Damdawi chungchanga hriat tur pawimawh tlanglawnte

I damdawi ei kha i hre chiang em? I hmelhriat emaw, ṭhenawmin a ngeih a, ṭha a tih vang ringawtin i ei ve tawp ṭhin em? Mizote hian damdawi hi doctor chawh kher ni lova kuhva inṭheh ang maia pawngpaw ei ngawt kan hrat hle a, chin tam loh atan a ṭha ngawt mai. Kan taksa chhungril a danglam ṭheuh ang hian kan taksaah damdawi hnathawh leh lan chhuah dan pawh a danglam ve ṭhin tih kan hriat tlan a ṭha hle.

Damdawi hi a nihna tur taka ei chuan taksa tan a ṭangkai em em a, amaherawhchu, a nih dan tur ang loa ei emaw, lak luh a nih chuan taksa tan túr hlauhawm tak a ni thei leh lawi si. Dan anga him taka motor khalh tura license a neih a ngai ang bawk hian damdawi lam a thiamna neite hriatpui thlapa damdawi ei hi a him a, chin ṭhan a neih hram hram a pawimawh.

Damdawi hi doctor chawh khera ei emaw, lei emaw ngai chi chi hrang hrang, doctor lehkha tel loa lei theih miah loh a awm a. Kan lo hriat ve mai mai atan, doctor chawh kher ngai lo, mahni thua lei leh ei theih ho hi sapṭawng chuan OTC (over the counter) medicine an ti a. Entir nan, hritlang damdawi, pum lam damdawi leh nachhawkna ṭhenkhat ho hi a ni tlangpui. Nimahsela, doctor lehkha tel loa lei theih tih vang ngawta mahni duh thua hre chiang lova lo ei ve ngawt loh tum hram ila, damdawi lam thiam, doctor emaw pharmacist te emaw zawh taimak tum hram hram a ṭha. Tin, damdawi kan leiin a thih hun (expiry date) en chian nachang hre thar zel bawk ila.

Mizote hian mahni thua damdawi ei ve ngawt hi kan huaisenin kan awlsam hle a. Entir nan, lâr ve deuh, damdawi nupa, chaw ei tuina an tih mai, Dexamethasone 0.5mg leh Cyproheptadine te hi vantlangin an hriat dan chuan chaw ei tuina leh thauna tiin an hre tlanglawn ber a. Chaw ei tituiin thauna a thlen teh meuh mai. Nimahsela, heng hi an hnathawh dan ber leh ei dan tur ber a ni lo tih kan hriat a ṭha; ei char char chuan kan taksaah nghawng ṭha lo eng eng emaw a thlen thei tih hria ila. Heng kan sawi tak ang kher ni lo damdawi dangte pawh fimkhur taka ei ngai chi ni si, hriat chian loh vanga lo ei mai mai kan awm nawk!

Dam loh nikhuaa doctor bula kan inentirin kan natna azirin damdawi chi hrang hrang hman te a ngai ṭhin a, a châng chuan mi pakhatin damdawi chi khat aia tam kan hman a ngai fo. Damdawi kan eite a nihna tur ang tak a thawh theih nan ei hun dik taka ei a pawimawh em em. A ṭhen chu pum ruah lai chauha ei chi te, a ṭhen erawh chu pum ruak loa ei tur te a ni thei a. Kan ei hun azirin nghawng ṭha leh ṭha lo a awm thei a; a chhan chu, chaw hian damdawiin kan thisen zam a luh hun a nghawng theih vang a ni.

Damdawi pakhat aia tam kan ei châng a awm chuan, damdawi lam thiamte hriatpuinaa ei ngai pawimawh zual bik ila. A chhan chu, damdawi leh damdawi hi inhal thei, a chang chuan a thawh dan tur anga thawh theih loh te, ei hun tihdanglam ngai te, dose tihdanglam ngaih chang te a awm ṭhin. Hei hi damdawi zawng zawngah ni lo mah se, fimkhur a ṭha hle. A bikin natna benvawn nei, entir nan, BP sang, zunthlum, etc., dam chhunga damdawi ei ngaite tan a pawimawh zual bik hle. Damdawi lama thiamna nei râwn tur kan hriat remchan mai loh chuan kan damdawi eite a rual veka ei lovin, darkar chanve aṭanga darkar khat danah tal ei ṭhin tur a ni.

Mipui hian kan damdawi ei lai hriat chian kawngah mawhphurhna nasa tak kan nei a, chîk lehzualin fimkhur nachang hre deuh deuh ila. A bikin Mizote hi mi dang duhsak hnam kan ni a, ṭha kan tih ang leh kan ngeih zawng te kan ṭhenrualte duhsakna avangin kan hrilh mai zel a; thil ṭha tak a nih rualin, damdawi lam hi chu a thiamte râwn a tloin a him zawk tih hre thar zel ang u.

- Dr. Lalramsangi, Pharm D, FOP