Written by
- Lalremliana Pachuau
Inkhawm tur nge inkhawm loh tur?
Kum khat dawn hripui vanga inkhuahkhirh a nih tawh avangin, kan thupui hi mi tam tak zawhna a ni mek zel a. ‘Mi tin an chunga rorêltute thu thuin awm rawh se’ tih ziak chuanna baibul châng thlan nei hnam kan nih avangin, rorêltute’n inkhawm a theih loh an tih chu, lungsi takin kan kohhran hruaitute pawhin an zawm mek niin a lang. Chutih rual vek chuan, ‘Pathian mithmuhin Pathian thu zawm aiin nangni thu zawm a dik zawk emaw chu, ngaihtuah rawh u’ tih thu ziak ringtu kan ni tel bawk!
Krismas vuakvetah Sakawrdai leh Vaitin kohhrante chu, dân phal loha an inkhawma an zai avangin, pawisa chawitir an ni. He thua kan hmuh chu, kohhran hruaitute hi vawi tam ṭhukhawmin, an Pastawr-hova an thutlûkna chu, ‘Pawisa chawi a ngai a nih pawhin, i chawi mai ang u’ tiin inkhawm tura an thinlunga turtu thu zawmin an inkhawm ta a. Eng nge lo thleng kha? Pawisa zawng chawitir an ni ngei mai. Mahse, an pawisa chawi let fé pawisa an dawng let hlauh! He thu pawh hi thuneitu pakhat hnen aṭangin kan hria. ‘Kohhran hruaitute hian dân pel lova inkhawm dan an ruahman thei reng nangin, chutiang thu reng reng rawn thlen an awm tlat lo’ tih thu hi!
Sakawrdai leh Vaiṭin kohhran hruaitute thinlunga Pathian thu lo thleng chu, dân phal loh ni mah se, tihhlawhtlin ngei duhna a lal zawk tih kan hmu chiang hle a. Rorêltute thu thua awm tih thu hi, Rom lehkhathawn kaltlanga kan hmuh, Paula’n a bik taka Kaisara hnena chhiah pawh chawi ṭha duh lo, Juda firfiakho (Zealot) a fuihna a ni pakhat tih hre miah lo Kristian eng zat tak awm ang i maw? Paula ngei pawh Korinth khuaah thu a hril laiin, dodalna nasa tak a tawk a.
Zanah Pathian a hnenah rawn inlârin, ‘Hlau suh la, ngawi lovin thu sawi zêl rawh, kei i hnenah ka awm a lawm’ tiin a rawn fuih chak a. Korinth khuaah hian kum khat leh a chanve zet rawng a bawlzui hmiah a nih kha. Paula rawngbawlna kaltlangin Korinth kohhran pawh nasa takin an ṭhan len phah ta reng a. Chutiang deuh bawk chuan Sakawrdai kohhrante pawh Pathian an hnena a awm miau avang leh, anmahni chettirtu chu Pathian nia a lan tlat avangin, a leh a lingin malsawmna an chan phah ta a nih hi.
Thingtlâng khaw ṭhenkhata kohhrante pawhin thiam takin inkhawm an huaihawt a, ruai hial pawh ṭheh an awm bawk. Tun lai thil awmzia hi eng nge ni ta le? Kohhran hruaitu ni ve si, kumtluana biak in ram enkawltu nih tluka mualphona a awm chuang em ni? Hri a lo luh tirh kha chuan, zawlnei Isaia’n Israel fate chungchang thu, ‘Lalpa, an mangan laiin an zawng ruai chia’ tia a lo sawi ang khân, Zoram kohhrante pawhin Pathian kan au ruai a.
Rei a han rial a, kan thla a muang zui a, awlsam takin Pathian kan theihnghilh leh nghal mai. Biak in a inkhar a, kohhran bil bik rawngbawlna a chawlh ṭhuap reng lai hian, sual chuan a ei theih apiang a ei mawlh mawlh reng tho a. Jeremia’n, ‘Ka fanu ka mite hliam chu ngaihsam takin, a ṭha a lawm, a ṭha a lawm an ti a. An ṭha hauh si lo a!’ tia Lalpa thinrimna a lo tlângaupui ang chiah khân, tun lai thil awmzia pawh a lo ni ve ta. Ezekiela’n, ‘Israel chhûngkuaa upate thim hnuaia thiltih chu i hmu em, mi tinin milim pindana an tih chu?’ a tih thu pawh kan awm dan a lo ni zo ta mek bawk!
Kan rama rawngbawltu inti tam takte pawh, Ezekiela’n, ‘Lalpa nîa indonaa ding zo turin a ralṭi lai in tâwn ngam lova, Israel chhûngte humhalhnaah in ṭangkai hek lo!’ tia a chhuahchhalte ang an ni zo ta! Kohhran nawlpuite pawh ka ṭawngṭai a lawm kan tih hian, Zawlnei Hosea kaltlanga Lalpa’n, ‘An thinlung takin min au lova, an khum laizawlah an chiau mai mai zâwk a ni’ a tih tluk chauh kan ni ta bawk. Zawlnei Jeremia’n, ‘Berampu tam takte chuan ka grep huan an tichhia a…thlalêr ram ṭiauah an chantir a’ a tih berampute kan ramah an lo chhuak ta!
Kan rama berampu suakhote hnenah pawh, ‘Ka ran rualte chu in tidarh a, in um bova, in kan ngai lo. In thil tihsual avang hian ka rawn kan dawn che u’ tih thu a lo thleng ta bawk. Biak ina inkhawm a rem loh avanga phal china Inpawlkhawmna dotu berampu nih hi, thil châkawm tak a ni dawn mawlh lo! A chhan chu Zakaria’n, ‘Berampu tlaktlai lo, ran rual kalsantu chung chu a pik e!’ a tih miau vang a ni. Ezekiela pawhin, ‘Berampute’n ka beramte an zawn loha, beramte an chawm loh a, anmahni an inchawm zawk avangin, ka beramte chu ram sakawlh chaw mai an lo ni’ tih thu hi kan rama thil thleng mek a lo ni.
Eng nge kan ramah lo thleng mek? Pathian ngaiha inkhawmna dik chu, ‘Mi pahnih emaw pathum emaw ka hminga an inkhawmna apiangah ka tel zel ang’ tih a nih zawk avangin, inkhuahkhirh chhûng zawng hian biak in ni kher lova Pathian hminga inpawlkhawmna, Pathian ngeiin a awmpui inkhawmna, hmun tam takah neih reng a ni zawk! Eng lai mahin Zorama Lalpa kohhran dik takte chuan inkhawm an ṭhulh reng bawk hek lo. Prawkrem leh kohhran thiltih khalh kal ringtute hun a tawp a. Thinlung leh tihtakzeta Lalpa chibai bûktute an rawn inlâr ta mek zawk a nih hi. Rorêltute thu aiin Pathian thu zawm chu a ṭhain a dik zawk hle si a!
- Lalremliana Pachuau