan, "Engtiang chiaha zirtirtu ṭha nge I nih ang aw! Min tluk ang em?" tiin a zawt fiam a. Tlangval chuan, "Tehreng mai, dik taka sawi chuan nangmah vang hian zirtirtu hi ka nih châk phah alawm," tiin a chhang. Putar chuan hriat belh châk takin engtik aṭang nge tih leh amah vanga zirtirtu a nih châk ṭhin chhan chîk takin an zawt leh a. Tlangval chuan a zirlai an nih laia thil thleng chu tihian a sawi chhuak ta a. "Ni khat chu ka ṭhianpa, i zirlai ni ve tho hian sikulah chuan sana thar mawi tak mai hi a rawn bun a, ka hmuh rual rual chuan ka awt ta hle mai a, saw thil saw ka nei ngei ngei tur a ni ka ti ta a. Ka ṭhianpa hriat loh chuan a ipte aṭang chuan ka ru a. Rei lo te hnuah chuan ka ṭhianpa chuan a sana thar chu a bo tih a hre thuai a, zirtirtu hnenah chuan a hrilh vat a, chu zirtirtu chu nangmah i ni nghe nghe. Tichuan, nang chuan classroom-ah chuan, 'He zirlai naupang sana hi class lak laiin a bo hlauh mai a, lo la palh in awm chuan khawngaih takin in lo pe let leh dawn nia' i ti a.

“Kei chuan sana chu ka awh em avangin ka pe let duh lo va. Sana chu tu ma’n an hmuh loh avang chuan classroom kawngka chu i khâr a, naupang ho zawng zawng chu a biala ding turin min hrilh a. Sana chu i hmuh theih nan kan ipte chu a mal tê têa min dap kual chu i tum ta a. Mahse, kan mit chu chhing tlat turin min ti thung a ni. I sawi ang chuan kan mit chu kan chhing ta vek a, a mal te te chuan kan ipte chu i dap kual ta a, ka hun a lo thlen chuan ka ipte chu i dap a, sana chu i hmu a, i la ta daih a. Mahse, mi dang chu i dap kual chhuak ta tho a. I zawh hnu chuan kan mit meng tur chuan min hrilh ta a. 'Sana chu kan hmu ta e,' i ti a. Keima ruk a nih thu chu tu mah i hrilh lo a, kha thil thleng pawh kha i sawi chhuak tawh ngai hek lo.

“Khami ni khan kumkhuaa ka hmingchhiatna tur kha min humhimsak a ni. Khami ni ngei kha ka nuna ka zah ber tum a ni. Mahse, khami ni vêk kha misual leh rukru nih ka duh lo tih ka hriat chian em em ni a lo ni ta bawk a. Kha ka thil tihsual kha eng mah i sawi chhuak ngai lo va, min hruai hrangin zilhna leh hremna eng mah min pe lo bawk. Mahse, chuti chung pawh chuan min zirtir tur awm ang chu chiang takin ka hria a. Nangmah vang liau liauin zirtirtu dik tak tih tur chu chiang takin ka hriat phah a ni," a ti ta a.

"Kha thil thleng kha ila hria em, zirtirtu?" tiin tlangval chuan a zawt zui a. An zirtirtu hlui tar tawh tak chuan, "La hre tehreng mai, kha sana bo lai vel kha chiang takin ka la hria alawm. Naupang ipte dap kuala ka zawn laite pawh kha ka la hria a. Mahse, nangmah hi I ni tih ka hre lo che a ni. Kha thil ka zawn kual lai khan kei pawh hian ka mit kha ka chhing daih alawm," a ti ta mai a.

He zirtirtu putar rilru dik leh ngilzia hi entawn tlak a ni a, naupanga a chi tuh hi a ṭhain, kha naupang chang lo pawh khan zirtirtu nih ve an chak maithei a ni. Kan ramah hian naupang leh ṭhalaiteah hian eng chi nge kan tuh le? Politiciante hian mipuiah eng nge kan tuh? Sorkar hnathawkte, nu leh pa leh kohhran hruaitute pawh hian eng chi nge kan tuh le? Kan ṭhalaite hian kan nih ang nih ve an châk ang em? Politician chu dawheh tak mahni ṭawng pawh ûm pha lo ni hian min hmu ang em? Sorkar hnathawkte pawh zelthel leh hlawh baka pawisa hmuhna tura mi pamham tak ni hian min hmu em? Kohhran hruaitu lemchang tak nite hian min hmu ang em le?

Puitling zawkte hian naupang zawkte kan kaihhruaina kawngah hian rilru dik nei tura kan kaihhruai a ṭul tak zet a ni. Keimahni avanga ringtu leh rawngbawltu nih ve an châk loh chuan kan ram chu a ngaihtuahawm hle ang. Kan naupang zawkte’n rilu dik an put theih nan inkaihhruaina ṭha leh nunchang entawn tlak nei turin ṭan ila ṭheuh ang u hmiang.

- Reuben Lalnunthara Hnamte