Ṭhalaite enkawlna Bible aiin mithiamte ngaih dan kan dah lal zawk em?

Ṭhlalaite khawvel tiin kil tin aṭangin kan kam chhuak a ni a, buaipui tham an tling tak a, politician-te ṭawngkam chhuak tam ber chu ṭhalaite khawvel a ni. Heti taka pawimawh kan fate hi kan enkawl fuh tawk lo nge tih hi in zawh theih tak a ni. Mifing kan pung zel a, keini Pathian ringtu inti chhungkua aṭang pawh hian fate kan enkawl dan hi a fuh tawk lo a ni mai thei e. Nunphung pangngaia nun hmang loin, sualna kawng zawh avangin heti khawp hian kan buaipui a.

Christian chhungkua aṭanga chawr chhuak naupang/ ṭhalai tam zawkte hian engatinge nunkawng an zawh dik tlat loh tih hi chhut tham a tling. Tihsual kan nei a ni mai lo maw? ṭawngkam nazawnga “Tunlai khawvel a lawm, naupang enkawl dan pawh a danglam tawh” kan ti zel mai hi a dik ber emaw chu le!?

A bik takin keini christian chhungkua bik aṭanga ṭhalai lo chawr chhuak, heti em ema chhungkua tibuai a, khawtlang leh ram tibuaia buaipui hah ngai hrep
ṭhalaite hi Lalpa duh zawngin kan enkawl lo em ni? Thu ṭha tam tak kan sawi a, khawvel lama mithiam ngaihdan kan ti thul, kawng hrang hrangin naupang, ṭhalaite enkawlna a ṭhat zawk beisei chungin kan buai a, sawtna awm ve ṭhin mah se nun tak tak lo lanchhuahna lamah hian a sawt mawh viau a ni.

Zirna lamah pawh mithiam pui pui kan awm tawh a, naupang rawn thang lian chho te pawhin zirtur an nei tha tawh hle a, Sunday sikul aṭanga awmze nei taka Pathian thu nen zirtirna in pek a nih mek lai hian kan fate, kan ṭhalaite kawng dik lo zawh avanga buaipui ngai kan tam em em a, christian nu leh pate rum thawm thup hleih theih a ni lo. Fate ngam lovin, hmangaih bawk siin kan mittui a luang a, in chhung khur a nuam lo va, lungngaiin kan kun a nih hi! Pathian thu hmangin tunlai ṭhalaite ṭhahnemngai takin kaihhruai hna kan thawk a, ṭhalaite lawm zawnga Pathian thusawi kan intihsiak a, thu ngaihnawm leh ṭha em em an sawi a, ngaithlatu ṭhalai rualten ngaihnawm ti em emin an ngaihthla a, an nui dur dur a, “a van ṭha em” an ti. An tih hunlai-te chauh kha an ngaihven lai ni awm takin a sawhkhawk ṭha hmuh tur a tam teh chiam lo a ni lawm ni? tih theih tur a ni.

“A sawt lutuk” lo ti an awm a nih pawhin duhthawhna avangin a sawtna a tam lo ka ti duh tlat. Kan ṭhalaite kawng dik an zawh theihna turin zirtirna kan pe mawlh mawlh tur a ni, hei hi chu chawl lova kan tih a ngai. A ṭul leh pawimawh zawk erawh chu a bul aṭanga inṭanna a dik tur a ni. A bul chu tute nge kan tih chuan ‘nu leh pate’ kan ni tlat. Tunlai khawvel milin rilru lam mithiamte kan ti a, mithiam kam chhuak hmangin ṭhalai leh naupangte kan enkawl a, kohhran lamah lah an kum mil zela an rilru zawl deuha mithiamte ngaihdan hman a ni. Chumi zulzui chuan Pathian thu nena zirtirna pek chhoh an ni a, kohhran lam aṭang chuan a tawk viau thei e.

“Mithiam ten chutiang chuan an ti” tih hi kan thupui ken len zawk mah ni te hian a lang. Hengte avang hian em ni kan fate rilru tihnat kan hlau a, hauhna turah te, kut thlakna ngei ngei turah pawh kan fate kan duat a, kut thlak kan hreh ta lutuk hi pawina tam tak a nei niin a lang. An rilru na lova enkawl dan tihte hi mithiamte ngaihdan kan rilru-ah a intuh nghet lutuk a, kan fate kan dawm der der a, hauh pawh kan hau ngam ta meuh lo a ni. Hemi avang hian kan fate rawn ṭhang lian zel hian nu leh pa rilru an hmu a, an fing hle bawk a, thiam takin nu leh pate an thunun ta mai ṭhin a ni.

Naupang/ ṭhalai rilruah chuan “Ka nu leh Paten ka rilru tihnat an duh leh chuang lo vang, kan duh chu min pe leh tho tho” tihna rilru aṭanga rawn let leh hi na tak mai a ni. He pangchanna rilru naupang aṭanga nu leh pa an rawn ṭhin letna hi kan tuar lo tlangpui zel niin a lang. Tunlai khawvel enkawlna fingin naupang an nih aṭanga ṭhalai an nih thlengin kan enkawlna hian rah ṭha a chhuah lemin a lang lo. Khawvel fin varna lam aṭanga inenkawlna chuan chatuan nun a thleng zo ṭhin lo va, buaipui ngai kan tam phah ta hle ni hian a hriat ṭhin. Tunlai thiamna hmangin kan dawm der der a, khawvel thiam leh finna hi chuan he khawvelah vek hian a rah kan seng leh mai ṭhin, a
ṭha tluantling tak tak ngai lo.

Mithiam ngaihdan zawng zawng hi kan hnawl a ni chuang lo, mah se duh aiin kan chawi lar ta mah mah niin a lang. Hmanlai kan pi leh pute hunlaiah chuan naupangte enkawl dan kha a khauh hle a, an rawn tlangval/ nula chho a, an nungchang a mawi em em a nih kha. Tunlai angin mithiam ngaihdan tih lam a kawk lo, naupang rilru mila enkawl tho chu ni mah se tunlai khawvel ang em em hian naupang enkawlnaah khan dim di de a awm lem lo, ṭhaa an ngai a nih chuan ‘Zawlbuk’ aṭanga inzirna khan a rawn siam ṭha chho mai a ni. Nu leh pa an inrawlh lo, zirna in ṭha ber ‘Zawlbuk’ aṭang khan tlangval hovin an thunun mai a ni. Chhumbung deuh nuaihin i ti tawp phawt mai teh ang.

Zirtirna tluantliang ber chu Bible-ah a awm. “Its my life” tihna khawvelah hian buaipui ngai ṭhalai heti tak maia an rawn tam chhan bul ber chu ‘Chhungkua inenkawlna’ dik loh vang liau liau a ni. Hei bak mawhpuh tur a awm lo. Kan inti fing em em a, mihring finna leh ṭhatna-in fate enkawl kan tum a, Pathian hming chu kan lam ri ve ringawt a, Pathian thu ang tak taka fanaute enkawlna hi christian tam zawk chhungkua-in kan hmang tak tak lo. Mithiam duh dan, kan duh dana enkawl hi a tam zawk kan ni. Fate rilru tihnat hlau reng rengin an duhzawnga awm tum ringawt nu leh pa inti fing kan tam lutuk. Chhungkua inrelbawlna a dik loh chuan kan fate khawtlang tana mi hnawksak an lo ni mai ṭhin. In chhung khurah hlim ni a awm thei lo va, mite hriatah chhungkua inlungrual nih kan duh bawk si a. He buaina pumpelh tur hian kan Pathian-in naupang enkawl dan tur chu min zirtir a, Bible-ah a awm a, a rintlak em em a ni.

“Naupang thunun tim suh, tiangin vaw mah la, a thi dawn si lo va, Tiangin i vua ang a, tichuan Seol ata a nunna i chhan chhuak ang” (Thufingte, 23:13, 14). Naupang chu nakina a kawng zawh tur atan hmangaih takin kan enkawl ang, tunlai tih dana vuak loh ngawta enkawl hliau hliau a ni ringawt lo, vuak pawh a ni ber lo mai thei bawk e. Mahse, kan Bible chuan naupang chu a sual chuan tiang hmang turin min ti tlat a ni. Thutak kawng an zawh theihna turin, an rilru-in sual kawng an zawh lohna tura khauh taka enkawl, nun kawng dik lo hlauhawmzia chu thuin kan hrilh bawk ang a, an luhlul a nih chuan an nun an zawi hnawp nan leh an tih nawn tawh lohna turin tiang nu leh paten an hmang mai tur a ni. Mahse, tiang lek hnuah hmangaihna thuin anmahni-ah kan tilang leh ngei ngei tur a ni. Chu chu chatuan boralna ata chhanchhuahna ṭha ber Bible-in min hrilh a ni.

Tiang lek tih avanga a pawnga puia vuak hrep a ni lo. Pathian hmangaihna thukzia leh sual chuan kawng dik lova min hnuh luh a hlauhawmzia te kan hrilh tur a ni. “Naupang thinlungah chuan atna a bet tlat a, mah se thununna tiangin hla takah a hnawt kiang ang.” (Thufinfte : 22, 15). Pathianin fanaute enkawlna
ṭha tak Bible hmangin min pe a, Pathian duh dan zawnga hmangaihna nen, a ṭul huna tiang leka enkawl seilen ngat chu an ngaihtuahawm loh tlangpui ṭhin a ni. Tunlai khawvel sual kal chak tak aṭang pawh hian an him ngei ngei ang.

Hetianga zirtirna dika rawn seilian an nih ngat chuan tunlaia kan thular tak pakhat ‘mahni intihhlum’ pawh hi buaipui tur an tam lo vang. Chatuan nun an neihna atana enkawlna tluangtling ṭha ber chu Pathian duh dan zawnga enkawl, Bible duh dana enkawl hi a ni. Pathianin nu leh pa-te hnenah naupang enkawl dan thuneihna min pe a, min kawltir hi kan hmang ngam tur a ni. Hemi hmang ngam lo hian nu leh pa tam tak chuan fate tihlungawi loh kan hlau lutuk a, kan thlem hiau hiau a, kan hriat loh laiin min lo thunun der tawh a ṭhin.

Tunlaiah mithiante ngaihdan te kan la kual vak vak a, chhanchhuahna tluan--tling hmuh tur a awm si lo a nih hi maw! Nu leh Pate inenfiah ang u khai. Kan enkawl theih loh chu midang tan pawh enkawl leh a har ṭhin. Pathian duh dana enkawlna chuan thil eng kim dik takin a rawn zir chhuak ṭhin a ni.

- R.Zomawia