An ti ṭha thawkhat viau a ni lawm ni?
Sawrkar thar kan hrawnna pawh kum hnih a lo tling ve leh ta dêr mai. Kum hnih kal ta chhunga an hnathawhah khan kan lawm em? tiin inzawt ila chhânna a inang lo nuai ngei ang. ZPM party leh an sangâwizawnpui te chuan Sawrkar hmalakna hrang hrang sawi tur an hre ṭeuh ang a, chutih laiin Eptu party leh anmahni ṭantute chuan sawi hnawmna tur an hre ṭeuh bawk ang.
Kum 2023 inthlanpuia ZPM party-in hnehna an chan khan mi tam ber chu kan thaw huai a nih kha. A chhan chu a hmaa Sawrkar lo siam tawhtute kan duhkhawp loh vang leh mipui leh ram hmangaih ti chung zela mahni an inhaivur dan te kha mipuiin an hai lo va, chuvang chuan Sawrkar thar, hlemhletna leh duhamna laka fihlim Sawrkar kha kan ngai ngawih ngawih a nih kha. Chu ngei mai chu ZPM party chuan min han tiam ta dup dup mai a. Pathian Lal ram thlentir an tum thu thlenga min han fah phei kha chuan mipui a hip hle a nih kha.
An sawi angin an awm chho ṭan: An auhla pui ber pakhat sawhthing lei chu an han tihlawhtling ta ngei a, thingtlang lam aṭanga lawmthu sawina a tam hle. Khawi laiah emaw felhhlel deuh awm mah se, sawhthing chu an intiam angin an lei miau mai a. Thutiam hlen an ang ta ber phawt. Zirna hmun atana ṭha lem lo tak “Aikal” lak chu an titawp nghal bawk a. Zaa za chu an titawp kher lo vang, mahse he chín dan ṭha lo tak hi a reh ta duak niin a lang a, bawlhhlawh thenfaina kawng ṭha tak a ni a tih loh theih loh. Healthcare scheme pawh tichangtlungin mirethei lehzual damlote lawmthu sawina kan hmu fo bawk. Mitthi ruang phurhna tur sumfai a hranpaa dahte hian MLA-te mai bakah, mitthi chhungte a chhawk zangkhai hle tura ngaih a ni bawk. Hospital bungraw pawimawh lakkhawm zel niin kal thlakna khawl, Civil Hospitalah dah, thluak lam zaina (neuro surgery) khawl ZMC&H-a bun tura hma lak mek a nite hi Mizoram tan thil thar lawmawm tak a ni ngei ang. Sawrkar hmasaa kan nin em em leh min tihmingchhetu kuhvaro smuggling kha Home Deptt leh Excise department-ten an titawp titih dêr a, thawkkhat chu a veng ta bawk. Kan kumkhaw sawi, politics talhtum bera kan hman AR sawn chhuah pawh ZPM party hian an ti thei ta mai bawk. Sawrkar hmasa tea CM tlawn ringawta Assembly Session lai leh hmun danga MLA leh minister-te’n hun an khawhral ṭhin ang pawh kha a awm ve ta lo niin a lang. “Hun a danglam, rorelna ni ropui...” tih hla te pawh kan ang hial awm e.
Sawiseltute thu leh hla: Eptu party na nâ na chuan Rorel lai Party chu fak thu awm hek suh, an hnim an hnim takah chuan a rimchhe laite pawh a lo awm ve thei tho mai a. Chutih lai erawh chuan sawisel hrim hrim duh vanga thu belhchian dawl lova Rorel lai party beihna a tam hle tho mai. Tun hnai maia Eptu party hotu pakhatin Lunglei lama State University dah chu CM-in a Cabinet te pawh râwn lovin ama thu thuin mipui hmaah a puang, tia a sawi chu dawt a ni tih a lo lang lehnghal mai a. Cabinet leh Higher Education Minister te nena inrawn fel hnua puang chauh a lo ni tih kha kan hre leh ta mai a. Hetianga dawta mipui min hruaibo tumna politics hi chu bansan a hun ta takzet mai. Sawhthing leiah an hlawhchham, te an han ti leh a, quintal nuaih 3 chuang fe kha vaibelchhe 137 lai sengin an lo lei reng si a. Hmunphiah thlengin an lei chu a lo ni reng si a. Nakkum February 26 aṭangin kan lei ṭan leh dawn, te an la ti ta deuh deuh va, Eptu party tan chuan thu lawmawm a ni lem lo mai thei. A tawi zawngin sawi ila, thutiam hlen leh hlen lo hi mimal leh party-ah pawh an ngaihsanawm dan a inthlau thei hle a ni.
Mahse ZPM hi uang suh se: A tawp an la thleng lo. Mark zaah mark za an la hmu pha teuh lo. An thiltih apiang hi mipuiin fet takin kan thlir reng a, dan bawhchhiaa thiltih a awm em, thil pawimawh ngaihthah an nei em, tih loh zawk tur an ti em tih hi kan mitmei reng a ni tih hi hre rawh se. Tunlai khawvelah hian thliarkar a awm tawh lo, kan inpawh vek tawh. Thingtlang lamte hi lehkha zir sang leh hna ropui thawk ni lo mah se, bum kawi mai mai theih an ni tawh bik lo tih hi hriat tur a ni. Dawt pûk lehlang angte hi sawi mai mai tur a ni lo vang.
Tih tak takah chuan mipui hi kan la lungawi kim lo hle a ni. Bial changkang lo bera ngaih Dampain an finfiah tawh. ZPM Party leh Sawrkar hian an campaign lai a, “Kan ti ang,” an tih te an tihhlawhtlin kan sawi laiin, “Kan ti ve lo vang,” an tih hi an ti tam hle tih hi thudik a ni. Inrenchem kum tih te phei kha chu nuihzatthlak tak a ni, insenso tam kum ti se a dik zaw mah ang. Ṭul bera lang lo CM adviser tam tak leh consultant dah, minister quarter chei, hlawh tihpunte nen inthlahrung hauh lovin an ti tho. Restricted Tender te phei chu, “Kan uar viau vang, blank cheque kan pe ang,” ti se thudik an sawi zawk tur kha a lo ni a. Contractor chauhvin sawrkar contract leh supply hna an thawk ang, tih te chu, “Khawvel ral hun atana dah,” te pawh a ang thei rum rum alawm. Car man tova chuan leh chuan lo tihte hi naupang chhe thil tak, mahse kan hotute ká aṭanga chhuak a ni miau va, khel lo thei lo an awm pawhin a mak hauh lo. Khualliana ṭan pawh an taima e, Director te kalna awm lek leka CM leh minister khualliana an ṭanna kan hmu chamchi mai. VIP culture tihbo an sawi pawh “Sanghar âr rawh” an sawi ang deuh lek fang a ni. Inkalpawhna kawngpuite phei chu a chhiatzia sawi lohva lum a ni. Insawi thiam eng ang mah se, kawng a chhiat miau avangin mipuiin kan ngaithiam thei lo a nih hi. Entir nan, Hrangchalkawn aṭanga Lunglawn thlenga kawng a chhiat reiziate saw sawrkar chak tak entirna a ni lul lo vang. Zobawk leh Theiriat khaw chhungte phei chu a ngaihna a awm lo a nih saw. (September 7, 2025a tawnhriat).
ZPM hian sim tur an nei: Sawrkar hmasaa an hotupa suangtuahna khawvel ang kha ZPM hian an vei ve ṭan emaw tih turin thil ropui tak tak, tihhlawhtlin theih rinawm si lote sawi ching ve suh se. Thenzawl khawpui din tharna tur scheme hi chu thil tih theihah kan ngai hlawm ang. Mahse tuikhuah ropui tak tak kawlphetha 2400 MW pe thei khuah tur thu sawi te, Rihdil aia lian tui dahkhawlna siam tih te hi mi tam tak tan rin a harsa viau a ni. Central Sawrkara tlatlum bik, PM leh minister leh officer te pawhin an zah bik nia insawite hi thil chinchang hre mite nuih tiza tawk lek a ni. Manipur-a Chief Secretary pakhatin Central ministry-a Secretary te, “Ka ṭhian, ka batchmate,” a ti fo maite kha kan hnemhnanpui lua lo tihte ka hre chhuak. Environment venhim pawimawhzia hlamchhiaha hmasawnna ringawt atchilh hi kan thlah kal zelten an la tuar dawn tih pawh hi ngaihtuah tel se a duhawm khawp ang. FCAA 2023 chungchangah thudik tluantling lo an sawi phah nual bawk.
Engpawhni se, ZPM hian kum thum dang min la hruai leh dawn a. An thil ṭha tihte kan haider hauh loh laiin an tihsual palh leh luihte pawh mipui hian kan tarlang zel dawn a ni tih hriain, hnunglama mit nei anga an chet chhoh zel a ṭha khawp ang. Tun atan chuan, “An tiṭha thawkhat e,” kan ti thei mai dawn lo'm ni?
- P.C. Lawmkunga