Krismas a zo ta – Ka sawi ve hun

Mite chuan Krismas kaihhnawih thil hi Krismas thlen dawn velah an ziak thin a. Kei, mi tih dan loh anga tih ching hian Krismas zawh tawh hnu hian, Krismas kan lawm dan tur leh mi dangte hman dan tur chungchanga mi ṭhenkhatten duhthu an lo sam ziah chungchang hi ka sawi ve dawn a ni. Chanchinbua chhuah tur mi dang thuziak ṭha tak tak a tam avangin, article pakhatah hian sei tak kim chuang si lovin ka hawl kual viau bawk ang.

Eng vangin nge Krismas kut festival chu a nuam thei ang ber, a hlim thei ang ber, a mawi thei ang ber, a ropui thei ang ber, a changkang thei ang ber, a nasa thei ang ber leh a uar thei ang bera kan hman loh bik lem ang le.

Mi dangte Krismas hman dan tur lo relsak ṭhintute duh dan chuan, Krismas chu Isua piancham a nih avangin, rau deuh tak, hlim leh lawm tak chung si a cool deuh ruih, intithupuifun deuh tak, tak deuh ngal, Isua piancham lawmna kutpui kan hmang chhung chu pawn chhuak tam lova mahni inchhung leh Biakin lam deuh chauha khawsa deuh chawt tur leh, intifel em ema intifekfawn leh mahni inveng rana awm deuh reng turin min duh niin a lang ber. Tin, rau em ema awm tur leh, rau leh tui em ema zai leh lam turin min phut deuh tlat bawk ṭhin a ni. Tin, thil thar neihte, in leh a vel leh khawlai cheite, intihhlimna lam siamte hi ṭul lo an ti ni berin a lang.

Kan tana Isua lo pian thu hi kum tawp lam hian hre thar ve thut chauh kan ni lo va, kan tet te aṭanga kan tar thih thlenga a hlut zia leh a ropui zia leh kan lawmzia thu hi ni tin zan tin mahni inchhung leh Biakin leh hmun dang dangah kan inhrilhin kan inzirtir kumtluan a. Isua kan tana a lo pian vanga Kristian kan lo nih tak avanga kan lawm avangin kumtluanin kan inkhawm ṭhin a nih hi.

Chu ni tin zan tin kan inkhawm kumtluan chhan chu a vawrtawp leh a nemngheh nan, kum tawp thlasik boruak zangkhai leh nuam takah hian, a ropui thei ang ber, a nuam thei ang ber, a mawi thei ang ber, a nasa thei ang ber leh a uar thei ang berin eng vangin nge kan lawm loh ang? Kan duh dan dan leh kan rem hriat dan ang angin a nuam leh hlim thei ang berin kan hmang ang chu. Eng vangin nge mi dangte hman dan turah hian duhthu kan lo sama kan lo relsak fo va, kan lo duhtui ve em em ringawt ziah?

Amaherawhchu, mahni leh kan chhungkaw zawh loh khawp leh uchuak tak chuan engmah kan ti tur a ni lo. A tuartu tur chu mahni leh kan chhungkua tho kan ni. Mahni leh mi dangte tana pawi tur zawnga khawsak pawh a tuar tur chu mahni tho kan ni. Tin, khawtlang leh sawrkar leh Pathian khap thil pawh hi he hunah hian bawhchhiat a awl em avangin mahni ṭheuh kan inthunun tur a ni a. A khap theitu leh a veng tur lam pawhin ṭan an la zual sauh tur a ni ang chu.

Isua Krista pianni hi December ni 25 a nih leh nih loh hi kan tan a pawimawh ber lo. Isua hi kan tan a lo piang a, kan tan kraws-ah a thi leh a ni tih hi kan thinlunga a chian a, kan pawma kan rin ngheh tlat avanga Isua zirtirnate kan zawm mai hian a tawk reng. Kei pawh November ni 15 hi ka pianni a ni tak tak chiah em ka hre bik lo. Mahse, ka pian loh phah chuang lo va, ka pa fapa K. Hmingthankaia ka nih loh phah hek lo. Ka fate pawhin ka birthday-a ngaiin he November ni 15 hian thil ropui tak min tihsak ziah ṭhin.

Tin, December ni 25 hian Isua piancham Krismas hi hmang dawn lo pawh lo ni ta ang mah ila, he kum tawp favang leh thlasik boruak nuam leh zangkhai tak hian mihringte riru hi eng emawti takin a tihlim a, a nuam zawng, a thawveng zawng leh a zangkhai zawngin a tidanglam a, eng emaw phurna leh zauthauna a thlen ve hrim hrim ṭhin a ni. 'Mihring nun, rilru leh thlarau hi universe nen a inzawm tlat a ni' tih hi ka thunawn, ka sawi fo ṭhin a ni. Krismas lawm ve kher lo mihring dang pawh he favang leh thlasik boruak nuam danglam takah hi chuan eng emaw ti tak hian an danglam ve deuh vek ṭhin.

Chuvangin, he hun nuam tak tinuam belhchhah tura krismas kut festival kan lo hmang leh zel kher hi chu khawvel puma kristian ni ve kher lote pawhin nuam an lo ti ve em em zel a, Krismas hi an lo thlahlel ve em em zel a nih hi. Chuvangin, Isua pianni atana December ni 25 kan lo hmang pawh hi Pathian remruat mak leh ropui, ṭha em em a ni tih hi i pawm tlang ṭhap tawh ang u aw. A fiahna awm chatuan tur chuang hlei lo hi, intifing leh intihria nih chak hian i sawi nawi kual kawi fo tawh lo ang u.

Mihring nun leh rilru leh ngaihtuahna hi pawn leh tuallai velah a leng vak ṭhin. Hmanah Vanglaini chanchinbua article ziak ṭhintu Zara khan, pawn leh tuallai vel pawimawhna sawiin, 'Pawn' tih thupui hmangin, mihring chu in chhungah awm mah se la, a nun leh rilru leh ngaihtuahna, a thawh chhan lan chhuahna tur leh a suangtuahna zawng zawng chu pawn lam leh tuallai velah vek a awm, tih lampang khan a ziak a. Dik hi ka lo ti khawp mai a. Chuvangin, kan khua, kan veng leh kan in sak kan ruahman dan zawng zawngah hian mihringte nun tihlimtu leh tinuamtu ber pawn leh tuallai vel hi kan ngai pawimawhin kan siam nuam tam tur a ni tih hi ka lo thupui ve em em ringawt ṭhin a ni.

Chuvangin, he Krismas kut festival boruak nuam leh zangkhai takah pawh hian mihring rilru chu a inupbet tlat lo va, a inthup tlat lo va, intithupuifun takin a inkharkhip tlat thei hek lo. Inchhung leh Biakin chhungah ringawt a awm thei lo va, pawn leh tuallai velah a vak vel a, pawn leh tuallai vel a thlahlel ṭhin a nih hi.

Chutih karah chuan, kan tet te aṭanga kumtluana kan hriat belsa em em, kan tana Isua Krista lo pian thu hi tute emaw chuan he kum tawp hunah chauh hian lo hre ve chauh niawm takin, lawm avanga ṭap deuh pur reng tur te, mittui tla deuh pur chunga tui taka zai leh lam deuh reng ringawt tur te, rau taka inchhung leh Biakina awm deuh chawt turte emaw, intiup leh intimuk taka awm deuh reng turtein min lo beisei tlat ṭhin a nih hi. Tin, thil thar neih leh in leh a vel leh khawlai chei te, intihhlimna lam buatsaihte hi ṭul lo an ti ni berin a lang.

Hetianga mi dangte awm tura lo beisei ṭhintute hi eng nge an nih bik ang aw ka ti ṭhin. An rilru leh an ngaihtuahna vak vel leh an chhunglam thlarau dinhmun chu hmu thei lo mah ila, an hmel leh an lan dan, an nun dan leh an thil tih vel hi chu enthlak ruk ka chak deuh hial ṭhin. Uluk tak hian Isua pian vang hian an hlimin an lawm em em bik reng ang em? An rau em em bik reng ang em? Mihring rilru leh ngaihtuahna, mihring nihna dik tak chu an hmel leh mitah, pawnlamah a lang chhuak ṭhin si a. 'Mihring zawng zawng hi kan chhunglam thlarau hi a inhmu hmasain a inhre hmasa vek a, a indawr hmasa vek ṭhin. Kan ka, mit leh beng hi chu a tifamkimtu chauh a ni' tih hi ka thuvawn nghet tak chu a ni.

A thuhrimah, Bible hi kan ring a nih si chuan, hun hnuhnunga thil awm dan tur leh, keini Jentelte chu Thlarau thianghlimin min ṭinsan tur thu a sawite hi a takin a thleng mek a ni tih te hi kan pawm ngam na nge? Pathian leh thlarau lama ro hulhna leh hoh hulhna chu a takin a thleng mek a ni lo'm ni? Thlaraua khah leh piantharna dik takte hi intihluih leh innawrluihte, invau leh insawiṭhaih vanga lo thleng tur leh thleng thei a ni lo va, duh vang leh tum vang te, sawi tam leh hriat tam vang emaw, tih tam vanga neih leh chan theih lah a ni hek lo. Bible Thuthlunghlui leh tharah, "Ka duh chu ka tivar ang a, ka duh chu ka tiluhlul ang," a ti kuau a ni lo'm ni. Chumi avang tak chuan alawm Pathian Maka, Roreltu Maka a nih avanga a rorel dan mak tak chu a nih reng ni. Chu'ng thute chu kan sawi chamchi a ni lo'm ni?

"Tinungtu chu thlarau a ni," tih Bible- in min hrilh angin rau taka awmte, thlaraua khahte, nung taka thu sawi te, nung leh tui taka zai leh lamte hi tihluih theih a ni lo va, tinungtu ber thlarau keimahnia a awm tawh loh vang leh, hna a thawh tawh miau si loh chuan engmah hi a rauin a nung thei tak tak tawh lo a nih hi. Amaherawhchu, Setana thlemna leh sual laka kan him nan chutiang thil zawng zawng chu kan mihring chakna leh theihnain theihtawpin kan bei zel tur chu a ni thung. Mihring ṭhahnemngaihna leh taimakna vanga la bei tlattute hi ka fak a ni. He lam hi chu hun danga sawiah dah hrih ila.

Hmanah chuan Pathian tirha kan rama thlarau thianghlimin hna a thawh lai chuan Krismaste pawh rau tak leh nung tak, tui takin an lo hmang tawh ṭhin. Keini pawhin kan tem pha ve. Tunah erawh Pathian thu ang thoin kan lo ro ta hulh a nih tak hi.

Kum khat chhunga kawng hrang hranga kan hmalakna leh rim taka kan thawhnate, khuahkhirhna hnuaia rim taka kan zirnate leh kan rilru hahna hrang hrangte chu dah ṭhain, he kum tawp hun boruak nuam tak lo thleng leh Isua piancham Krismas kut festival lo thleng rual hi mi zawng zawngin kan thiam dan leh rem hriat danin, theih tawpin nuam ti takin hmang ṭheuh ila. Hei aia nuam leh hlimawm zawk, mawi leh ropui zawk leh changkang zawka hman dan turte hi mi tin leh pawl tin, veng tin leh khaw tin leh sawrkar pawh hian ngaihtuah chhuah zel pawh tum bawk ila. Dam chhung tawi tea lungngaihna hrang hrangin min chim vel karah hian, hlimna kan hmuh theihna chhun tlem tete hi chu nuam takin i hmang zawk ang u. Mi dangte hlimna pawh hi initsik zel ṭhin lo bawk ila.

Pianpun lama ṭhahnemngaitute tan phei chuan pianpunna remchang ṭha tak pawh a ni maithei asin. Khawvel hmun danga pianpun lama ṭan late pawhin pianpun theihna tur lama ṭangkai thei tur chance remchang an siam ṭhin hi. Keini chuan nupa kara piang kher alawm kan tih, an lo ti a nih pawhin, naute ber a pian tawh chuan nupaahte pawh an la insiam chho ve tawh mai ang chu, emaw, kan ram tana mi ṭangkai leh pawimawh tak takte hi nupa kara piang vek an ni kher em? te pawh la ti ta ṭalh ila. Pianpun hrim hrim kha a ṭha mai lo'm ni?

Hengho, Krismas kut kan hman dan tur min lo relsak ṭhintute duhdan hian Krismas hi hmang dawn ta ila, thil thar engmahte hi nei lo ila, kan in leh a vel leh kan khawlaite hi chei ta miah lo ila, intihhlimna hrang hrangte hi buatsaih ta lo ila, phur lo zet hian inkhawm tlut tlut ila, nung lo leh tui lo zetin zai lui vak vak ta ila, Krismas hi kan ngainep sawt ang a, Krismas hi kan ning ang a, engah mah kan ti lo thuai mai lo ang maw?

Thangkura'n ram tih chereu pawi zia a sawinaah, 'A tawpah chuan lungte ṭhil nen in inmelh reng mai ang' a lo tih angin, mimal leh chhungkua, kan hnam leh kan soceity nunphung hi a hlim lo ang a, thinchhe takin mahni hma kan sial em em ringawt ang a, kan chhe viau zawk mai lo ang maw? Nge, nun tih thawven nan he hun nuam takah hian Krismas hming pu lo kut dang kan buatsaih zawk mai dawn em ni ang? Hetia insawisel reng ai chuan.

Mihring hian nun tihhahdam nan hun pui leh eng emaw kut hlimawm neih leh chen hi kan mamawh ve hrim hrim a, mihring nun leh hnam tin nuna bet ve tlat a ni tihte hi i hre thiam ang u.

Tun hma Kolasib-a kan awm lai chuan Krismas leh kumthar vuakvet vel hi kei phei chuan nuam hi ka ti bik thei khawp a. Krismas leh Isua pian lo inrual kher kher hi chu a va nuam tak em, ka ti ṭhin lo chauh a ni. Hal thil vel phei chu zahthlak khawpin ka uar uchuak ṭhin. Silchar aṭangin parcel eng emaw zat ka la a, kan kawt kawngpui sirah a duh duh hal atan a halna tur nen ka chhawp ṭhin. Tuna kan ram hruaitute zinga pakhat pawh hi hal thil a uar lutuk avanga tun thlenga tarmit vuah ngai ta a nih hi. Mahse, tunah chuan kei chu ka taksa hian hal thil lampang hi a zo ta meuh lo va, chu bakah, a nawmna leh mawina leh hlimawmna lam aiin, thil pawi a thlen theih tur lam ringawt hlauthawnna hian rilru a luah hneh tawh zawk a ni. Chuvangin, hal thil lam hi chu tih tawh loh ṭha ka ti a ni. Kau Tlabung hydel project worksite ramhnuaia England Engineer-te nen kumthar kan hman ho ṭumin, anmahni veng turin sawrkarin Lunglei aṭangin 2bn. MAP section khat a rawn tir a, hal tur dang awm hek lo, rui phel phual chunga geletine leh AK riffle nena kumthar kan lawm chiam te kha intipalh leh intihlum kan awm lo te kha vanneihthlak tak a ni.

Aw le, mi tinin kan thiam dan ang ang leh kan duh dan anga hlim tak leh uar taka Isua Krista piancham Krismas kut festival kan lo hman avang hian, Isua phatsanin kristian kan ni ta lo tihna a ni lo va. Pathian thlarauin min chhuahsan a, vanram kan kai dawn ta lo tihna pawh a ni hek lo. Amah Isua chu kan tan a lo pian avanga kan lawmna chu kan thiam dan ang anga nasa leh ropuiin kan lantirin kan lo hlim a ni zawk e.

Chuvangin, 'Tinungtu thlarau' a awm tawh miau loh avangin Krismas pawh hi lo tih rau luih viau theih pawh a ni tawh lo va, Tinungtu tel lo chuan kohhran thil tih zawng zawng pawh khawvel thil taka ropui thei ang ber leh changkang thei ang bera kan tih chhoh mek lai hian, mite Krismas kut festival hman dan turah hian intifing leh intifel bik tak hian sawisel leh lo relsak zut zut hi sim tawh ila, mahni pawh inenfiahin, i harh tawh ang u, tihna lampang a ni e.

Thil pakhat - Kan la theih ṭek ṭek chhung chu ruaiṭheh hram hram i tum ang u aw. Hetia ruai kan ṭheh ho dial dial hian khawtlang kan inpumkhat zual phah a, innelna leh inngeihna a tipung a, kan nun hona a tinuam zual a, kan soceity kan chhawm nung ṭha zel tihna a ni. Peih lo chung pawha ruai i ṭheh hram hram khan khawtlang, kohhran leh kan soceity chhawm nung ṭhatute zingah i tel ve nghal bawk a ni. Tin, kan soceity-a tel ve i nih zia leh mawhphurtu i nih ve zia i hre chiang bawk ang. Ruai ṭheh tak ngial pawh i theih loh hun emaw, ruai ṭheh tur a awm loh hun emaw, ruai ṭheh tur i awm loh hun emaw a la thleng dawn tho. Intih eng emaw vang leh kheuhbeuh vanga i ruai ṭheh loh kum record neih tam aiin, peih lo chung chung pawha ruai i ṭheh hram hram kum i neih tam record khan a tihlim zawk che ang a, khawtlangah nuam i tiin i tlangnel zawk ang. Tu emaw nen leh tu tute emaw nena in inkar a tinuam sawt bawk ang. I inchhir ka ring lo. Rui chhe tak chunga ruai ṭheh chu mahni intihmualphona mai a ni.

Sakhuana vangte, tar leh upa chak tawh lote tiam loh in, dam reng chunga ruai kan ṭheh duh loh chhan ber niawm chu - Chapo vang leh dawihzep leh thatchhiat vang a ni ber. A khawi chhuanlam mah hi ṭha leh duhawm a awm lo. Chuvangin, kan khawtlang, kan kohhran leh kan soceity chhawm nung ṭha zel turin Krismas leh kumthar ruai i ṭheh dial dial ṭhin tawh ang u aw. Dam reng chunga ruai ka ṭheh duh loh vel vei avang hian tu ma'n kei hi min ngaihsan phah pawhin ka hre chuang lo ve. 

- K. Hmingthankaia