Written by
- Mahmuaka Chhakchhuak

HRINGNUN AWMZIA

Hringnun awmzia tak tak hre tur chuan a taka tawn a ngai a, a taka hmachhawn a ngai a, pawn lam aṭanga lo sawi ang ngawt hi a ni ngai lo. Tun hma lama ‘buhfai no khat ei ṭheuh ṭheuh’ tih ang ngawt kha a ni thei tawh lo a, kumin awmzia a nei tak tak thei tawh chuang lo a, nihna leh chanvo lam pawhin hringnunah hian awmzia tak tak a nei thei ngai chuang lo.

Nu pum chhung aṭangin kan lo piang chhuak a, nuin hnute tuiin min châwmin kan lo ṭhang lian deuh a. Chaw nêmin min châwm leh a, a hnuah chaw pangngai kan han ei zui a; nun bul ṭan chhoin rahbi kan rap chho zel a. Nu leh pa thlazar hnuaiah chuan thlaphanna leh lungngaihna reng reng nei loin hun kan hmang a, nu pawnfen hnuaia pawisa awm reng tura ngaihna pawh kan nei reng a nih kha. Lehkha zirin mahnia din theihna tur bul kan ṭan chho a, lehkha chauh kan lo zir hauh loin nun tak tak pawh kan lo zir tih chu tun hnu daihah chauh a ni kan hriatthiam ni.

Nun hi eng nge tih hi ṭhalai nun kan hman lai khan ngaihtuah tak tak a har ṭhin viau a, nun hlut nachang lah kan hre hek lo. Kei hi a muangchang chi ka ni nge ni, kum sawm li pelh tawh hnuah ka mit a fiah ve ṭan chauh a. Kum tam tak ka lo hman liam tawhte thlir kirin, hun ka lo hloh hnemzia ka hria a, kan inchhir khawhnu leh a, khua ka tlai hman ṭhelh. Tunah chuan ka kal dêm dêm tawh a, nun tak tak hmang thiam turin ngaihtuahna erawh a hmanhmawh viau thung. Chutih laiin, ṭhenkhatte chuan puitlin hunah pawh nun awmzia an la hre thei chuang lo a, nun hlut tum loin ruihhlo bawiah an la tâng reng a; mihring theihna a san tehlul nen, anni chuan tâl chhuah tum loin ruihhloa sal beh reng anga inngaiin thil theih reng chu theih lohah an ngai tlat a, harhfima awm chu hrehawm an ti zawk tlat bawk si.

ṭum khat chu RIPANS office bathlarah hian nu pakhat, inchei lutuk lem lo a pangngai taka inchei hian a fanu tan lehkha pawimawh dilin ngui takin a lo ṭhu a. A fanu phai lama awm chu RIPANS-ah chuan zir chhuak a ni a, phai lamah thil dang a zir chhunzawm duh avangin a lehkha pawimawhte dil turin a nu chu chu hmuna kal chu a ni. Thawktute chuan an hotu ber awm loh avangin engmah tih theih an neih loh avangin pangngai takin an la hnar a, remchanga rawn kal leh turin an ngen mai a. Nimahsela, ani chuan remchang dang nghah chi a nih loh dan leh rang taka chung lehkha pawimawhte chu thawn thlak a ngaih avangin beidawng takin bathlarah chuan a lo ṭhu mek a ni.

Chu office-ah thawktu pakhat chuan chutia nu tling pakhat ngui angreng taka lo thu chu puih ngai nia ringin a va pan hnai a; a harsatna a han zawh chuan, puih theih dan hram a awm lawm ni tiin office chhungah a hruai lut a. A theih dan dan chuan a fanu lehkha pawimawh chu amah ngei chuan zawngin a buaipui a, darkar khat aia tam pawh hun a hmang hial mai thei e. Chhun thingpui leh chhang pawh chu chu nu chu eitirin, a harsatna chu puih hram a duh a. Puih thei ngang lo pawh ni se la, thlamuan tal a duh a ni. Lehkha pawimawh chu a zawng zel a, nakin deuhah chuan a hmu ta. Phai lamah mamawh tur zawng zawngte chu hmuh kim a han nih chuan beisei nei taka lo nghak rengtu nu chu a lawm em em a, a hmel ngui takte chu lawmna avangin hmuh a nuam leh ta em em a. Chutah chuan a hming leh nihna hrilhin, amah ṭanpuitu hnenah chuan ṭanpui let ve theih dan tur a awm phawt chuan a tlanchhiat loh tur thu a hrilh nghal zung zung a.

Hun a kal leh hlek a, RIPANS Office-a amah ṭanpuitu chu puih a ngaih lam ni loin, a thil tihnaah inrawlh ve theihna hun a awm tih a hriatin amah pawh hrilh hauh lo chuan a lo inrawlh ve ta a, sum leh pai tam tak mai hmang chuan a ṭanpui ta a. Chutiang thu chu office thawktu chuan a han hriat chuan a lawm lutuk a, chhungkaw pahnih tan inpumkhatna ṭha tak a awm phahin an inhre reng a, thu chhia, thu ṭha an inhrilh ta fo bawk a, chhungkhatah an lo innei ta. He thawnthu tawite hi thil tak tak a ni a, hun rei vak lo liam taa thil thleng kha a ni. An pahnih hian hringnun awmzia an hria a, an tih tur dik tak an ti pawh ti ila a dik tho bawk ang.

Hetiang hian mi dangte pawh hian hringnun awmzia kan hriat hi a ngai a, kan dam chhung hun rei lo tea mahni hmasialna leh îtsîkna thinlung kan neih reng a, thinlung thianghlim lo kan neih reng hi chuan mi dang tan a hrehawm a, keimahni tan ngei pawh hlimna tur a tlem bawk ṭhin. Hnam pui zawkte nunah hian entawn tur tam tak a awm ṭhin a, an nun dan zawng zawngte chu entawn tlak vek a ni hauh chuang lo ang. Entawn tlak deuh pakhat chu, ṭawngkam hawihhawm tak an hmang ṭhin hi a ni. ‘Sorry’ han tih mai te, ‘Excuse me’ tih ṭawngkam te hi an hmang ngun em em a; chu chuan an nun tlawmna a tilangin, mi dang tan hawihhawmna lantir let loh chi rual a ni hek lo.

Officer lian tak, zahawm tak leh thil ti thei tak kan ni emaw, thingtlang kut hnathawktu berh ang reng tak kan ni emaw, ni tina inhlawhfa chawp kan ni a nih pawhin hringnun awmzia kan hriat leh hriat loh hian kan nun zahawmna leh zahawm lohna a hril ber zawk a, chu chu mi dangin min hriat reng ṭhinna pawh a ni. Pathian thuah ‘Mi tê ber chunga ti chu kan chunga ti in ni’ tih thu kan hmu a, thil ti thei deuhte bula kan ṭawngkam leh an laka beisei tur awm lote laka kan ṭawngkam hman danglam dante hi ngaihtuah nawn leh ila, Pathian hi a lawm ang em? Kan ṭawngkam ang takin thungrulhna dawng tur ni ila kan duh ang em? Hengte hi ngaihtuah nawn fo a ṭha hle.

Mamawh em emtu laka ngawih tlat emaw, nei reng chunga phal chuang miah lo mi emaw kan nih chuan hringnun awmzia kan hre lo tawp tihna a ni ang a, keimahni chauh he khawvelah hian kan awm lo tih hi kan hriat nawn fo a ṭha. Vanram nawm turzia thuhriltute’n an sawi fo a, chu vanram ang chuan kan awmna hmun pawh hi a buatsaih ve theih tih hi mi tam takte chuan kum tam tak liam tawh aṭang khan an lo hriat tawh avangin, chhungkaw hlim takin an lo awm tawh a, pafa an inkuah bawrh bawrh a, nufa an nui dun bawrh bawrh tawh ṭhin. Chutiang tak chu lei chunga vanram hnai ber an lo tih ṭhin chu a ni. Chhungkua aṭangin ṭhenawm khawvengah, khawtlangah chu hlimna chuan rah a chhuah zel a, chu tak chu hringnun awmzia chu a ni; chutiang chuan misual ber nun pawh a thlak danglamsak ṭhin bawk.

- Mahmuaka Chhakchhuak