Kan ram, kan hnam hi a dam lo, a damlo tak zet a ni

"Tin, LALPA rawngbâwl hi a ṭha lo awm anga in hriat chuan vawiinah hian tu rawng nge in bawl dawn thlang mai rawh u; in thlahtute’n lui râla a rawng an bawl ṭhin pathiante kha nge, in luah ram Amor-hote pathiante kha? Kei leh ka chhûngte erawh hi zawngin LALPA rawng ania kan bawl dawn ni," a ti a. (Josua 24:15)

Ṭawngkam damin a daih tawh lo, he thil zet hi chuan min tinâ a ni. A ṭhen tan nat pawh a ná ang. A na dawn a ni ringawt. Krista zara 'Aw hnam ropui' engah nge i tluk tak mai le, i lo va dam lo nasa tak em. Kaithotu tur che i hmu zo tawh lo em ni le? A tinatu lahin i ral hun a thlir che maw? A nâ a ni ti rawh u. A nâ tih bak sawi ngaihna ka hre lo.

Aw, Zoram i dinna tlang hi tê hle mah se, Lalpa zawn chhuah ram, hnam dangte chung en ni ṭhin kha, eng hian nge bei ta che. I va chau ta em! Kan kal thui ta lua a ni. Ding tawh ila, i hawi let tawh ang u hmiang. Let leh hret ila, ṭhingṭhiin. Min tidam theitu pakhat chiah a awm. Kan tlusawp mai dawn, saiip puan sin ila. Saiip puan lem ni lo. Chapona nena saiip puan sin mai ni lovin, kan thinlung tithler a, lei leh van lal ber hmaah chuan i ṭhingṭhi ang u khai. Ani lo chu khawvelah min tidamtu tur leh min chhan chhhuak zotu tur reng a awm lo. Chau tak leh rûm ngawih ngawiha kan awm lai pawn min hliamtu hmelma pa Setana hian nui vur vur chungin mulukawlh kan thih hun tur nghak ang maiin min thlir mek zawng a nih hi. Mahse, kan hmu thei si lo. Kan chhehvelah kan tu leh fate hliamin an awm a; luhlulnain kan beng kan chhu ngawng lui zel dawn em ni? Sipaihote Lalpa thinlai na pawh tuam dam i tum dawn lo vem ni. 'Hnam huaisen ni ṭhin kha, plastic-a siam silai lem (syringe) hmaah hian kan tlawm mai ang maw!' Sakruangah laithâ zâm hmuh tur reng a awm ta lo.

DUHAMNA SUALAH

Duhamna mihring nun chhungril taka min tichhetu a ni. Kan Bible chuan tihian min hrilh: “Fîmkhur ula, duhâmna zawng zawng lakah invêng rawh u, miin thil tam tak nei mah se, a thil neihte chuan nunna a pe thei si lo,” (Luka 12:15). Kan Mizo pi leh pute kha khan duhamna hi sirah an lo hnawl a ni chiang takin a lang. ‘Sem sem dam dam, ei bil thi thi’ an lo ti ṭhin a. ‘Nang nei zawk rawh’ intihna nun chu nun nuam a ni. Chhungkua leh pawn lam nun hona reng rengah pawh a zahawm bik em em a. Mi duham leh pamhamte reng reng mi dang khawngaihna leh lainatna anmahniah a awm lo. Anmahniah lungawina an nei ngai lo va, duhtawk chintawk an hre lo bawk ṭhin. Duhamna chuan zahna a hre lo va, remchang apiang ban mai a hreh ngai lo va, awhna sualah a hruai lut ṭhin. Duhamna chu corruption hringtu zinga upa ber a ni a. Corruption chuan no a lo pai a, pawisak neih lohna te, itsikna te, pawisak neih lohna te, tualthahna thlengin a hring ṭhin.

Ṭhalai tam takte nunah pawh duhamna avanga theng ṭhin hi a va nasa em. Mahni chana lungawi lohna ata 'awhna sual' a lo lut a, chu chuan mahni taksa ngei pawh zah zo lo va, humhim zo lova inzuar ta mai hriat tur an tam. Call girl kan tih mai te, KS kan tih te, a ṭhen ruihhlo bawiha tâng mek te, mahni ruihna tur mamawh avanga inzuar ta te. An naupan laia an incheina kan tihsansak avanga ṭhanhnanpui tate an ni a. A ṭhen phaia kan fate awm, hna nei anga insawite khu zuk fiah ṭhin a va ṭha em. Heti zat sum thawk chhuak tur khawpa hahin an thawk ve tak tak em. 'Thawh chhuah mil lova kan incheina ringawt pawh hi corrupt a ni daih tawh.'

Sawi tur a tam, kan sawi seng lo vang. Heng zawng zawngah hian hah lova hauhsak thut duhna thinlung sual hi dah bovin, hah taka tam tak hai luh dan hi kan inzirtir a va hun ta em. Hah lova hauhsak thut duhna thinlung kan paih bo hma zawngin ruihhlo hi a rêm ngai lo vang. Hawh u, kan hnam, kan ram hi a damlo tih hriaiin i harh ang u. Thutak hriatnaah kan beng kan chhu ngawng zo ta chu a nih ber hi.

HURNA SUALAH

Mi nuin ‘Nu ka ni’ an ti tawh lo va, mi pa pawh hi pa nih an inhre ta lo. He ram, Lalpa zawn chhuah ram hi 'nawmchenna khawpuiah' em ni din kan tum tak le. Hurnain kan tui a hâl zo ta. Ni e, kan mamawh phuhrukna tur pawh kan hmu meuh mai. Kan tuihâlna chu a reh ta em? Teuh lo, a zual telh telh emaw tih mai tur a ni. Sodom leh Gomora kan iang zo ta.

Lalpa vantirhkohte ngei pawl an lo tum kha mak kan ti tiraw? Kan ramah hian a mak tawh lo. Enteh, kan Pathian huat ber leh hrem ngei ngei ṭhin chhan a ni ṭhin. Pawngsual a pung a, ran pâwl mai hreh lohna a lian a. Mipa leh mipa, hmeichhia leh hmeichhia inngaizawng lah an tam. Nupui nei lai leh pasal nei lai te, ṭhalai naupang tak tak tena an nute rual chhai ta mai te an awm nual a, zuk in date ṭhina maw le. Chutah ṭawngkam bawlhhlawh tak tak hmanga inhrîkthlak tawnna te neiin, mahni kawppuite sitna te an nei a. Hmun hrang hrang aṭangtein an inbe tlangnel te te a, sex hman mai hrehna an nei tawh lo. Changkanna hi ânchhiaah a chang zo ta zawng a nih hi.

Inhmangaihna Pathianin mihringtea a dah mipa leh hmeichhe kara thianghlim tak ni ṭhin kha hurnain a lem zo ta nih hi. Khawthlang nun (lesbian, gay, bisexual, transgender and queer) LGBTQ tia an lam mai thin hi he ramah hian a awm kim tawh. Nawmchennain a hrin chu boralna a ni. Ringtute hi khawvelah hian nuam chen turin Lapa hian min siam lo. Chi inthlah pung tur leh amah ngaihsak turin min ti. Hei hi a ni kan dinhmun chu, a chhuanawm teh chiam lo.

Media hmanga mahni inzuar lah an tam. Kan ṭhalaite nun hi la hmu ve ngai lo tan phei chuan in awih lo ang tih tur khawp a ni asin. Instagram, Tweeter & Telegram, etc. ah a nalh thei ang ber leh sexy thei ang berin an inzuar a. Telegram lamah link dahin video live ruak ngal ngatin zuk inzuar a. Chu mai a la ni lo, chu chu remchangah lain, an contact number te dahin Real Pay an la ti zui. Kan ram hi pawn lamah nui vur vur chung hian a chhung lam hi a damlo nasa em em!

Heng avangte hian alawm HIV positive tamna ber 'nomawi' kan chawi tak ni. Tidam leh turin nang kei hian Jakoba anga kan malpui ruh tliak khawpa Pathian kan buan hunah chiah a dam ang. Krista chanchin chauh hi kan damna a ni. Rom 13:13-14-ah chuan tihian kan hmu a, "Chhuna awm angin mawi takin i awm ang u, zu in buai leh zu ruia awm lovin, hur leh inngaih hmanga awm lovin, insual leh inîtsîka awm lovin. Lal Isua Krista chuan inthuam zawk ulang, in tisa châkna puitlin turin engmah insiam suh u."

KAN RAM POLITICS-AH

Politics hi van indona aṭangin a inṭan tawh. Politics tih hi Grik 'Politikozs' tih aṭanga lak ni a, Latin-in 'Politicus' an ti. A awmzia chu, mimal emaw, pawl leh khua leh tui ṭhatna tura dik taka an chanvo ṭheuh an chan theihna tura rorelna dik kenkawh, dan leh thupek kenkawh, hnam leh hnam, chi leh chi inkara inuanauna ṭha thlen tura thawh leh hnam ziarâng humhalh leh ramri kham fel leh mipui vantlang ṭhatna tura kawng tinrenga thawhte a ni.

Kan rama politic kan hman dan leh kan hriat dan dik tawk lo lutuk hian politics a nihna ang takin kan phur chhuak zo lo. Politics hi a ṭha zawnga a kal chuan thil ti thei tak, ṭha em em mai a ni a. Politics kal dik tawh lo laklawh erawh ram leh hnam chhiatna thlentu a ni ringawt. Politics lamah hian ka hre thui lo hle a. Siam ṭhat tuma luh chilh tam tak pil hlen ta an awm bawk. Chuvangin, khawvelah hian kum 1749 daih tawh aṭang khan a inṭan tawh a, 'Politics lungin tâng (politics prisoner)' tih kum 1860 khan hmuh theihin a awm bawk a ni. Thlei bik neia rorelnate leh mipuiin kan chanpual kan chan lohte a tam mai a. Rorelna fel leh dik kan chan theih nan Pathian hi kâwr chauha hmang tawh lovin, kan thinlungah Pathian hi a lairil berah dahin, Krista ke bulah hian i tlu lut thar leh ang u.

A tawp berah chuan, Krista leh a kohhran ho vek kan ni si a. Krista tlan sa vek ni si, engati ta em em nge in ti mai thei. Duh kan thlan thiam loh hian sual hian kan chungah zah a ngai lo tih kan hriat a va pawimawh em. He leiah hausa hle mah ila, rilru a retheih leh si chuan Vanram aiah hremhmun lam kan pan leh si chuan, leiah rethei bawk, thih hnuah kan rethei bawk kan nih chuan a va hrehawm dawn em.

Joshua ziaka kan hmuh ang khian, 'Kei leh ka chhungte erawh hi zawngin Lalpa rawng a ni kan bawl dawn' ti ṭheuh thei turin ṭan i la leh sauh ang u. Chhan tlak a la awm. Nazareth Isua a kal liam hma hian muanga ṭhut chawlh a hun tawh lo. Sala hruaia awm mekte chhan chhuak turin nang leh kei hian Pathian tih tak zeta kan buan a hun tawh a ni. Kan buante hi tisa leh thisen a ni si lo, van hmuna Thlarau sual ho kha a ni tih hriain, theihtawp i chhuah ang u. 

- Pautingoa Gangte (PGa)