Written by
- Mahmuaka Chhakchhuak

Kutdawh awm lohna khawpui

Ni hnih awh tur kumina Mizoram State Legislative Assembly fûr ṭhutkhawma a ni khatna, Aug. 27, 2025-a The Mizoram Prohibition Beggary Bill, 2025 pass a ni ta kha a lawmawm hle mai.

Kum 2019 daih tawhah khan tuk khat chu zing takah thoin taksa sawizawi pahin kawngpuiah ka kal a. Zing dar 5:45 velah Zodin ka thleng a, kawngkama thingpui siamte kiangah chuan thingpui in pahin ka châwl a. Chutia ka chawlh lai chuan kan piah mai Solomon’s Cave bathlarah hian kum upa tawh lam nupa ni ngei tur hi an inbe sur sur a, a hnuah chuan a hmeichhia zawk chu plastic bucket âwng ser suar (ṭhenkhatte’n pindana bawlhhlawh bâwm atana an hman ṭhin ang hi) keng chung chuan chu lai hmun chêp ang reng takah chuan a ṭhu a, a mipa zawk chu a kalsawn nal nal nghal mai bawk si a. Chutia a chawrchê zawk hmeichhia ṭhu a, a hrisel hmel zawk kal ta nal nal chu ka lawm ta vak lo a, a kal thui hma chuan ka ko ta ngawt mai a, min hlauh hmel viau nâin ka pawt ṭhu lui ta tho a.

Mizo ṭawng a thiam meuh lo a, kan theih ang anga inbiain, kan inbiak dan aṭang chuan hetiang hi a chanchin tlangpui chu a ni. Lawngtlaia awm an ni a (tak tak turah ngai ila), Aizawlah an chhungkuain an rawn phei a, Lawngtlai MLA Pu Ngunlianchungate inah kan thleng e, a ti a. Annu hi a mit a ṭha lo a, a hmu ṭha thei vak lo a, amah (mipa zawk) erawh chu Pathian zarah a hrisel ṭha a ni awm e. Chutiang a nih avang chuan ka lawm vak loh avangin, ‘Tinge a hrisel zawk leh mipa zawk i ni a, hna i thawh loh? In nu chu mitdel a ni a, inah awmtir mai mai la, nangin hnathawk la, in nu chu enkawl ta che. Dam ṭha taka awm chuan hna thawk loa awm mai mai loh tur, a thlawna sum dawn hi a zahthlak avangin haw u la, hna thawk ang che,’ tiin ka hau ta ngawt mai a. Ka rilru tak chuan ka inthiam lo nâin, hetiang thu hrilhtu awm chhun ka nih hlauh chuan a rilruah a châm rengin, a danglam phah ngeite ka han beisei avangin pawi lutuk loa hriatna ka han nei deuh bawk.

Kan khawpui ber Aizawlah hian Social Welfare Deptt-in an survey-naah chuan kutdawh 30 chuang an awm niin an hria a. Heti taka kutdawh tam hi a bik taka chhuina hranpa nei lem lo mah ila, heti chin hi kan han hriat theih mai a ni. Aizawl hi Zo fate tan kan Jerusalem a ni a, tisa lamah leh sakhuana lamah pawh kan hmunpui ber niin, Mizorama khawpui dang zawng aiin a chhunga cheng mihringte pawh kan tam lawr larh a. Ze inang lo tak tak, mi lian ber aṭanga mi chhe berte thlenga chenna hmun a ni a, mi zahawm ber aṭanga ngaihsak hlawh tlak loh khawpa mi dâwngdahte pawhin hun kan hmanna hmun a ni. Kan sawi lai mek kutdawhte pawhin a rem lai laiah ṭhuthmun remin kut an dawh a, mi tam tak chuan kan pelh mai mai lain, eng emaw zat chu an hmu tho a ni awm e. Kutdawhte hi an rilru lam hre chiah lo mah ila, mahni zahawmna pawh hum thei tawh lo khawpa sum leh pai mamawh an ni turah han ngai ila, ṭanpuitu an mamawh viau a ni ang tih a rin theih rualin, kan sawi zawh tak chiah anga lemchang an lo awm ve thei zel mai bawk si a, ngaihtuah ngai tak a ni.

Mizo khawtlang nunah hian kum tam tak kal tawh aṭanga chhui pawhin kutdawh êm hi chu kan la awm ngai lo nia hriat a ni. Ṭanpui ngai khawpa rethei, chhungkuaa mei en tak tak hi chu khawtlang pawhin an ṭanpui mai ṭhin a, chaw khawnte pawh tu mahin kutruakin an kirtir ngai lo. Thlawhhma lama harsatna nei, a bik takin thihna leh dam lohna vanga thlawhhma la thei lote pawh khawtlangin tlawmngai takin hlo an thlawhpui a, buh an sengpui bawk ṭhin. Zo nun ze mawi khan tu mah a thliar lo a, mi tin huap a nih avangin khawtlang a nuam em em a, chhiatni ṭhatni-ah pawh zokhaw nun chu a nuam em em ṭhin.

Chutiang karah chuan kan khawpui bera kutdawh awm hi a inhmeh lo a, Kristianna aṭanga thlir pawhin a mawi hek lo. Tlem lai deuha local council pakhatin an huam chhunga kutdawh awm an remti lo nia sawi awmte pawh kha ka dem lo viau bawk.

The Mizoram Prohibition Beggary Bill, 2025 pass a lo ni ta a, engtia kalpui tur nge ni ang tih lam chu hre chiah lo mah ila, kan khawpui bera kutdawh awmte hi hetia an duh dan dana kut an dawh a, an duhna hmun hmuna mi dang ṭanpuina an beisei reng ringawt lo deuha ṭanpui dan dang a awm theih a rinawm. A bik takin Social Welfare Department hian Central sorkara Ministry of Social Justice and Empowerment hnuaia Support for Marginalized Individuals for Livelihood and Enterprise (SMILE) hnuaiah an eizawnna tur ngaihtuahpui a, rahbi thar an rah theihna turin ruahmanna thar siam dan a awm theih a rinawm.

SMILE hi sorkar laipuiin a ngai pawimawh em em a, Ministry of Social Justice and Empowerment hnuaiah kum 2021-22 aṭanga 2025-26 chhunga hman turin cheng vbc 100 lai a dah a (source: http://socialjustice.gov.in). Heng sum leh paite hman ṭangkai ve theih dan a awm ve thei ngeiin a rinawm a, heng hmang hian kan ramah pawh hmalakna a awm ve theih ngei a rinawm. Kan minister leh a thawhpuite’n hetiang ngaihtuahna an hmang a, session-a pass tura Bill an pu lut hi thil lawmawm tak a ni. He Bill hi pass a nih takah chuan kan khawpui hmel pawh a mawi tawh zawk ngei ang.

Ṭanrualna ṭha tak nen kutdawh awm lohna khawpuiah Aizawl hi i han buatsaih tak tak teh ang aw.

- Mahmuaka Chhakchhuak