CSS hnathawkte hi

Mizoram sorkarah hian CSS hnathawkte hi kan hriatna a rei ve ta fût awm e a. Kum 2002 bawr vel kha a ni ta awm e, Hindi teacher tur khan CSS hnuaiah mi eng emaw zat Mizoram sorkarin a la a, kha kha keini thingtlang lam chuan kan hriat ṭanna a ni mai awm e. Khatih lai khan an sawi dan chuan, kum 5 vel chhung atana lak an ni khan sawi a ni a, chumi chhunga Mizoram sorkarin a dah ngheh loh chuan an hna aṭanga thlawn leh mai tur ni awm khan sawi a ni. Kan thawhna sikulah pawh pakhat chu a lo thawk ve a, kan hlimpui viau lehnghal a. Khatih lai kha MNF sorkar lai a ni a, tichuan, a thawk chho ve zel a, kum 5 a thawh dawn ṭêpah chuan kan sorkar khan a nghetin a dah ta mai a, kan lawmpui khawp mai lehnghal.

Hei hun a kal chho zel a, tunah chuan CSS hnuaia thawk hi an lo ṭhahnem ta hle mai a. Health Department lamah pawh an lo ṭhahnem ta hle mai chu niin. Kum tam CSS hnuaiah an lo thawk hlawm tawh chu a lo ni. A mak ngawt mai, Education Department hnuaia thawk, a bik takin sorkar sikula thawkte hi han bel chiang ila, sorkar hnuai tak taka mi chu an lo tlem zawmah zel hlawm a, blackboard teacher an ti, SSA an ti, CSS an ti, provisional an ti, RMSA an ti; heng lo pawh tam tak an la awmin ka hria. Chutiang teh nuaih chu a lo ni a, a mak teh asin le!

Health Department lamah pawh hian hetiang deuh hian an awm fur an ti bawk nia! Kan veng Chhingchhipah pawh hian PHC a awm ve a, han belhchian deuh chuan an hnathawkte hi a nghet tak chu an lo tam vak hauh lo nia! Kan doctor ber pawh chu CSS-a thawk a lo ni reng mai a, health worker ho pawh an lo ni. National Health Mission an ti, an staff member zatve aia tam mah chu CSS leh eng eng emaw a thawk an lo ni hlawm nia! A lo mak thei khawp mai.

Hetianga CSS hnuaia thawkte hi a dah ngheh theih loh ni awm takin kan hruaitu ṭhenkhatte khan an sawi leh nghal a. Anni, a dan siamtu ber, an hnathawkte manganna leh dinhmun ṭha loa lo awmte pawh khawngaihna nen dâwmkan hna thawktu ber turte leh khawngaihna lantir a, a theih loh tur pawh a theih tura dan thar siam mai thei siin, hetia khawngaihna leh hmangaihna nei hauh lo ang ziazânga a theih loh han tih bur mai hi chu an tawng hauh loh tur an tawng a tih theih mai awm e.

Tin, insawithiamna ang reng nge lah hriat ni suh, ‘dan lova lak’ an han ti ngawt maite pawh hi an tih loh tawp tur a ni. An hun lai ang zelin dan dik taka lak vek an nih hmel a, tunlaia kan kalphung ang chiah a lakte chauh hi dan anga lak an ni lo tih hi hriat tel atan a ṭha hle awm e. Chuvangin, heng CSS hnathawkte hi an dinhmun a ṭha lo em em a, an hlawh pawh a beithamin, lawmman ang fang lek chauh an hlawh a. Chuvangin, kum heti zat zat an lo thawk tawhin, dah ngheh atan an ṭha hle mai.

Han sawi takah chuan, hman ni deuh khan kan nau pakhat pawh a BP a sang lutuk a, a nikhualo viau mai a, chuvangin kan PHC-ah kan kalpui a. Kan doctorin a lo enin a lo check a, a BP sang pawh a tiziaawm ta mai a. Mahse, a luhai leh ṭawng harsat chu a la awm tho. Hetih lai hian CSS hnathawkte nawrh leh sit-in demonstration neih ni a lo thleng ta mai a, Serchhip lamah an kal a ngai ta tlat mai si a. Chuvangin kan tan pawh awm reng a remchang ta vak lo va, doctor ber a awm loh chuan a ngaihna awm hek lo. Tin, a hnathawk tam zawk chu an kal a ngai bawk si nen. Tichuan kan chhuak ta mai a, tun thleng pawhin duh ang zan chu kan la ni thei tlat lo. Hengahte hlei hlei hian an nuar chu kan tuar khawp mai. Thingtlang lamah chuan dam lohna lamah kan doctor neih chhunte an ni a, kan health worker-te pawh kan râwn berte an ni. Tin, sikul lamah lah kan râwn ber leh kan fate zirtirtu berte an lo ni bawk nen. Buai tak kan ni.

Hetiang hi kan nih avangin keini thingtlang lam chuan hetia an nuar hi kan tuar em em a, an dinhmun chhe lutuk hi a lo ziaawm ve deuh a, an thawhpui sorkar mite ang bawka dinhmun ziaawm a an awm a, khaw eng an en ve phak nan kan sorkar hian zahngaihna nen an chungah rorel ngei se tiin ka han ngenpui ve a ni e.

- Patrick Z, Chhingchhip