Written by
RK Lianzuala

DAM DER THU

Hman deuhah khan khawi state berah emaw hian hmei-chhe chawi kànna sorkar scheme pakhat dawngtute zingah mihring awm reng reng lo leh thi tawh an tel ṭeuh a, mihring awm zingah pawh nau piang hlim leh tar kum 80 chuang hming te, ziah nawn te an tam hle bawk tih an sawi a. Sorkar buma pawisa lâk tumte inthurualin hetiang hian thil an ti a, a buaipuitu, sorkar hnathawk lian tak tak pawh an inrawlh nual an ti. Philippines ramah pawh hetiang deuh hian sorkar aṭanga hamṭhatna dawnna kawnga fel lo taka thil tih a awm a, America ramah te meuh pawh a awm tho a ni àwm e. Inchhui vak vak a awm fo mai.

Ka pa pension hlawh, a boral hnua ka nu-in a lak zui kum 10 emaw chhung khan kum tin vawi khat, amah ngei inlan turin thuneituten an phût ṭhin a, ni dangah laksak theih mah se, a inlan phût cháng an nei ṭhin. Hengte hi a latu tur dik tak thi tawh reng si, an chhungten zêpa pawisa lâk zui an chin vang a ni a. Thih zêp, chhungte thi tawh dam dertir duhte hi pawisa duhna avang hian kan lo awm zel mai a lo ni a, a duh vëk vëk hi chuan kan duh hliam hliam ngawt mai. Ka nu a han thih ve pawh khan ka pa pension hlawh lâk zui dan min ngaihtuahpui deuh thuai thuai kha an awm hman lek lek a, mahse sorkar dana chutiang ti thei kan awm loh avangin zawn ṭâlh a ṭul lo kan ti a, a tawp ta.

Pension hlawh late hi kum 70/80 te an pelh chhoh tawh phei chuan a bawrhsáwm leh ṭàwmkai lo deuh chi chu an kal chhuak hlei thei tawh lo fo a, inkhawm takngial pawh harsat tawh te, in chhung chhuahsan thei tawh mang lote an ni fo. An nupuiten an lâk chhunzawm tawh phei chuan mawlmang ve tak tak, sorkar pisa leh bank ilo-ah pawh kal harsa ti, hreh ngawih ngawih an tam mai.

Chungte chu sum duh lutuk, thih zêp ching, dam der ṭhin, milem be-ho avang hian a khát tâwka hruai chhuah an ngai ta ṭhin a, a thinurthlak hle ṭhin. Mi suaksualte avanga mi dik leh ṭhate tuarna hi a huatthlala teh a nia.

Thlarau MR kan tih teivet te leh hetiang chi hi an blood group a inan hmel viau. 'Thil awm lote nen lam a thlang a' tih ang mai khan mihring awm uk lote hian hlawh an han nei ta mai ṭhin a nia. Mi nung zingah leh lehkhathiam ngat zingah pawh hlawh nei lo, hna nei lo kan tam tehlul nen, 'awm lo' pawh kan tluk lo a nih hlawm chu! Awm lote, tuten emaw an dam dertirte hlawh chu mi nungten an tél a, ei turte an lei phei chuan pum nat nghal hlauhawm tak a ni. An pum a nat nghal nan hian ṭawngṭai rual ta mai ila a pawi ang em le?

Hetiang hrim hrima tangka âtchilh kan nih hlawm avang hian tangka tihhlum te pawh hi a ngai rëng a ni. Pu Hranghlira hmelhriat pakhat pawhin, "Ni khat chauh pawh hi Pathian han ni ila, ka rêk hlum hnem hman khawp ang" a tih pek kha.

- RK Lianzuala