Written by
- Mahmuaka Chhakchhuak

HNATHAWH HUNBI

Mizoramah hian sorkar hnathawk 50,000 vel awm niin an sawi a, anni hian mahni hna ang ṭheuhin thawk se tun ai hian hmasawn tak tur kan ni tiin an sawi ṭhin. Engvanga hmasawn lo nge tih chuan thlahdah taka hna an thawh vang a ni ber awm e. Zing dar 10 aṭanga tlai lam dar 5 vel thleng office hun chhung angah hian taima leh rintlak takin hnathawh ni ṭheuh se chuan chuti takin kan ramah hian sorkar hnathawkte hi sawisel an ni kher awm lo e. Inthlahdah chhan pawh hi a tam ber chu kohhran lam thil vang ni tein an sawi bawk a, a dikna tak hre turin chhui bingna awm chiah lo mah se, a ni thei mai awm mang e tih theih a ni.

Kohhran kan dah pawimawh hle mai a, nimahsela, kohhrana chanvo kan neihna chuan kan hnathawh, kan eizawnna lam a tihsukuk tlat si chuan thil ṭha tak a ni thei chuang lo ang. Pa pakhat chu kohhranah chanvo sang tak mai nei a ni a, pastor thachhang dawltu ang deuhthaw hial a ni awm e; a eizawnna, a hna ber erawh sorkar hnathawh a ni a, kohhrana a dinhmun a pawimawh bawk si avangin chawlh a dil fo mai a, an pute pawhin hrethiamin chawlh an lo pe ṭhin. Nimahsela, chu pa chuan a chawlh loh karah a hnathawhah chuan mi dang aia thawh ṭhat bikna a nei chuang miah lo a, office hnathawh chhungah pawh a taima bik chuang hauh lo mai. Hei hi thil pawi tak a ni awm e. Kohhran rawngbawltu zahawm tak a nihna chu a hnathawhna hmunah ngei chuan lantirin, a thawhpuite ngei pawhin an fak a, an entawn theihna turin thawk ta zawk sela a tan pawh ṭha tur a nih lain, mi dang aiin a hnathawh ṭhatna bik a awm si lo.

Office pakhata hotu deuh ni phak pakhat pawh hi kohhran leh khawtlang lama inhmang mi a ni a, amah pawh a fel viau ni tur a ni a, an fak viau a ni awm e. Nimahsela, office lama hmanraw mamawh chi hrang hrang (stationery)-te chu a heh riauin an hria a, an han chhui deuh chuan khawtlang lama a inhmannaah chuan a lo hmang ṭhin niin an hria a. Xerox paper, stapler pin leh file cover te a lo hawn ṭhin ni tur a ni, amah hre chiangtute chuan inhmeh lo an tiin mak an ti viau a ni awm e. Heng hi office lam buaina khawp tur chu a ni hauh lo ang a, hnathawh tihkhaihlakna tham tur niin a lang lo. Nimahsela, amah ber chu khawtlang leh kohhranah mi ṭangkai tak nia a lan laia chutiang ti duh a ni tlat si chu thil mak zawk chu a ni. Kan Kristianna derdepzia en hi chuan hetiang mi hi kan tamin a rinawm a, thil mak vak pawh a ni tawh lo hial zawk mai thei!

Thla bia hlawh kan lak ṭhin avang hian hun hi kan hlut lo viau niin a hriat a, hei hian kan hnathawhah pawh dawngdahna a thlen lo thei lo. Office hun chhung turah mitthi inah kan kal a, inneihnaah kan kal bawk a, mitthi râlin kan la kal fo bawk hi kan hnathawh ṭhat lohna pakhat chu a ni chiang. Tam tak hi chuan office hna a awm loh vanga hmun danga chhuah mai emaw, haw mai emaw hi an ti ṭhin a, hei pawh hi eirukna bawk a ni. Mihring lamah chuan ho deuh pawhin kan ngai a ni mai thei a, chunglam thlirna aṭang erawh chuan cheng sang tam tak eiru nen a danglamna a awm hauhin a rinawm loh. Keimahni zawk hian kan palzam tak fo avang hian sualah kan ngai tawh lo mai zawk ni tein a hriat a, tunah phei chuan inthurual takin hma tak taka hawngte pawh hmuh tur an awm ta fo mai hi a pawi ngawt mai. Office pawimawh zual bik, mipui tana hnathawktute ngat hi chuan mipui dawr theih tura hunbi ang taka an hnathawhna hmuna an awm hi a pawimawh lehzual a, chutih laiin, ṭhenkhatte chuan inlak eng emawna atan hnathawhna hmunah an lo awm lo fo bawk leh zel a; zahthlakin.

Sorkar hna chauh a ni lo a, mimal leh NGO leh company lam hnathawhna hmunah thleng pawh hian kohhran lam rawngbawlnain hnathawh a tihbuai fona a awm tho mai a. Kristian ram kan nih angin kohhran lam chu kan dah pawimawh tur chu a ni nameuh mai a, kan hnathawhna leh zelin a tawrh phah fo chuan a dik thei lo ang. Hetiang a nih avang hian kan hnathawh hunbi hi siamrem ni ta zawk mai se tiin hetiang hian ruahmanna han siam dawn chhin ta ila. Zing dar 10:00 aṭanga tlai lam dar 5:00 thleng hi hnathawh hun atan ni se, chu chu darkar 8 a lo ni a, darkar bia hlawh pawh inpek ni se, darkar khatah Rs 50 emawa hlawh inpek a nih chuan darkar 8-ah chuan Rs. 400 an hlawh thei dawn tihna a ni. Tlai dar 5:00-a ban a nih pawh hian zan lama kohhran leh khawtlang thil tihnaa tel duh tan pawh a tlai lo ang. Hnathawhna lama la thawk chhunzawm zel duh tan pawh la thawh zel theih bawk turin ruahmanna siam ni se la, hun kan ngai pawimawh ang a, hnathawktu tan pawh ṭhahnemngaih a awl zawk ngei ang. Chhuanlama kohhran hmang fo tan pawh darkar bia hlawh neih a nih chuan ṭhahnemngaih a awl viauin a rinawm.

Hetiang hian sorkar hna chu darkar bia hlawh siam a rem lo mai thei a, mimal leh company lamah chuan a harsa lo zawk thei. Eng pawh chu ni se, hnathawktuin a hnathawhnaa rilru pe taka a thawh chu a pawimawh ber avangin sap thufingin ‘work is worship’ an lo tih ang ema Pathian biakna ang hiala hnathawh hi kan ngai lo a nih pawhin, mahni hna pawh thawk ila rintlak taka kan thawh ṭheuh hi mi pangngai tih tur chu a ni. Hnathawh hi zahawmna leh zahawm lohna tehna hmanruaa kan ngai a nih pawhin, hnathawk ṭhate chu an hnathawh a sang emaw, a hniam emaw, mi zahawm an ni tho tho ang.

- Mahmuaka Chhakchhuak