Rinawm leh dik (harsa ka ti)

Hringnunah hian thil awlsam hi a tam lo khawp mai, nun hi a harsa a, dam leh hrisel erawh a hahdam hle thung. Harsatna hrang hrang chhiar sen lohte hian min hual vel ni ber hian ka hria. Mahse, chu harsatna hrang hrang paltlang thei hringnun chu nun chhel neitu leh mi chak, mi tuarchhel leh huaisen tak a nih ngei ka ring. Thil harsa tak, awlsam têa lang si nia ka hriat chu, ‘mahni dikna ngeia tlâwmna nun neih’ hi niin ka hria. Nang i hnial em le?

Ram hmangaih tak taktute hi ngaihtuah chet chet ila, a tlangpuiin ‘mi dik’ an ni ṭhin. Mi dik lo leh rinawm lem lo te hi chuan ram hi chu a zawng zawng hian an hmangaih chiah ṭhin lo. Rinawm kan tih hian kan rilru a lo langah chuan ‘eiruk loh’ hi a lan len ka ring. Ka sawi tum ber pawh, kan ramina a buaipui em em leh vei em em ‘eirukna’ hi a ni. Eirukna sawi rual erawh hi chuan kan rilru a langte hi a dik ber chiah lo ṭhin; a tlangpuiin politician a lang ngeiin ka ring, a dikna chen pawh a awm ngei ta ve ang.

Mahse, ka’n ti ang e, politician zawng zawng hi an eiru vekin ka ring lo a, chutihrualin, politician ni chiah lo eiru hi an va tam dawn si em! Officer ho hi chu sawi loha lum a ni a, langsar vak si lo hruaitu hrang hrang te, lian thama lang si lo, mahse, a tuartu (victim) tana fair lo em em si hi a va tam dawn tak em. Kan Bible-in, “Tlêmte chunga rinawm chu tam tak chungah pawh a rinawm ṭhîn; tlêmte chunga rinawm lo chu tam tak chungah pawh a rinawm ṭhîn lo,” a tih ang deuhin, dik lo taka thil tih leh eirukna leh rinawm lohna te hian huam chin leh huam loh chin a nei dawn chuang em ni?

Corruption tam tak hi chu hre reng chung hian kan enliam ṭhin niin ka hria. Kan ṭhenrual ṭha leh kan hmelhriat ṭha te an nih chuan an dik lohna kan hai der loh pawhin kan ngawihpui mai ṭhin. Hei hian kawng tam takah a tizalenin, pawi tih lohna a lian duh hle. Mi an corrupt a, a tuartu kan nih ve lem loh chuan pawi tih vak lohna hian kan khat ṭhin ni berin ka hria. A tuartu kan ni emaw, ni lo emaw, thil dik lo hi chu pawmzamin en liam mai lo ila, theihtawp chhuahin a hmei a pa hian do ṭauh ṭauh zel ila, he thil dik lo hi chu a kimki ve deuh hian ka ring a ni. Mihring nih hi chuan ṭhat famkim a theih loh kan hre vek e, mahse, chu kan famkim lohna tak thur chhuak a, ani pawh chutichuan a awm tho, mi sawisel thei a ni bik lo tihte hi bânsan tawh ang u. Dik famkim kan nih vanga thil dik lo sawisel tur kan ni lo a, dikna hi a zalen nan thil dik lo hi kan sawiselin kan do mai zawk a ni.

Thil dik lo theihtawp chhuaha kan do ve ṭauh ṭauh kha action lak a nih leh si loh hian thinlung hi a rûm duh khawp mai. Mahse, action chu la duh loin, lak tum lo mah se, dikna hi a tlâwm tihna a ni mai lo a, dik lohna a zalen tihna a ni zawk. Dikna hi sual chhuak dawn lo mah ila, dikna sual erawh i bânsan lo hrâm ang u. Thil tê tham tê aṭang hian dik lohna hi do tlat ila; rah ṭha ber a chhuah dawn lo tih hre chung pawhin nang leh kei chuan ‘dikna’ hi a zalen zel theih nan kan tha leh zung sengin theihtawp leh tlem i chhuah zel ang aw. I theihnate tlem hle mah se, beidawng lova i beih zel chuan a rah chu i hmu ngei ang.

“Thudik ṭan tlat rawh, Setana’n a beihin, Isua kan chakna a ni ang.” (KHB 404)

- Esther Laldingngheti Sathing