Written by
- Letlingtu PL Liandinga

Prime Minister hnena lehkhathawn

(India Prime Minister-in mi khawsa thei deuh leh hausa deuhte chuan eirelna gas, sorkarin subsidy-a an chan hi sorkar hnenah a pawisa chhung lut a, India ram hausak nan sorkarah thawh turin a ngen a. Sumdawng pa fel tak pakhat, Sumit Rao-a, District Association te pawha President lo ni tawh chuan chanchinbuah tlangzarh lehkha hmangin chu ngenna chu a chhang a. Ṭhahnemngaih thilah a chhanna chu Mizoram nena hmeh belin kan han letling a ni e.)

Pu Zahawm tak,

Mi hausa leh khawsa thei deuhte chu an gas lakna man sorkarin a tumpuina (subsidy) hi hmang ve kher lo a, ram siamṭhatnana sorkar sumbawma chhung turin min ngen a.

I mi ngenna hi han sawifiah deuh ka duh ang a. I tih ang deuh bawk hian nangni kan mi ropui neih, kan sorkar fawng vuantu leh khalhtu berte hi engemaw ka’n sihhmuh ve teh ang che u.

Kan sorkar mi pawimawh hrang hrang te, MLA te, MP te, Minister-te hian in eirawng bawlna gas hman man sorkarin a pek che u hi pe let ula chu kan chhuangin kan zah sawt ang che u.

Nangni zawng, inthlan dawna in sum leh pai in puan chhuahnaah pawh a nuai zabi vel sum leh pai nei sa in ni nual bawk a, midangte entawn tur hnutchhiah tham in ni alawm.

Engtikah nge kan u leh nau rethei tak takte dinhmun hriat thiampuia in nawmchen hi in bansan ang tih hi kan lo thlir reng asin.

In hlawh tihpun dawna in lungrualzia kha kan la theihnghilh hauh lova, thildangah chuan taima em emin House-ah in inhnial bur bur ṭhin a, mahse in hlawh tihpun thuah chuan hnialtu awm lova in phar thluk kha le.

Mawhphurhna la peih patling anga awmin, in Party ṭhatna tur ngawt ngaihtuah lova ram ṭhatna tur thu inchuha in inhnial hun kan nghak reng a nia.

Ka pu, ram ropui Germany-a an Chancellor Ms Angela Merkel chu a pisa kai tur midang chuanna relah a chuang ve mai a ni ngai a, keini ramah ve zawng, Chief Minister aṭanga Minister, MLA te leh phuahchawp Parliamentary Secretary te leh Board Chairman vuah chawp thlengin sorkar motor pek vek an ni a. Kan state pawisa a lei, motor car te kha MLA zawng zawngin an insem ham ham a, “Motor leina tur chu a awm!” in ti dum dum a. Khang pawisa kha kan chhiah tlingkhawm a ni a, renna nei baksak lovin in hmang si.

In telephone bill chu sawi loh, in mobile phone bill te, in electric bill te, in bangla a thlawna in luah te, in zinna man bill te mipui thawhlawma tum vek a nih bakah Foreign-ah te chhuanlam dawrawm te te hmangin in zin chamchi a. Heng zawng zawng man hi mipuite pek asin.

Heng senso leh duhsakna zawng zawng man hi engtikah nge in pek ve ang a, mahni ngaih pawha inthiam hlarh khawpa in rilru a thlamuan ve ang le?

Natna chhete han nei dek dek ula Hospital ṭha ber berah in zuang lut a. Chu chauh ni lovin in fate leh in mo te, in makpa thlengin Mizoram House-ah (Mizoram context-ah chuan) duhsak bik an ni a. Ṭawngkam khat leka an lo kamkhat pawhin a sawitu leh titu chunga hlei len dan tur in la ngaihtuah ngam zel a. A ṭhen phei chu in fate awm khawlo mantu police thlengin an transfer ni awmin kan lo hre lehnghal.

Ka pu, khawngaih takin hetianga in invulh bikna man hi engtikahnge in pek ve dawn?

Official Duty a in kal loh pawhin thlawhna nuam ber berah chuangin motor nuam ber berah in chuang a. In chuan man zawng zawng kha keini mipuite pek hi asin.

Engemaw ni ve dek dek tawh lah chuan VIP Light hi in atchilh lehnghal a. Ven ngai lo pui hi vengtu te in kawl a, in hruai zel a. Ven in ngaih palh theihna thuah mark zaah mark bial hmu chung hian vengtu in ruai lui tlat lehnghal. Heng senso hi mipuite tum vek asin.

Kan hun tawng hi a mak ta em mai a, mipuite min venghimtu tur zawk hi sum leh pai hekin kan veng che u a ni ta ber mai.

He ramah hian ei tur nei fumfe lo chung pawha lungawi lo ngam lo khawpa derthawng an tam teh asin. Nangni’n in pisaah khawi lam aṭanga a man pek nge tih pawh in hriat loh ei tur tuihnai tinreng in inchhawp avang khan hetiang thu tenau hian in beng a verh zo ta lo a ni e.

In mi leh sa, khua leh tui te hekna tura in inhrai tlaina chaw vawikhat in ei man pawh hi a rulhna dan siam hmasa te te lo chuan engtikahmah va rul nek suh che u.

Income tax, Service Tax, Value Added Tax, Wealth Tax, Motor Registration Tax, Property Tax leh kan chhiah pek dang dang belh Tui bill te, Electric Bill te leh thildang belhkhawm hi kan thawh chhuah zawng zawng zahve a tling pha hial a. Kan chhiah pek khawm hmang chuan nangnin nuam in lo tawlin nawmsip in bawl a ni hrim mai.

Nangmahni dan siam hmanga in invulhna zozai hi in tihtawp a, tul lova in senso hi in bansan hun hun chu kan ram tan chanchin lawmawm thlen ni a ni mai.

Kan chunga rorel tura thuneihna nei tura kan thlan chhuah te’n in mawhphurhna in lak ngam hun hun chu he ram tan hian chhinchhiah tlaka ni ropui lo chhuah ni a ni ang. Chutih hunah chuan maw ka pu, kan vai mai hian sorkarin eirelna gas min tumsakna man hi sorkarah kan chhung lut mawlh ang.

Khua lei tui rinawm leh i mi rin ngam,

- Sumith S.Rao