Written by
-Mahmuaka Chhakchhuak

KA VEI ZAWNG

PROFESSIONAL LINE

Kan Zoram zim têah hian kohhran hrang 80 chuang kan awm a, chung zingah chuan rawngbawltu eng emaw zat kan awm. Chung rawngbawltute chuan theihtawp chhuahin Pathian rawng an bawl a. Nimahsela, Pathian rawngbawlna hna an thawhna chu mi dang aia ropui bik leh chungnung bika an indah phahna a nih chuan an rawngbawlna chu chunglamin mal a sawm kher lo mai thei.

Sakhaw rawngbawltu tam tak zingah hian chunglamin a ruat loh rawngbawltu a awm ve theih avangin, bial enkawl tura kohhranin term an siam pawh hmang zo thei ngai miah loa sawn kual ngai sek rawngbawltute chuan tih tak zeta ṭawngṭaina nen Pathian dawr zawk se la, an kawng lo tur an zawh palh mai thei asin.

Chutiang bawkin sorkar hnathawk tam takte pawh hian hna pênhleh emaw, a bika hna siamsak pawh ni lem loa an hna ṭha taka an thawh hian fak hranpa kher an ngai lo a, thlabi hlawh neiin an thawk a, a hrana fak kan tum ṭhin hi kan tih loh tawp tur a ni.

Force lama thawka thlabi hlawh ṭha tak la bawk chunga man leh ruihhlo man lama sûlhnu la nei miah si loa computer games lam emaw, thil dang a thiam viau mai chuan thil ṭha lo tak a ni thei. Mahni eizawnna hna ṭheuhah kan ngaihtuahna pawh kan hmangin, mutmu tuah ṭha thei ngai lo khawpa kan ngaihtuah changte pawh a awm ang. Mi dang hriat lem loha mittui tlak hial chang pawh a awm ang. Chung zawng zawng chu kan eizawnna hna a nih vang a ni.

Sakhaw rawngbawltuin a professional line kalsana motor khalh emaw a uar viau se, driving competition lamah lawmman dawng fo pawh ni se la, a hre chiangtute nuih a tiza mai zawk thei. Hetiang vang hian kan eizawnna hna ṭheuhah hian rinawm leh dik takin thawk ṭheuh ila, thil dang hi chu a pênhleh ang deuh chauhin i buaipui ṭhin zawk ang u.

Mahni eizawnna kawnga hlawhtling tak tak mang si lo hian kawng hranh hrang kan dap kual a, kan teirei ṭha peih mang bawk si lo te hi kan hlawhtlin lohna bul niin a hriat. Pu PL Liandinga’n kum 1983 daih tawha a lo sawi hi a la dik reng a nia: “Kan kuta hmanraw awm sa reng hman thiam hi a pawimawh khawp mai. Chumi kalhlêna hmanraw dang va dap va dap hi thluak sawizawi hma chuan thil awmze nei lo tak a ni duh khawp mai.”

NGAWI LA, NGHAK HLEK RAWH

Lawm thu sawi te, hmangaihna thu sawite leh lainatna thu sawite hi chu rang tak leh chawpchilh taka sawi nghal bawrh bawrh mai pawh a sual lohna lai a awm thei ang. Lungawih lohna, thinrimna leh rilrua awm awm sawi ngawt ṭhinte hi chu ngawih hlek a, nghah hlek hi a pawi lo duh viau.

Miin vanduaina an tâwk a, emaw, innei thar an awmte hian inbuatsaihna nei lem lo pawha ṭawngkam khat emaw leka thusawi thutte pawh hi a lo sual lo tlangpui zawk awm e. Chutih lai chuan, ram hruaitu lu ber aṭanga inṭhenawm khawvenna thilah thleng hian mahni irawm chhuak ang anga puah phawng phawng mai ṭhin hian a ngaithlatute tan lawmna lam aiin vuivaina a thlen awl zawk fo.

Ram hruaitute zingah pawh hian ngawih rih lawk emaw, nghah hlek emaw thei lo riau an awm avangin Zoram zim têah hian tun hma, kum tam tak liam tawh thilte pawh kan la sawi ri leh duh ṭhin. Tlem lai deuhah khan Assembly House chhungah cheng nuai thum sem chungchang chu voice record hmuh tur a awma an sawi laiin, ziaka dah a ni ngei em tia sawi an awm a ni awm a. Chutih laiin, Covid hripui laka Mizote kan la him chhan chu CM Pathian ṭih vang tih voice record kan beisei leh bawk a ni awm e. He thil pahnih hi ram hruaitu lu berte rorelna hmuna thil thleng a ni a, kan sawi duh viau hlawm a nih kha. Ngawi rih lawk se, han nghak hlek se, hetiang hian an sawi lo ni mai tur niin a hriat a; awmhmun aṭanga lo thlirtute nuih a za lo mai tur.

Hetiang deuh hian kan ni tin hun hmanna hmun hrang hrangah inhnial buaina leh insualna hial thleng ṭhinte a awm phah bawk ṭhin. Thinrimna leh lungawih lohna hi engtik lai pawha neih mai theih tura lo thleng vat ṭhin a ni a; Adama thlahte zingah hian insûmna tlachham zualte zingah phei chuan thil ṭha lo tak a thlen phah ṭhin. Insûm thei deuhte chuan mualphona an pumpelh mai ṭhin a, sawisep an kai loh phah ṭhin a ni.

Hnam changkang zawkte hi hetiang kawngah hian entawn tlak tak an ni. Shakespeare-a khan a huat deuh pa kha, ‘A ṭha a ni, a ṭha tak zet a ni,’ tiin a fak chiam kha? Kha pa kha a haw viau niin an sawi a, nimahsela, mi tam zawk chuan a huatna chu an hrethiam vek chuang lo a, a hrethiam tan erawh a haw viau niin a hriat theih. Pathian thuah pawh hian kan hmu a, Tirhkoh Paula khan a nau Timothea hnena lehkha a thawnnaah, ‘Aleksandra, dar chhun thiam kha ka chungah a sual em em ṭhin a ni, Lalpa chuan a thiltih ang zelin a thungrûl ang; a lakah khan nang pawh fimkhur rawh,’ tiin a sawi kha. A laka misual chu thungrulh tum loa Pathian kuta a dah mai zawk hi entawn tlak tak a ni.

Insûmna nei hman lêk loa kan puah phawng phawngna hian rah duhawm loh tak a chhuah fo zawk avangin thluak fima ngaihtuah let lehin min tizaktu a ni thei a; ṭhenkhat chuan a nih tur ang a nih vek hnuah te hian ngaihdam an dil thar leh ṭhin bawk a nih hi. Chutiang a thlen lohna atan chuan ṭawng zung zung hi insûm deuhin, ngawi hlek ila, nghak hlek ṭhin zawk ang u.

- Mahmuaka Chhakchhuak