Written by
- Dr J.T. Vanlalngheta

RÊLA CHUAN LEH A KAIHHNAWIH DANGTE

Kum 1995-a Ludhiana-a 'Placement of Physically Handicapped' chungchang training nei tûra Guwahati aṭanga Delhi pana rela ka chuang kha September ni 2, 2025 khan ka chhunzawm leh chauh va. Guwahati Paltan Rail Station aṭangin 15613/Lachit Express-in Murkongselek (Arunachal Pradesh) thleng ka chuang leh ta chauh a ni, a kar a hla hle tawh. Swachh Bharat Mission hmalakna, ṭhut/mutnaa sin tur kawmawl fai leh bedsheet var fai tak pahnih, thalhrita châr hnan tlat hawna han sin chu thil thar leh nuam tak a ni ve.

Tun hmaa Delhi pana seat hauh sa (reserved seat)-a kan chuan khan thir khaidiatin kan suitcase kha kan thlung ṭhin a, ṭha takin talain kan kalh a, tui takin zanah kan mut theih phah a. Suitcase a bo lo nge nge a, a ṭha phian mai.

Sairang aṭanga Bairabi, Sairang aṭanga Guwahati, Kolkata, Jharkhand a ni emaw, hmun danga rela zin tur kan nih emaw chuan, mihring chi hrang hrang, mize inhre sa lo inchiahpiah kan nih tawh avangin, fimkhur a ṭha hrim hrim a; current ticket leia zin changin fimkhur a ngai zual. Sairangah hi chuan hun eng emawti chhung chu mihring an la tam rih lo vang tih a rin theih a, chuti chung chuan pawisa dahna (purse/wallet)-ah kan fimkhur hle erawh a ngai tho dawn a ni. Mihring kan inchiahpiah dawn a, pawisa dahna hi hma lam, rûk hmangin kan wallet/purse min ruksak an tum pawha an rawn zen/ban hmaa hmuh nghal mai theihah dah ni se; mipa tan hnung lam iptea dah a ṭha lo. Mi pahnih emaw, a aia tam emaw inthu ruala zin ho hi chu a hahdam deuh; zunram thiar laia bungrua inven chhâwk a rem avangin.

1st/2nd class AC tier /tiar/ ('taiar' tia lam loh tur)-ah hi chuan mi chuangte an changkan avangin thil bo a hlauhawm lem lo; mahse, fimkhur tho chu a ṭha. Murkongselek aṭanga kan haw khan ka chapal chu ka mutna lawn chhohna bulah a dung zawngin ka dah a, a bo emaw ka ti a, rei tak kan zawng a, kan beidawn deuh hnuah ka ṭhianpain khum hnuai dang a dap ta chiam a, mi chuan an ru lo êm lo. Zana mi veivakte khan an lo pal phei ṭhin a lo ni a, kan awmna aṭanga hla deuh tak khum hnuai kilah a lo awm. Pheikhawk/chapal hi kal pheina 'corridor' bang ngheng châta dah pawh a lo chi loh. Mutna/ṭhutna chung zawka kan mu/ṭhu dawn a nih pawhin polythene emawa fûn a, ken chhoh a, chhuk duh huna phawrh leh zel a lo ṭha khawp mai.

Mizoram Youth Commission aṭanga phai rama skill development training tura kan thlan chhuah zinga nula fel tak pakhat pawh kha an muthilh zawk laiin a bag, nghet taka a kuah kha mi pakhatin man thutin kalpui a tum a, bag inchuhin an inpawt nasa hle. Chu pa chuan rêl kawngkaah a zuan thlakpui a, kan nula lah zam hauh lovin a bag chu a thlah duh mai bik lo. Rel aṭang chuan an tla thla dun a, lei an rah hnuah an inchuh nasa hle; mahse, mipa thâ zawng a lo chak zawk nge nge a, a bag kha vaipa khan a tlanbopui ta tho. Pathian zarah him takin Aizawlah a lo let leh thei a, amah pawh ka va hmu ve a ni.

Sairang aṭanga rel chhuak tura chuan chungchang ai mahin, Mizoram kan pelh hnua fimkhur a ngaih thu a ni ber e. Rel chawlhna hmun (railway plarform) hrang hrang aṭanga lut an awm zel ang a, hetiang mipui lût chhuak kârah hian kan fimkhur hle dawn. Kan khua Khawzawl/Champhai aṭanga sumo/bus aṭanga chhuah leh haw nen chuan mawng zân leh harh (alert) a inngaih hleih hle!

Sairangah chuan rêl tam a tlân dawn rih lo va, pakhat a ni mai a, buaina tur a awm lem lo. Rel chawlhna dangah hi chuan rel 3/4 emaw, a aia tam daih emaw a awm thei a, a panna dawhsân/step pawh ṭhahnem tak a awm ṭhin. Rela zin ngai lo tan chuan mahni chuanna tur rêl leh a compartment zawn pawh awlsam lo tak a ni thei ang. Kan rel chuanna tur ber awlsam taka hriat a har ṭhin avangin, a tira a rate hre sain labour/muṭia rawih mai pawh a ṭha; a bikin hmanhmawh a ngaih changin. Muṭia kan rawih dawn loh chuan chhuah hun hma darkar khat la awma station thlen chu duhthusam a ni; kan chuanna tur pindan (compartment) zawn hmuh nan hun tam kan nei tihna a ni. Muṭia rawih a ṭhat vena riau chu: kan ticket kan hmuhtir khan awlsam takin platform leh step zawh tur an hre mai a, kan chuanna tur compartment-ah awlsam takin min kal/luhpui nghal mai thei ṭhin.

Zunram thiar ilovah pawh fimkhur a ṭha. St.Paul's Higher Secondary School-a kan thawhpui nupui accident kha a rapthlâk hle; zunram thiarna a panna/hawnna leh a kaihhnawihah a sari kha rêl kein a man palh a, a taksa them pawh hmuh tur a awm lo; a pawiin a lungchhiatthlak tak zet a ni. Tamil Nadu lam mi, rela chuang ṭhang leh fimkhur tan pawh tihsual palh theih a ni tih hre rengin, rel kan chuanin kan fimkhur hle a ngai a ni.

Mizote hi thlalak lawm tak mai kan ni a, rêl chawlhnaa thla kan lak duh pawhin a mi nazawng kha mobile phone pêk a, " Ka thla min lo lak teh," tih ngawt zel loh tur. I mobile kha an tlanbopui daih thei tih hriain fimkhur hle ang che.

A êng lam

Prime Minister Pu Modi-a hova India ram hmasawn chak dan hi a namênlo hle. Nikumah phei kha chuan khawvel ram zinga thawk chhuak ṭha ber kan ni a, economy ropui Japan meuh pawh kan khûm ta. Pu Modi hi a ṭha zawnga khawvela ram hruatu zinga lar ber a ni mêk. Hmasawnna hrang hrang chu rail service-ah pawh a lang a nih hi. India ramah kan awm a, Bharat hi kan ram, kan ta leh kan tlangnêlna hmun tur a ni tih hriain, khawii hmunah pawh relin zin la, thlamuang tak leh hlim takin i zin dawn nia.

Sairâng aṭanga rel chhuak tura chuang tur zawng zawngte tluang taka an zin theih nan chanchinbu aṭang hian duhsakna kan hlan e.

- Dr J.T. Vanlalngheta