Written by
- Sangtea Khawlhring

Bethlehem Plantation (Aizawl Chuap)

Aizawl Sipai Lammual hnuaia ngaw hring deuh khup hi Bethlehem Plantation tih a ni a; he lai hmun tingaw tura ngaihtuahna leh tha leh tui sengtu an nih vang a ni.

He lai hmun hi tun hma deuh chuan Krismas dawna Aizawl dai hnai vela par chuaih ṭhin, ṭhenkhatte’n bawngpu par an tih, ṭhenkhatin vaivakawn par an ti a, ṭhenkhat chuan nihawi suak an tih ang chi te, di leh luang hmun a ni a. Lammuala football tornament a awm nikhuaa Bethlehem lamah ball a liam chang pawhin zuk zawn hmuh mai theih loh chang kha a tam thei hle. Tornament hnuah mipa naupangte’n an han zawng ṭhin. Thingkung pangngai a awm meuh lo va, Assam Rifles bawngpute’n bawng chaw sah nan an duh ṭhin vangin bawng chaw a awm reng theih nan kum tin bawngpute’n an hâl lui ṭhin bawk.

Kum 2008 emaw vel khan Bethlehem YMA hruaitute chuan ngaihtuahna thar an nei a, 'Aizawl khawpui boruak hi air pollution vangin a thianghlim lo tawlh tawlh a, lirthei, factory leh mihring kan pung chho zel dawn bawk si a. Aizawl khawpui hi boruak thianghlim tlachhamin kan la awm thei mai dawn. Chuvangin he lai hmun hi Aizawl khawpui boruak thianghlima chawmtu atan 'Aizawl Chuap' ni turin i humhalh ang u,” tih ngaihdan an nei a.

Thunei awma an ngaih AR hotute leh Forest Department hotute an dawr ta a. Anni chuan ṭha an lo tihpui hle mai a. Assam Rifles hotute phei chuan ruahmanna ṭha tak tak lo duanpuiin, AR Cinema Hall hluiah, 'He lai hmun tingawa humhalh tur hian engtin nge ṭan kan lak tlan ang,' tih seminar hial an buatsaihpui a. Ram sâm fai te, thing phun hnatlang te, meilam sial a hun a meilam sial hnatlang ei leh in leina tur pawisa an rawn thawh ṭhin.

Chuti ang tho chuan Forest Department pawhin an phurpui em em a. Green Mizoram Day-ah thing phun tur an lak apiangin Bethlehem YMA hruaitute hnenah, "Hei thing phun tur rawn la rawh u," tiin an duhsak ṭhin a. Thing phun mai bakah YMA hnatlang ei leh in man tur cheng tam takin an lo ṭanpui tawh a. Chung mi pawimawh tak tak pathumte’n hmangaih leh duat taka kum tam tak an lo enkawl vanga he lai hmun hi ngaw thei ta a ni.

He lai hmunah hian ramsa tenau deuh, sahram, sazaw, sakuh, thehlei leh sanghar te an lut nual tawh a; sava pawh chi hrang hrang a tam ve tawh hle. An ei duh tur chi thing phun belh tur awm se, tih chu he lai enkawltute hian an duh hle.

Assam Rifles an han chhuah takah khan he lai hmuna LSC nei inti chhungkaw eng emaw zatte’n Mizorama kan pawl lian, zahawm tak takte leh sorkarin an LSC sorkara surrender tura an ngen lawm lawm pawha chhungkaw eng emaw zatin an han surrender duh lo takah phei kha chuan, he lai hmun hi mahni ṭanghma ringawt ngaihtuahtu, LSC nei intite hian building sak nan an rawn vat chereu mai ang tih hlauhna a lian hle a. Sorkar ngei pawh hian building sak nan an rawn vat chereu vak mai ang tih hlauhnain an khat a. He lai hmun tingawtu Bethlehem YMA hian anmahni veng tan an ti reng reng lo va, Aizawl khawpuiin boruak thinaghlim (oxygen) a pek chhuah tam theih nan, tih chauh chu he lai hmun hi hmangaih taka tuamhlawm a ni. Sorkar leh mimal tute pawh hian Bethlehem Veng rilru ang hi putpui thei seng a duhawm ngawt mai.

- Sangtea Khawlhring