ZPM sawrkar x-ray teh ang!
Tute emaw dan takah Tuilet hnuah a vawikhatna atan ZPM Party la naupang tak chuan kum 2023 MLA inthlanah hnehna changin kum hnih pumhlum chu ram rorelna an han chelh ve ta mek a.Ram rorelna an chan chhante chu kawng hrang hrang sawi tur leh sawi dan hrang hrang a awm thei bawk awm e.Kan mithiam zing ami leh ziak mi, Pu PC Lawmkunga IAS (rtd) in October ni 9, 2025-a The Aizawl Posta a thu ziak " An ti tha thawkhat viau alawm le" ti a ZPM Sawrkar kum hnih hnathawh a hmuh dan a rawn sawi kha a pawmnahawm hle ka lo ti ve a. A ziaktu hian a ziah thiam bakah rilru lai (neutral) takin a hmuh dan dik tak a ziak ni pawhin a lang a, i han X-ray zui teh ang aw!
ZPM-in kum hnih chhunga an hnathawh ṭhat tam tak a ziah rualin an tihtura an sawi an tih tak loh te, inrenchem kuma puang siin Adviser leh Consultant tam tak an nei te, tender lova hna inpek te leh hmabak tam tak an la neih thu a rawn sawi tel bawk kha a ṭha hle mai. A nihna takah chuan ZPM hmalakna ṭhenkhat, Aikal lak tihtawp, Office kal leh ban hun vawn dik, hna lak tura advertisement chhuah ṭhin te hi chu dan pangngai awmsa kha an kalpui mai a ni a. Kalphung thar anga sawi a nih chhan chu sawrkar hmasa lamah dan lovin thil an lo kalpui ṭhin vang tihna a ni thei ang. Pu PC Lawmkunga'n ZPM lo sawrkar chhan a sawi pakhat, sawrkar lo siam tawhtuten ram leh mipui hmangaih ang taka insawi siin anmahni an inhaivur dan te mipuiin an hai lova, hlemhletna leh duhamna tel lo sawrkar thar kha kan ngai ngawih ngawih anih kha tiin a sawi zui nghe nghe a nih kha.
ZPM sawrkar thil tih ṭhat a sawi zingah an intiam ang ngeia kut hnathawktute hnen aṭanga Sawhthing leh thlai dang an lei kha an fakawm hle mai a, a lei pawh an lei tamin kut hnathawktute kutah pawisa a lut tam hle a ni.Myanmar aṭanga dan lova Kuhva lo lut dan anih tak avanga khawthlang lama Kuhva Kût hial siam a ni te khan kut hnathawktute hamṭhatna ngaihtuah tak taktu sawrkar a lo piang tih loh rual a ni lo.December ni 8, 2025-a Rengdil khuaa Hachhek Bial Kuhva Chingtu Pawlin Kuhva Kût an neih ṭum khan Kuhva an hralhna aṭanga an pawisa hmuh chu an la hralh zo lo chung khan cheng nuaih 5870 chuang a tlin tawh thu an sawi. Hei hi ZPM Sawrkarin Myanmar aṭanga kuhva lo lut ṭhin an en liam ve mai mai loh vang anih thu leh an lawmthu an sawi a nih kha.
Thawhrimna hmanga intodelh hi a Pathian thu a, ram intodelh lo chu ram dang bawiha awmna a niin intodelh hi kan ram mamawh tak pawh a ni bawk. Health Care (MUHCS) an kalpui phei hi chu India ram mai piah lam, khawvel huap pawha thil ṭha a tlingin ka hria, mirethei tan phei chuan a lawmawm leh zual ngawt mai.A faktuten fiamthu ti taka an sawi, mipui lam chan chu "dam loh chiah" a ni mai a, a bak chu sawrkarin a tum vek an tih hi a dik thui hle awm e. Sawrkar damdawi in hrang hrang nasa takin an thuam ṭha a, khawl thar kan la neih ngai loh, Lung lam zaina khawl pawh Civil hospital, Aizawlah an bun mek a, Cardiovascular& Thorasic Surgery leh Neurosurgery OT pawh ZMC ah an peih ṭep tawha sawi a ni. Specialist lak belh an ni te hi a lawmawmin a thlamuanthlak hle bawk a ni. Tun hnaia Mizoram chhunga hospital engemaw zat leh State pawn aṭanga MUHCS zawm an awm thar zel te hi a lawmawm hle bawk a.Heng zinga Synod hospital, Ebenezar, LRM leh adt. an rawn tel ta hian sawrkarah rinna an nghat tih a entir a, a lawmawm khawp mai. Heng bakah hian mitthi phurh pawh sawrkarin a tum ta vek a, sawrkar kal ta leiba tling khawm tam tham tak an rul nghal bawk a nih kha, sawi tur a tam awm e. Sawrkar hnathawk leh pensionerten a hun taka hlawh an la ta te hi kalphung thar a lo ni der tawh mai a, sawrkar hnathawk lak dan mumal ta te pawh hi chhungkaw tam tak leh ṭhangtharte tan thawk huaina tham a tling awm e.Dan ang zela in kal chhung chuan mipui thlawp in hlawh zel ang.
Engkim tan hun ruat a awma, tih ang mai khan ZPM sawrkar hun rei lote chhunga Political party zawng zawngten Championpui an tum ṭheuh, AR sawn chhuah a lo ni leh zel pawh hi sawi tur a tam awm e.Thil pahnih lek han tar lan ka duh chu Revenue dept.in kum 1986a MNF lo kirte tana ram pek Maumual ram, kha leh chen chin fel theih loh an rawn ching fel nghal mai leh Pass an sem thei ta mai te; Revenue dept. kalphung an han sawi danglam dawrh mai te hi a kalphung thar hle a ni. Tun hma lama Police lak dan fel loh vanga ngawl vei thlenga lak, training zawh hmaa inban ngai ang chi, kut vung ber bur te a awm ta lova.CM leh HM chhungkhat hnai takte ngei pawhin a tehfung an phak loh hret vanga hnawl an ni te hi a kalphung thar em em a ni.Kuhva Myanmar aṭanga lo lut mit an siai khum ve lo ngawt pawh hi kan rama kuhva chingtute tan chuan malsawmna, kan ram economy chawi kang dawrhtu a ni a, Haleluina tham a ni! Kuhva chin phei chu ram ngaw siam chunga sum tam tak lak luhna a ni bawk a, ramngaw humhalh duh pawlte hian duh aiin an sawimawi tawk lo deuh em aw ka lo ti ve hial a ni.
Ram rorelna an chan vawikhatna a ni a, mipui hnena an eiruk loh tur thutiam nei chhun an ni bawk nen, an sawrkar tirh aṭang khan an thawk rim tlang hle mai. Inzir chawp chung khan mawhphurhna an lak aṭangin, amah kan CM hlui ṭawngkam takin, Bawng tilreh chetin hna an thawk nghal thut/ char char kha a ni ber mai.
THURAWN KA HAN PE TEH ANG:- ZPM kum hnih chhunga in hnathawh ka han fakna che u hi thil a ṭha zawng( positive) a ka thlirna aṭanga ka hmuh dan tlemte a ni a. Party dang aiin in ṭha ta em em a inngaihnan leh chapopui tur atana hman tur a ni lo tih erawh in hriat a ṭul ang.Tih fuh loh tam tak pawh in nei ngei ang a, in thil tihsual chang rengte leh in thil tihṭhat haider tlat an awm tih in hriat a, in thil tih dik lohah pawh in sawimawi aiin in siamṭhatnan in hman a ṭha hle ang. Pu PC Lawmkunga khan in hnathawh avanga thingtlang lam aṭanga lawmthu sawi in dawn hnem thu a rawn sawi kha a lawmawm a chhunzawm zel rawh u. Inthlan leh huna tlin leh khelhnan mai ni lo, ram mipui hmangaihna leh duhsakna nena in thawh ngat chuan, in thupui " Politics-ah Pathian ram thlentir" tih kha in hmang dik tihna a ni bawk ang. A sei lutuk lohnan a point te tein thurawn ka'n pe ve teh ang che u.
1.ZPM hi party hrang hrang pasarih emaw inzawm khawm in ni a, in awmna party hluia lungleng lova ZPM-a in lungrual ṭhap hi in chakna tur tih inhriat a ngai ang. ZPM thil tum (policy) hre reng chunga ram hruai hna in thawh reng ngat chuan mipuiin mark an pe sang reng ang che u. In policy in pensan erawh chuan in sawisel fote ang tho in ni ang.
2.Pawl reng reng hi pawn lam aṭanga beihna aiin chhung lama lungrual lohna hi a hlauhawm zawk fo ṭhin.In party chhunga in lungrual phawt chuan pawn lam aṭanga beihna a hlauhawm lova, in party chhung lamah nget a awm erawh chuan hniam lam in pan thung ang. Lo la ZNP, PC, PRISM, EXODUS leh adt. rilru pu tlat in awm vaih chuan mipuiin an ngaizawng reng hauh lo ang che u.Rorelna ṭha zawk zuar chunga ram hlui zia la pu tlat, mahni hmasial vanga dik lo taka hotute bula thu veivir ching ṭhinte hi a awm theih tih hriain fimkhur hle ang che u. In party office hawn ni a CM berin inngaihdam tawnna nen kum bul i ṭan ang u, a tih kha a taka in vawn ngei tur thuchah ni ngei rawh se.
3.Ruling party hri vei an sawi ṭhin, hotu lu berin a hnuai ami te chher chhuah aia beng hniam tumna hi in nei ve tur a ni lovang.Hotu ṭha chuan hotu ṭha dang a chher chhuak ṭhin tih hi Politicsah hian dik mawh hle mahse, kalphung tharah chuan in tidik ngei tur a ni ang.
3.Party inrelbawlna lamah hian nasa taka hmasawn in la mamawh niin a lang , in hnathawh ṭhat puanzar kawngah pawh in party naupanna a lang niin a hriat. Publicity lam thleng hian ṭan lak in mamawh hle niin a lang e, ni za chhunga in hnathawh ziaka sem( booklet?) in tum te kha mipuiin an nghakhlel hle ania.
4.Mi pakhat tan post pakhat chelh tur intih hi a ṭhat tehlul nen in hmang dik tluantling lo deuh em aw, in policy anga in kal zel hi a ṭhat ber a rinawm e.
5. Mipuiin beiseina sang tak nen danglamna ṭha zawk thlen turin an thlir reng che u a, in party office te hi contract/ supply hna zawnna hmun an tih ve lohna turin fimkhur hle ang che u.Contract/ Supply hna in thawk anih pawhin a ṭha thei ang ber leh belh chian dawl a ni ngei tur a ni ang.
6.Val Upa Council (VUC) te hi party mi in nih chiah loh pawhin ka han fuih ve hrim hrim teh ang.Congress hun laia Sawrkar khalh ngil tura din "Ethics Committee" ang mai khan in zuzi ve hlauh ang tih a hlauhawm ania. Sawrkar khalh ngil tur leh an kal sual vengtu tur, a ṭul chuan CM thlenga zilh ngam tur in nih kha hre reng teh u.Rinawm tur leh mipui chung lama ngaih vek in ni a, sawrkara beisei nei lo tura ngaih leh huaisen taka ram tana thawk tur in ni tih hre rengin taimak han chhuah leh zual teh u.Chutiang ni lova beisei nei chung leh hlawkna( undue advantage) thlir ran chunga in thawh vaih chuan in zahawmna in hralh tihna a ni ang a, mi rin in kai leh ngai tawh lovang.In din chhan leh in tihtur (role) hi a pawimawh a, awm mai mai hlek suh ang che u.
7.State Level Monitoring Committee te hian tunah chuan ZPM party mite hnathawh in vil ve tawh dawn a, a hma aia uluk zawka vil turin ka chah duh che u a ni. ZPM party din in nih ang leh an din chhan che u ang ngei hian bung thar min han kaipui ngei ula. ZPM party sawrkar lai ngei hian Kalphung thar min han hmuhtir ula, Mizoram tan hlauh nei lovin mellung thar han phun ngei ang che u.
8.CM ho hian inrawn khawm ngun ula, dept.harsa leh puih ngai deuh inpeizawn chungin hma la ṭhin ula a hlawk hle ang.In thusawi tur reng reng chu belhchian dawl ni ṭhin se, mimal ngaihdan ang chi te hi party thuchhuak ang maia sawi ching lo ang che u.In thawh hona a ṭhat hian mipuiin a zar kan zo zel a, mipui tana ṭha si lo leh mimal ngaihdan kal natpui lutuk vanga ram tana ṭha lo awm thei lakah inveng reng ang che u.Rinthu leh duhthusam thil hi thu tak sawia sawi ṭhin hi dawt sawina a ni a, thei chu a hmin huna lawh hi a hlawk ber zel tih hre reng ang che u .
9.Hmasawnna duh luat vangin kan sakhua leh hnam zia kalsan zawngin engmah ti lo ula, kan sakhua ngaithei lo party ten min awp tih hi vawng reng ang che u.Central sawrkar in thlawp dan( issue base) bak hi chu NDA zawm ve kher hi kan la mamawh lo tih hi in hre reng dawn nia.
10.A tawp ber leh pawimawh berah chuan, ram rorelna hi kan sakhaw zirtirna milin a kalpui theih tih in hre reng tur a ni ang.Hlemhletna laka infihlim reng a, rethei leh rim taka hnathawktute lam in hawi reng tlat chuan he ram tan hian malsawmna thlentu in ni zel ang.Ram tana thil ṭha tih duh tak takna rilru pu tan chuan ram neitu Pathian kuta tluk luh hi kawng ṭha ber a ni e.
Pu PC Lawmkunga IAS ( rtd) sawi ang khan in la tiṭha thawkhat viau a, Mizoram tan hmasawnna tluantling kawng min han zawhpui zel teh u. Kan ram hian bungthar kai a ngaih zia kan hriat tlan vek hi.
- H.Lalchhuanliana