Written by
- Lal Rinmawia
Balhla um hmin a hlauhawm?
Balhla huan nei tam tak chuan gas welding-na Calcium Carbide hmangin an balhlate an um hmin ṭhin a, hei hi Horticulture lam mithiamte chuan taksa tan a hlauhawm hle tih an sawi.
Hetianga um hmin hi carbide-ah arsenic leh phosphosrus a tel a, hetianga um hmin hian cancer hial a thlen thei a, mi tam takin chutianga balhla um hmin kan lo ei ṭeuh ṭeuh tawh a ni. Balhhla um hminna tur hian Horticulture department chuan Baktawng khuaah cheng nuai 25 sengin Ripening Chamber (Thlai um hminna) an bun chu tunhnai khan Horticulture Development Board Vice Chairman Prof. F Lalnunmawia chuan a hawng a, a khuaa balhla tharchhuaktute hnenah a hlan nghal nghe nghe a ni.
He khawl hian room pali neiin room khatah balhla quintal 20 zel a um thei a, vawi khatah quintal 80 um theihin, ni 10 chhung vel an um ṭhin chu ni 3/4 chhungin hmin rual tak, hmel mawi leh hrisel takin a um hmin thei a ni.
Balhla um hminnna, Ripening Chamber hi Rinac India Ltd. in an bun a ni a, India ram hmun hrang hrangah hlawhtling takin an lo bun tawh a ni. He khawl hi balhla hrisel zawk leh mawi zawka um hmin nana ruahman a ni a, a hrisel bakah balhla hnun awlsam taka ṭawih ṭhin kha a awm tawh dawn lo a ni.
Balhla hi um hmin theih thlai a ni a, mahse a tuk hun a dik tawk loh vang te, sik leh sa-in a zir loh vangin duh angin a hmin zung zung thei lo a; ni 10 velte um a ngai ta ṭhin a. Chu mai bakah a thar tam khuate chuan carbide nen an um hmin ṭhin a. Hei hian taksa tan hlauhawm a siam thei a, hetianga Horticulture department-in a um hminna khawl an bunsak hi balhla chingtute tan chuan thil lawmawm tak a nih hmel.
Chu bakah mipui tan balhla hrisel zawk kan ei theih phah dawn tihna a ni. Baktawng bakah hian balhla thar tamna Sesawng khuaah an bun leh mek bawk a ni. Horticulture mithiamte sawi dan chuan he khawl hmang hian balhla hi damdawi chikhat mihring tana hlauhawm lo, Hormoneethylene tih hmin tur a ni a. He damdawi hi kan taksa tan a him mai ni loin balhla-ah hormone a awm bawk vangin taksa tan a ṭha hle niin an sawi.
- Lal Rinmawia