Written by
- Mahmuaka Chhakchhuak
KUMTHAR TIPS
KUMTHAR INTIAMNA
Kum hmasa, kumtirah ngei pawh khan hetiang rilru hi i lo nei tawh pawh a ni thei a, kum thar tirah hian mahni mimal nun hmasawnna atana intiamna neih hi chin fo tlak a ni. Thil ropui leh lian tham tak takte chu a ṭhat tho rualin thil ropui tak nia lang lem lote pawh a pawina a awm chuang hauh lo. I bansan tur thil pakhat leh i tih ngai loh thil pakhat ti tura intiamna angte hi thil ṭangkai leh zawngchhang tlak tak a ni thei a ni. Sahdah hmuam ka sim ang, Meizial zuk ka bansan ang tih emaw Tuibur hmuam ka bansan ang tih emawte hi taksa tana thil ṭha tak a ni thei. Kum thar aṭang chuan Morning Walk ka nei ziah ang tih emaw, kuminah Lehkhabu pakhat tal ka khawrpum ngei tur a ni tih emaw, Article 50 tal ka ziak ngei tur a ni tih emaw, ni tinin zing lamah emaw tlai lamah emaw chhung inkhawm kan nei ziah tawh ang tihte pawh hi thil ṭha leh zawngchhang tlak tak a ni. Hetiang hian heng kan sawi loh te pawhin thil pakhat emaw tal kum tharah hian intiamna nei ngei ngei ang che.
I intiamna chu langsar taka hmuh theih tura banga tarte hlei hlei a ṭha a, nangmah chauha hre loin i chenpuite hriatpuina ngeiin intiamna neih kha a ṭha a ni. A remchan phei chuan tuk tinin chhiar ri lauh lauh bawk la, thil dang zawng aiin ngaipawimawh bawk la a hlawhtling ngei ang.
LEHKHABU BAWM CHINFEL
January thla kan thleng a, nakin lawkah chuan Fabruary thla pawh kan thleng chho leh mai dawn. Ni tinin mahni hnathawhna leh pawl neuh neuha kan inhman bawk vangin kan buaiin thil dang kan ngaihsak hman meuh hlawm loh ṭhin avangin tihtur nia kan hriatte ngei pawh kan ti lo leh mai ṭhin a, a rei hnuah loh theih lohin kan buaipui leh tho ṭhin bawk si. Chuvangin kum thar tirte a la nih lai hian kumtluana buai ngai lo turin kan lehkhabu bawmte hi chingfel ṭhin ila a hahdamin hmuh a lo nuam bawk ṭhin. Ni tin chhuak chanchinbute, kar tin chhuak leh thlakip chhuak chanchinbute kan lak pawlh bakah Kohhran chanchinbute kan la bawk a. Chungte chu a rem lai laiah kan dahkhawm mai a, hun a lo rei deuh chuan mumal lo takin a hnawk nuaih duh viau ṭhin. Chanchinbute hi ngaihhlut nachang hre lo tam tak erawh kan awm a, ngaihhlut tur a ni. Ni tin thil thlengte leh mithiam thuziakte hi chhiar ve fo ṭhin tur a ni a, kan ram chhunga thil thlengte leh khawvel hmun dang danga thil thlengte hi ni tinin ngaihven thei lo mah ila, ngaihven chang kan nei bawk tur a ni.
Ni tina chanchinbu, Vanglaini, Aizawl Post leh Zozam Times angte hi in la (Subscribe) a nih chuan a remkhawmna hmun bik siam la, chutah chuan ni tin dah ṭhinin thlakipin dah ṭha ṭhin ang che. Kar tin chhuak chanchinbute Thlakip chhuak chanchinbute pawh thehdarh mai mai loin a dahkhawmna siam la, thla tawp lamah emaw thla hnih danah te emaw chingfel lehin dah ṭha ṭhin ang che. A theih phei chuan hun insiam la, a thopazuan talin chhiar nawn leh hram thei la a ṭha ngawt asin. Kan ram sorkar kal dante, kan kohhran kal dante leh kan ni tin khawsakna thil chi hrang hrangte hi a hnua chhiar leh hian hriatfiah a awl ṭhin riau a nia. Chutianga duhthala i chin leh tawh hnu, mamawh tawh loa i hriatte chu hnawk i ti deuh a nih phei chuan Kg hmiah tawh mai rawh.
CELL PHONE ṬHUAHFAI
Technology changkang takin kan mimal nun ṭheuh hi min hnuk ta chu a ni ber mai a, kal thiam lo chung chung pawhin kan inzir chawp a, thiam lo chung chungin kan hmang mawlh mawlh tho a nih hi. Ṭhalai chauhte thiam tura kan ngaih pawh kum upa zawkte ngei pawhin thiam ve kan tum zel hi a lehlama ngaihtuah chuan thil lawmawm tak a ni. WhatsApp kan tihte leh Facebook kan tihte hi ṭhalaite khawih tur emaw chauha kan ngaih laiin kum upa zawkte tan hlei hlei hian a lo ṭangkai thei mai. Kum tam tak thian inhmu ngai tawh lote chanchin inhriat pawhna pawimawh tak a ni thei a, thlalak hlui tak tak han phawrh lehte hian lunglenna a kaitho leh thei ṭhin bawkin inngainatna tharte a rawn piang leh thei ṭhin bawk. Nimahsela, a ṭha lam chauh ni loin a chhe lamah pawh hmasawnna thar a rawn her chhuahpui theih bawk avangin mi tam takin an chhiat phah mek bawk a nih hi.
Tichuan, kan Cell Phone neihte chu thlalak inthawnna atante leh Document pawimawh tak tak inthawnna atana kan hman ṭangkai a ni a, thlalak chauh ni loin video-te ngei pawh kan inthawn ta fo a nih hi. Hetianga hmaraw chelek bera kan hman a nih vang hian kan Cell Phone hi mi tam tak chuan document pawimawh kawl ṭhatna atan bera hmang kan tam ta a. En leh tura phawrh mai a lo awlsam bawkin a lo him bawk a, kan uar ta viau mai. Nimahsela hetianga Document kawl ṭhatna atana kan hman uar viau lai hian a zawh loh khawpa kawlṭhat erawh a awm theiin a memory berin tlin loh chin a lo nei ve bawk theih avang hian kan Cell Phone chuan tawrh zawh loh chin neiin a lo chiangkuan loh phah thei a ni. Chutiang chinfelna atan chuan kum thar tir hian hun thawl ṭha tak insiam la, Computer lamah i Document pawimawh leh Thlalak vawnṭhatte chu dahlut ṭhin ang che. Computer-ah chuan folder fel taka siamin i hriat awlsamna atan chiang takin a folder-te chu hming pe la, chutah chuan i Cell Phone a Thlalakte leh thil pawimawh dangte chu dah ṭhin ang che. A nih loh pawhin E-Mail lamah pawh document vawnṭhat hi a remchang tho a, nimahsela E-mail chu vawi khat thawnah hian a leng tawk bituk a awm vang hian taihmak deuh erawh a ngai mai thei thung. A him thuah chuan computer-a kawlṭhat ngawt ai chuan a him zawk daih thung a. Mi tam takte chuan document dahṭhatna atan an hmang uar viau bawk a ni.
Hetiang hian kum thar tir hi thil dang tih ṭhulh chuang loin ṭangkai leh hlawkthlak takin hmang ila, keimahni vek hian a lawmawmzia kan hre leh ṭhin a ni. Thil vawng reng thei lo mi tan ngat phei chuan ṭangkai tak a ni a, thusawimi leh ziakmite tan pawh ṭangkai tak bawk a ni.
- Mahmuaka Chhakchhuak