Written by
- C. Lalengkima
Vaivakawn

Masi leh Mizote

Masi duhthusam leh Covid-19: Mi tam tak chuan  Masi hun pui laia kan hun hman kan dan leh kan lawm danah hian duhthu kan sam ṭhin a. Kohhran  programme a kan han phar buai tak tak hi chu a piancham neitu Isua pawh hi hre chang lo lek hian a lawmnaah hian kan in hmang ral emaw tih tur a ni ṭhin. 

Kumthar  min hruai thlengtu Pathian pawh hre chang lovin kohhran programme leh a lawmna velah hian a buai char char theih tiin Masi leh kumthar an zawh hi chuan thlarau lam  pawh hi kan in lawm da chhawlh thei e an ti fiamthu a. Hetiang hun puiah hian chhungkuain hmang ho thei ila tia duhthusamin ni 24 zan te hi kohhran programme vel a hun hmang lo hian chhungkua te te in han hmang  tai la. Masi ni te hi chhungte tlawh kual nan te hun thawl te han nei thei ila, ni 31 zan te pawh hi zan inkhawm hmanhmawh lo hian ni tla te thlir liamin zan laia kum hlui thlah laia thil hal te enin chhungkua in hun tam zawk han hmang thei ila kan ti fo ṭhin awm e. 

Kumin bikah hian kan duhthusam chu a lo thleng ta chiah mai a. Ni 24 zanah duh ang anga hman theih turin chhungkua in kan han awm khawm a, a va hrehawm leh si em. Krismas te chu chawlhni a ni lova, a duh tan chuan a len nilen  theih chiang a. Chhungte tlawh hun thawl nilengin kan nei a, mahse, a va khawhar thlak si em. 

December ni 31 ni tla a en theih a, mahse hun pui boruak a awm hlawl lo. Zan dar 12 kumhlui thlah en tur a awm a, mahse, hun pui boruak tel lo chuan a va ho si em. Kan duhthusam chu kan hmu a, kan beisei ang chhawp chhuah kan nih chuan hun pui lawm a kan buai lai kan ngai vawng vawng a. Rilru in Bethlehem a hawi thei lova, khawvawt tlawk tlawk bak chu Masi boruak a awm ta hauh lo mai. 

Hun pui boruak tel lo chuan chhungkua ringawt chuan in hlim a lo har a, Lenna hun thawl te pawh chu vai chawlh pakhat angin kan chawl nileng  mai mai chu a ni ta ber mai. Ni 31 ni tla tur khan mawi danglamna leh uihawmna a nei lova, zan lai thil hal te chu vai puja thil hal tluk lek a ni ta. 

Hun pui boruak tel lo chuan kan duhthusam kha a lo ho hle a, hun pui boruak erawh nei let leh tur chuan kan duhthusam erawh kan nei thei lo thung  ang. Buai tak leh hah taka kan vir zawk zawk vang khan hun pui khan boruak dang lam tak a lo ni zawk a, hahdam taka awm tura min nawr luitu hian kan duhthusam tak tak ram kha min lo pe thei miah lo a lo zuk nia maw le. 

Masi leh Kohhran: Masi leh kumthar kan hman dan  en hian Mizorama kohhran pawimawhzia leh kohhran thiltihin a nghawng thuizia hi a lang chiang hle in ka hria. Kohhran anga hun pui lawm lo leh inkhawm thei lovin kan han awm chiah a, Mizoram bika Masi leh kum thar boruak hi 80% vel a tla nghal dawr niin ka hria a, 20%vel chauh chu tumah in kan hlim pui zo lova, va ho e kan ti sup sup mai a nih kha. 

Sorkar hian kohhran angin Masi leh kumthar hi lawm phal sela, kan Masi boruak hi khi tah a in vawrh dawrh ang. Kohhranin Masi a hman loh avangin engkim mai a buai ti ila kan sawi sual lutuk lo ang. Mizo bikah chuan kan hun pui hi kohhran leh a chet velna boruak a siam lenzia a lang khawp mai. Zan curfew hian hun pui boruak chu la bo ve ang pawhin sawi ila, zan dar 8 hma hian kohhran chet ve pawh hi phal se tun ai hian hun pui boruak hi a in vawrh dawrh tho ang. 

Hun puia kan chet velna hi kohhran lam hawi vek a ni lo na in a pui ber chu  kohhran chet velna inkhawm leh a behbawm a ni chiang mai. Inkhawm loh hian thawmhnaw lei lam chauh a nghawng a ni lova, thil dang dang pawh a nghawng nasa a ni tih chu a chiang reng. Mipuiin hun pui kan lawmna kawnga kan phurna a chuai miau avangin thil dang pawh lei a phur awm ta loh a ni ber e.  

Masi bazar turin thawm­hnaw tel lovin engkim a lei theih vek. Kan Masi bazar ei leh in ringawt  kan lei khawm hian Masi boruak kan siam phak lo nasa. Masi boruak awm lo hi hri kan hlauh vang kan ti a, a hlau lo punkhawnna neih phal se, a pungkhawmho pawh hian ram pum huapa Masi boruak vawrh kang dawrh tham kan pungkhawm ngam khawp ang le. 

Kan pung khawm lova, hun pui boruak a reh ruih mai. 

Kohhran inkhawn leh thiltih zarah hian khawvel mite pawh hian Masi hi an lo lawm ve mai mai tih pawh a chiang reng. Inkhawm ngai lo, inkhawm tum lo, kohhran lam hawi eih lo, khawvel taka hunpui lawmtute tan chuan an duh tawka hman theihna a awm a ni. A zan chhuak chi tan pawh  zan curfew te chu curfew hmain an lawmna leh chetna tur an thleng hman vek a, mahse anniho ngawt hian hunpui boruak an siam danglam phak lo. Kohhran chet vel karah hunpui hi an lo chen ve a, chu boruak fàwn velah chuan an lo inchiah ve mai mai a lo nih  deuh ber hi maw. 

Mi tam takin kohhran an sawisel a, thunei, thiltitheihna hmang sual angte an ngai a, kohhran thiltih tam hi buaithlakin an ngai a, mahse, kohhran a chawlh duk chuan kan nunphung tam tak a chawl duk mai zuk nia maw le. Hunpui hi rik hut huta kan hmang liam lo hi hahdamthlak ti kan tam, mahse rik hut hut loh hian hunpui boruak nuam leh phurawm kha kan chán vek thung a. Mi tam takin he hun thleng thei lova mual min liamsan laiin hetiang ang dam leh hrisel taka ni khat chawlh ang leka han hman liam ngawt atan chuan a pamhmai deuh lo maw.

Halpuah khap leh hal
December ni 31 zan khan kan nau pakhat hian zan lai dar 12-a Aizawl vela thil hal en turin Alarm ka set dawn a ti a. Kei ta pek chuanin, “Ekhai a, an khap tu mahin an hal lo ang e,” ka ti ngawt pek a. Dar 12 a'n ri chiah chu khap lo ang hrim hian a ri ulh ulh a, a phe ta zuai zuai mai a. Kum dang ai mahin an hal rei zawk emaw tih tur a ni. A khaptute tan chuan nuih a za vak lo ang e, 'ka ring reng a' an ti ve ang aw. Kum tin hian kan khap a, kum tin hian kan hal a. Kumin phei chu Sorkar hnathawkte phei chu hal lo tura inchah lawm lawm karah a haltute zingah officer lian tak tak te, mantu tur ni awm tak Police pawh an bang hek lo. Bawhchhiat tho tura thupek chhuah hian a dan zawmte kan hrem mai mai a. Khati zat halpuah leh halmawi hal zingah khan mi 2 chiah an man han tihte hi fiamthu thawhnaa tel chi a ni hawt a lawm maw le.

A lan danah hi chuan sorkar thuawih awih hi kan chawh tawlh tawlh zawk dawn a ni awm e. Dan bawhchhiate hrem lova an zalen zawk zel hi chuan dan bawhchhiate hi kan tihuangtau a, dan bawhchhe lova thuawihte kan hmusit a, kan hrem mai mai a ni e. Chuvangin, thupek kan bawhzui ṭhat peih loh tur hi chu chhuah buang bar loh hi a him zawk niin a lang.

A hrim hrimin Halpuah, halmawite hi chu inkhap viau tur pawh niin ka hre lo. Hunpuiah pawh December ni 31-ah deuh chauh kan hal a, chu pawh khawvel ram dangte tih angin kan ti ve a ni mai a. Lo inkhap viau ai hian a hal duh turte tan hian halna tur hmun bikte siam se la, chutah chuan va hal ta zawk mai se la a ṭha zawk mai ang em ka ti. Chutih rual erawh chuanin patliang ve deng duang kei ka ni inti ve chin, Halpuah, hal mawi vel hala lo hmanhlelh viau hi kei chuan a ropui ka ti chiam lo ve.