Written by
- Dikteii Hnamte

RAMLAITUI


Kan la naupan ve deuh lai kha chuan Aizawl aṭanga Lunglei zin dawn hian tlang dungah kawng thui leh te ve angreng tak zawhin kan kal ṭhin kha a ni a. Aizawl leh Lunglei inkar khuate kha a indawt dan kan vawng hneh hle ṭhin. Hun a lo kal zel a, Thenzawl paltlang kawng, World Bank road kan tih mai, ATL road tia hriat lar tak hi sial a lo niin kawng a ṭhat pangngai chuan chu lam chu kan zawh ta chamchi a. Hnathawhna avanga ṭul a tam tak viau hnuah phei hi chuan he lam kawng hi ka zawh ngun ve ta tlauh tlauh hle.

Kum a lo upat ve tak deuh vang nge rilru pek tawk loh vang ka hre chiah lo, a kawng tawi zawk lama khaw indawt dan hi ka hre thei lo ta em em mai a, hriat pawh ka tum peih ta mang lo! Tlém lai khan Lunglei kal dawna kawng chin han zawh hian, “Ramlaitui chin chu a ṭha,” tih chhanna ka dawng fo mai a, khawi laiah tak nge Ramlaitui chu a awm erawh ka ngaihtuah chhuak thei lo leh ṭhin. Ṭum khat chu min hruaitu driver hian Ramlaitui kan kal pelh hian, “He khuaah hian awm ngai ta se a khawhar thlak dawn mang e,” a ti chu kan nuih liam mai mai a, a hnuah pawh fiamna atan, “Ramlaituiah kan sawn ang che,” kan ti fo ṭhin!

Kumin May ni 31 ah khan Lungleia College pahnih kan endik zawhin Aizawl lam panin zing dar 8-ah kan chhuak a. Ni 2 chhung khua a chhiat tawh avang leh kawngchhia a tam avangin tlang dung lama kal tumin kan inpuahchah a, kan thlenna kan chhuahsan kha a nia. Mahse Theiriat kawng chung leh kawng hnuai kaltlang theih loh a lo nih takah chuan ATL kawng lama hawng turin kan let leh a, kawng chhia awmte chu kan naute'n min hrilh tho mah se Lunglei aṭanga nghah ngawt ai chuan tiin kan chhuak ta tho a, ruah sur hnuaiah.

Lunglei khawpui chhung chhak lawk, Zotlang aṭangin leimin chu kan tawng chho zeuh zeuh a, thenfai harsa lem lo te a nih avang leh a thian faitu tur khawl a awm hnaih deuh zel avangin rei tak tang lovin kan tlang thei zel a, Haulawngah tukṭhuan (chawchhun a ni mah zawk) kan ei a, kawng a la tlang lo tih an sawi nain Lungleia kan tih ang bawk khan inchhawp hnaih zai relin kan chawl rei duh lem lo.

Tichuan, a tawi zawngin, Ramlaitui chu tlai lamah kan thleng a, hma lam pan ngaihna awm lovin motor za rual, a te chi leh a lian chite chu kan chawl ta ṭhuap mai. Ruah a la tla reng a, kan hmaa kal motor tam fe chuan kawngchhia nawr fai thei khawl (excavator) man turte thawhkhawmin hma an lo la fe tawh a lo nia… mahse, khawl enkawltupa-in a thawh theih chin a tih a thawh zawh ruala khaw thim chho chuan motor tam tham zet mai chu hma lam pana kal beiseina a tihtawpsak ta. Chu’ng motor-a chuang mi chi hrang hrang, Pastor te, Kohhran Upa leh Kohhran hmeichhe hruaitute, Police nih tum interview tur te, nula tlangval, nu leh pa leh naupang te nen rilru hmun khat, “Engtin nge ni ang?” tih puin hrut rual kan ni ta a ni.

Tihtur a vang phian a. Lehkhaden keng ho kha an vannei ta berin ka hria. Rilru kaptu ber erawh, “Eng nge ka eiin ka in ang a, eng sinin nge, khawiah nge ka riah ang?” tih kha a ni ti ila a sual tam pui awm lo ve! Tichuan, Ramlaitui, ka lo hriat ve dan pawnlawi tak mai chu eng nge a nih a takin ka hriain ka hmu ta a ni.

Khawthim hma leh hnathawh theiha khua a en lai khan mipa zawng zawng kha chu leiminna lamah, tih theih an nei em tih leh, tangkhangho tan kawng a tlang thei ang em tih ngaichangin an awm ni maiin ka hria. Kawng a tlang thei dawn ta lo tih a chian hnuah chuan an ko thlakin mipui tam tak ei tur buatsaih lam an hawi leh ta a. Motor tanna chin kha Lunglei lam hnaih, in tam em em bik lo leh dawr pawh tam vak lo a ni a. Motor za chuang fè tangkhanga chuangte kha eng zat nge kan nih ang ka hre thiam chiah lo, kan tanna lama cheng a khaw mipui ai kha chuan kan tam chiang khawp ang. Khaw chhe rei tawh avangin kawlphetha a awm lo va, thim thamah, dawr awm zawng zawnga dal, alu, purunsen leh eng ilo zawng zawng lakhawmin a khaw nàwtin an che suau suau mai kha a va ropui tehlul em.

Eng chen nge kawng hi a pin ang a, kan khaw tana eitur awm lo vek khawpa inhralh zawh loh tum ang aw… tih rilru pu lo awm ta se a mak hauh lo vang. Mahse tu ma'n an pu lo zu nia!

Zan mut a lo hun ta a. Inkhawmpui lian thleng ang maiin in tin mai khan an puanthuah neih zawng zawng nen keini, rinlawk loh mikhual kha min han thleng ta a nih kha. Keini thlennaah phei kha chuan vai tlangval, vlogger, bike-a ram hrang hrang fang kual, tihtam angreng fu kha a thleng ve a, an nulate khan ning hmel pu miah lovin an be lumlam peih rengte kha an fakawm hi ka ti asin aw… Zing a lo nia, motor dang thawmah kan harh a, insiam ve nghalin kan chhuak a, leimin pui lai ber chu motor lengin an lo thianfai tawh a, kan tlan pelh chuan a sirah Ramlaitui VCP leh khawtlang hruaitu hote'n min lo vailiam a, kan tan tlaivar ṭhakin an lo thawk chu niin!

Ramlaitui, khaw belhchian dawl, tlan pelh satliaha an lan dan aia ril leh thuk zawk ze duhawm nei khua kha, leiminin min dang lo ni se la ka hriatchian hauh loh tur khua, an vanduaina tawh (leimin) kara mi tam tak tana malsawmna thlentu an nihzia kha, kei leh khami zana tang zawng zawng khan kan theihnghilh tawhin ka ring lo.

Keini'n vanduainaa kan ruat kha Ramlaitui khaw mipui hmangaihna leh Mizo tlawmngaihna lantirtu a lo ni reng a. Kha hun lungchhiatthlak angreng tak, hrehawm miah lova min hmantirtu Ramlaitui khaw mipui rilru ang hi mi zawng zawng hian nei ila, kan ram hi a va nuam lehzual dawn tehlul em!

- Dikteii Hnamte