Written by
V.Kûngtea
Awmhar Cabin

A RÎM LO ZÂWKIN AN ZÂWL THLU... (No NDA, no UPA)

Thupui vuah dân pawh ka thiam lo. Thupui hrang hrang ka’n vuah chhin a, ka lungâwi tâwk ka ngaihtuah chhuak zo ngang lo. Seat 289 (nominated 1) awmna Maharashtra state politics chingchivêt lutuk inlumlet chhoh dân ngaihnawm tak sawi ka tumna a ni. 

Hmânni lawk, October thla ni 21 khân Maharashtra state legislative assembly (MLA) inthlanpui vawi 14-na neiin vote thlâk a ni a, ni 24 khân vote tlate chhiar a ni. A pumpuiah BJP-in seat la hnem berin seat 105 an la a, Shiv Sena-in dawtin seat 56 an la. Nationalist Congress Party (NCP)-in seat 54 lain Indian National Congress (INC) party chu palinaah awmin seat 44 an la ve hrâm. Sâwrkârna siam thei tûrin MLA 145 an mamawh a, a tîrah chuan BJP leh Shiv Sena-te ṭang dûna sâwrkârna siam an tum mêk laiin inthlan result a lo chhuak ta chêng a, anni pahnih hi an inhmu mawh ta tlat mai. Eng nge lo thleng (?) i thlîr zêl ang. 

Buaithlâk ta bera chu lû ber (chief minister) an inchuh tlat hi a ni. Seat la tlêm zâwk Shiv Sena lahin a tlâwm zâwka ṭan a tum bau lo. BJP hlauvin tâw pawh an sai duh bîk hlek lo mai. Chutih mêk lai chuan BJP chuan Sjiv Sena lakah an beidawng phengin member 54 nei NCP an lo rîm ve mêk. BJP-in Chief Minister a chang ang a, NCP-in Deputy Chief Minister a chang ang, an ti. Chumi boruak chingchivêt lutuk avâng chuan thla khat dâwn sâwrkârna siam thei lovin Maharashtra state chu a awm a. An state governor, Bhagat Singh Koshyari mangang chuan thu tlûkna pawh siam ngam lovin President’s rule-a dah mai tûrin a ti ta ngawt mai  a nih kha. Ni rei lo te chhûng chu President’s rule-ah dah a ni. 

Tin, heti hi a ni a, khatia President’s rule-a an awm lai chuan state Chief Minister nih tum BJP hruaitu Devendra Gangadharrao Fadnavis chuan awm hle hle lovin kua a rawn hreuh ngar ngar a, November ni 23 a rawn inher meuh chuan tu ma inrin lâwkna pawh awm lovin CM atân rinawmna thu tiamtîra lâk luh a ni ta thut mai le! Mi tinin mak (k)an ti a ni chêk ang; kan media lama thawktute pawhin ‘BJP-in sâwrkârna an siam thut...’ a’n ti kher a(h)! Mi inrin loh lai tihphût zawk ang maiin India mipuite kan phu zawk zawk a ni ber e. A mak êm lah tak a! 

Hetia Devendra Fadnavis, Chief Minister atana lâk luh a nih chhan chu NCP member 54-te thlâwpna a hmuh thu a sawi vâng a ni. NCP member Ajit Pawar chu Deputy Chief Minister atân lâk luh a nih chiah rêng kha. State NCP chief Sharad Pawar, Dr. Man Mohan Singh, Prime Minister a nih laia Union Agriculture Minister lo ni tawh leh he state Chief Minister hlui chuan, chutia sâwrkârna Devendra Fadnavis leh a mihring ngam zâwng, Ajit Pawar-te’na an han siam ringawt mai chu a zaka dêk si lo hian a zat hian a za ta zek zek a. A ngaihdân a ni hlawl lo. Pawar-a’n power a hmang ve dâwn ta! 

“NCP member-te’na BJP thlâwp anga a sawi kha dâwt a ni,” tiin a ke a leng but but a. “NCP, Shiv Sena leh INC-in sâwrkârna kan siam dâwn a ni,” a ti a, President’s rule pawh hlih nghâl a ni. Pu Pawar-a power hi a chak hlein a lang. Supreme court chuan, Fadnavis hian rin tâwk lohna motion a pal tlang leh pal tlang loh fiah tûra special session nei tûrin thu chhuah a siam a, Fadnavis hi a inring tâwk chiah lo nge, ni 4 chiah (November 23 - 26 November, 2019) a Chief Minister hman tihin governor hnênah bânna a theh lût a, Deputy Chief Minister, Ajit Pawar pawhin bânna a theh lût ve nghâl bawk. 

Chuti ang chu Maharashtra politics boruak chu a ni. Shiv Sena, NCP leh INC party-te ṭangrualin an pâwl hmingah Maha Vikas Aghadi (MVA) invuahin sâwrkârna siam ngei an tum ruh hle a, Chief Minister atân Uddhav Thackeray, Shiv Sena hruaitu chu thlangin ni 28, November zân khân rinawmna thu tiamtîra lâk luh a ni. A tîrah chuan Dy. Chief Minister hi pahnih awm se, tih a ni. Rawtna dang lehah chuan NCP-in Deputy CM a chang ang a, INC party-in Speaker a chang ang, an ti leh bawk a. He thu ziah lai hian Deputy CM leh Speaker tûrte hming hi tihchian a la ni lo. Thu mûm an nei hlei thei bîk lo niin an sawi. 

Anni MVA ṭangrual pâwlah hian Shiv Sena, NCP leh INC party-te bâkah hian party tênau tê tê: Bahujan Vikas Aaghadi (3) te, Prahar Janshakti Party (2) te, Samajwadi Party (2) te, Communist Party of India (Marxist) (1) te, Peasants and Workers Party of India (1) te, Krantikari Shetkari Paksha (1) te, Swabhimani Paksha (1) te, Maharashtra Navnirman Sena te leh Independent MLA 8-te’n an thlâwp a, MVA lam hian member 174 an nei. 

BJP kaihhruai NDA lamah hian BJP (105) bâkah, Jan Surajya Shakti Party (1) te, Rashtriya Samaj Paksha (1) leh Independent MLA 5-te’n an thlâwp a, an vaiin member 112 an ni. BVA leh NDA lama bei ve lêm lo eptu member, All India Majlis-e-Ittehadul Muslimeen member 2 an awm ve bawk a, nominated seat 1 awm hi khawi lamah mah awm lovin opposition bench-ah a ṭhu a ni. 

Engpawhnise, tûn boruak anga an la kal zêl a nih chuan BJP sâwrkâr chu a la ding thei rih dâwn lo niin a lang a; amaherawhchu, rulling bench lama ṭhute hi an inlungrual reng ang em? Tûn term hi an hmang zo thei ang em? Chu chu mipuiin an thlîr reng a ni. 

Hetia an buai tâk vak chhan nia ka rin chu, BJP hian a mala sâwrkâr din an inrin luat vâng a ni phawt ang. Ngaihtuahna dangah chuan, chutia party pahnih inkawpa sâwrkârna siam tum an nih chuan inthlanpui an hmachhawn dâwn khân party pahnih inkârah inbiakna fel tak neiin Chief Ministerial candidate te pawh an inruat thlap tûr a ni. BJP hian an seat lâkin daih lo mah se, central sâwrkâr hmachhuanin chaldelh takin sâwrkârna lâk ngei an inbeisei a ni. Devendra Fadnavis-a tih sual lian tak chu MLA dangte hi duh duha thunun theih a inbeisei vâng a ni, kan ti thei ang. 

Thil a ngaihsama a ngaihzam lutuk rah chuan nihna ṭha ṭha, ropui pui chang lo tûra ngaih khân an chang dâwn ta a, party dang tân bâwng chaw a sah thlâksak a ni hawt alâwm le! A rîm lo zâwkin an zâwl thlu e. Ani lah state assembly opposition leader a ni thei ta ṭâwk mai si a. 

- V.Kûngtea, Awmhar Cabin