Thingfâl BCM biak in chim leh a chhehvel
Thingfâl Mamte ‘T’ BCM kohhrante tawrhna hi kohhran lian leh hausa deuh, ‘A aia nalh zawkin kan sa leh mai ang chu’ ti thei tan pawh na tak tur a ni. Anni phei chu kohhran member 150 vel chauhin kum 10 chuang zet an lo sual tawh, an theihna zawng zawng piah lam ‘loan’ hmang thlenga an din a ni a; hetiang a nih takah chuan an hmabak a ko hle mai. Biak in thar sak ngai, loan awm sa rulh reng ngai nen an ni dawn si a, an lainatawm tak zet a ni. An biak in chhiat chhanah puhmawh tur an nei a nih chuan theihtawp an chhuah pawh tihmakmawh a ni ngei ang.
Kan hmun thianghlim, kohhranhoten Pathian kan pawlhona in hi kan zah a, kan hmangaih a, kan enkawl uluk êm êm vek mai. Thuthlung Hlui huna an biakbûk sak dan, Solomona temple sak ulukzia, Pathian pawhin a ngaih pawimawhzia hretute tan chuan uluk leh theihtawp piah lam thlenga ṭan loh theih loh a ni. Hetiang a nih avang tak hian Pathian biakbûk ṭha nei turin theihtawp kan chhuah a; chakna leh thlarâu lam damna kan ngaih pawimawh avangin ṭhangthar inti fing zawkte duh danin inkhâwm pawh kan titlêm hlei thei lo. Engkim bul leh tawp chu Pathian a ni tih hmu fiahtu tan chuan a ram leh a felna zawn chu thil pawimawh hmasa a ni a. Amah fak leh chawimawi, a biakbûk ngainat, theih ang tawka khawngaih rawngbâwl hna lo thawh ve hi thil ropui ber a ni.
Tunlai khawvêlah engkim hi side A leh B kan ti ta. Pathian kan pâwl dan, kan inkhâwm programme, biakbûk sak dan thlengin kan chip peih ta viau mai. Hmasâwnna hrang hrang avang hian kan Pathian biak inkhâwm dan leh kalphungte pawh tihdanglam duhna rilru a piang chho ve zel a, thil mak erawh a ni lo. Thiamna, finna kan zawng nasa a; naupangte pawh an lehkha zirna kawnga an hnufûm kan hlauh luatah an inkhawmpui thiltihte hnawksak ta riauva hriatna pawh piang thei a ni. Tin, ṭhalaite pawh eizawnna kawnga inbuatsaih hlawhtling tak tak tur chuan kohhran thiltiha an tel loh ngam a ngai kan ti ta zel mai bawk. Kan hnathawh phung avangin inkhâwmte pawh kan hman ta meuh lo va, kan hman loh avangin hnawksak hmuhin kan hmu dâwn dâwn ta mai bawk. Pathian ram thilpêk sawma pakhat thlengin ṭhenkhat chuan kan sawihnâwm ta a; ṭhenkhat chuan kohhrana pe lovin mamawhtu zâwk nia kan ngaihte hnena pe ta mai pawh kan awm; tunlai khawvêlah zawng a mawh lo ve.
Kan tunlaina hian ringtute hi min ei chhe mekin, rinna kawngah pawh kan thiangzâu ta mah mah tihte hi kan hmuh fiah tel a hun. Heheu leh ti mai mai lova urhsun taka amah be tur, amah pâwl tur kan ni. A serh thianah tiin Pathianni chawhma inkhâwm duhtawk, chu pawh a zing mah mah ti pâwl pawh kan awm tawh asin! Pathianni, Lalpa ni pawh khawthlang thli chhiain min chhêm luatah ‘weekend’, chawlh ni azâwngin kan hmang ta viau mai. Mahni inphatna ni tur hi khawi ilo vah chhuahna hun remchangah kan hmang a; kan lâwm zâwng leh duh zâwng tihna hunah kan hmang ta deuh chu a nih hi. Zoram ringtute tan hian pawn lam râl aiin chhung lam râl do tur a tam zâwk ta hle mai.
Thingfâl biak in chhia leh a chhehvêl thu a ni bawk a, kan ram hmasâwnna hna thawktu langsar NHIDCL hnathawh chungchang hi sawi ve pawh a ṭul. An hnathawhnain a pal tlang khuate hi phun lo pawh kan awm âwm lo ve. An hnuaia hnathawktu contractor-te hian min hmangaih lohzia chu spoil bank pawn lama an leivung paih tamzia aṭang hian a chiang reng mai. Dân zawm duh lova heti an ni chung chung hian eng kan ti thei si lo chu a ni sia leh! Sênso tlêmna ngawt an zawng ngar ngar ta mai em ni tih turin mipui mitmei vênna pawh an bosal ta. Thingfâl VCP thusawi angina, mipui âw an tihlawhtling ṭha duh lo va, an duh dan danin an sapatâl a ni hawt e. Kan Bawrhsâp te thu meuh pawh an awih duh loh thu han hriat phei chuan Mizo kan nihna zawnah pawh a tlâwmthlak hle a ni. An chêt danah hian Mizo mipui hmangaih leh lamṭang hmel an pu lo va; vai rilru kan tih ang tak takin an fing khekrek te pawh a ni ber ang chu.
Sairang thlengin rêl a lo lut a, chhim tawp thlengin a kal zel dawn. Kawngpui ni se, kan lai zau nasa ta mai a; hei mai ni lovin four lane-in min rawn pal darh leh dawn a ni. NH-54 leh NH-6 kawng zauh avanga hlawkna tam tak kan hmuh rualin, kan chhiatpui ve tho dan thlenga kan ngaihtuah tel thiam a ngai. Dik lo taka sum hai lut/hai luh tum kan tamzia te, kan hotute ber hnâng vârin an thlung ta emaw tih mai tura thuneihna an nei lo te hi a lungchhiatthlak. FCAA kan buaipui luih luih pawh hian nakin lawkah venhimna kaihhnawih avângin min la hawlh darh nasa ang chu. Heng hmasâwnnain a kente avang hian kan nunphung leh khawsakzia thlengin a inher danglam zel dawn a, kan rinna kawngah leh Mizo kan nihnaah nghet taka ding thiam tura inzirtirte pawh a pawimawh telh telh dawn a ni.
State dang leh ram danga Kristiante kan chêp leh tawrhna thleng ṭhinte hi a huatthlala a, chutih rualin, hre thiam lo chung chung pawhin sâkhaw dang betute lal ram a nih avangin ngaihkhatin kan la ngai thei hram hram. Tunah chuan Mizoram chhung ngeiah an lei laih vanga Pathian biak in, vântlâng in leh mimal inte’n zangnadawmna pawh dawng miah lova a tlusawp hmel hmuh tur awm ta hian rilru a tina tak zet a ni. ‘Man-made disaster’ hi ‘natural disaster’ chhunga rîn luh tum phêt pawh an awm ngei ang. Biak in chim mek avanga an lungchhe ṭap thawm kara pachang beidawng râwlin, “A va han na êm! A va pawi tak êm! A va rapthlâk tak em...” tih thu khan Mizote hi min tiharh lul rawh se! Rambuai êm pawh kan nih loh hi le.
Mizo pain thawpui la meuhin ama ram ngeiah hetiang khawpa mangang awrâwl a chhuah ngai ta hi a thinrimthlak a, kan ram hi a ‘peaceful’ mah mah a ni lo maw tih thlenga ngaihtuahna tithui thei a ni. Mahni ram, Mizoram ngeiah pawh kan biak in kan hum zo ta lo leh a thiam lo zawk tih chiang sa rengte’n zangnadawmna pêk an huphurh êm êm mai hi a thinrimthlak zual lai chu a ni. Engpawhnise, Thingfâl biak in chim kaihhnawihah hian thil thui tak ngaihtuah tur awmin a lang e.
- R. Lalfakawma, Seling