Written by
F.K. Denghnuna
Electric Veng, Aizawl

Kum upa leh tar chak lote

Kum upa leh tar chak lote hi hna thawk thei tawh lo, chawm hlawma awm tawhte an ni ber a. Tun hma deuh kha chuan tar chhia tia sawi an hlawh a, tar chu an naupang ṭha leh tih a ni bawk. An tu leh fa ṭhenkhat erawh chuan an naupan ṭhat leh thu, an sen tet aṭanga an lo enkawl leh an buaipui ṭhin dan te ngaihtuah nachang hre lovin, “Nang tar chhia, i phunchiar, i dilchhut si, ngawi chip cham reng rawh,” te an ti phiar phiar
ṭhin. Tak tak a nih ngai chuan an lo va khawngaihthlak awm tehlul em... anni lah chuan dawh thei takin, thiam lo zawk ang hrimin, “Hm, tar chhia leh hnawksak mai kan nih tawh hi le! Kan la dam ve si-a le, kan hnawksak rei dawn a nih hi le, tu leh fate dam reng ang che u,” an ti ṭhin te an ti a. An lo va zahawm em.

Hman lai deuh chuan, ‘kelin mual an mawi a, tarin khua an mawi’ an ti ṭhin. Tun lai pawh hian chhiatni/
ṭhatni-a pitar leh putar, lu-a kel sam tuak var va tawhte tiang nen an rawn inhawl chhuak a, kawt kai leh in chhunga an han thu var far hian chhungkua leh khua an la mawi teh asin. Putarho awm khawm ti-ti te hi ngaihthlak a nuam asin; an tleirawl laia nula an rim tur, nang lut hmasa rawh tia an han innam tak tak thawm hriaa nula nu bengvar deuh ten kawngka hawng a, ‘lo leng rawh u’ tia an lo chhawna an tlan chhiat leh rih ṭhin thu an sawi te, nula ten an tlan chhe hlen ang tih hlaua an latui an lo thun sual phah nak nak thu an sawite chu ngaihnawm tak a ni.

Pitar putar nih kai chinte phei chu, ka pi/ ka pu, kei chu kum sawi tham ka la nei lo va, i kum zat min hrilh thei em, tiin han zawt ila an lawm em em mai a. Kum 90/100 tling chinte phei chu ka va lawmpui che em tiin cheng sawmhnih khat lek pawh han pe ila an lawm em em mai a ni. Min theihnghilh tawh ngai lo.

Putar awm khauh hmel deuhte hi an bante chulin han hmersak thuak thuak pahin, ‘ka pu chu i tlangval lai chuan i chak awm mang e aw, khual khuaa i zinin an buan ṭhin che em?’ te han ti ila an lawm thei hle a ni. Buan pawh an lo buan ṭhin reng a. Pitar hmelṭha deuh chu, ‘ka pi chu i kum a tam tawh awm nen i hmel a la ṭha hle mai a, khaw khat nula hmelṭha ni mai lovin Pastor bialah pawh hmelṭhaa sawi leh thlir rawn i hlawh ngawt ang a’ han tihte hian an lawm thei em em ṭhin a. “Bawihi/ bawiha, tu tih lah ka hre si lo che a, tute nge i nu leh pa” tiin artui min chhumsak tak an nap ṭhin.

Tunah erawh chuan ram leh hnam, chhungkua an lo changkang tawh a, tar chhia tia sawi a awm ngai ta lo, tar vannei an ni tawh. Hei hi a lawmawm em em a ni. Chaw ei naah ni se an tu leh faten an duh zawng leh a tui ṭha ṭha an suahsak a. An famote lahin, ‘ka nu/ ka pa, hei ka bazar dawn a, ei chak zawngte i nei em?’ an ti a. Fur leh thlasik khaw vawta an lum loh hlauvin kawr leh puan lum ṭha tak an leisak a. Tar nihlawh an ni tawh.

Kohhran lahin Krismas nikhuaah kum 70/80 chin chu kawr lum leh puan lum an pe a. Kohhran ṭhenkhat phei chuan krismas ruai kil hunah pawh a huhova an kil tur chawhlui siamsakin, fatuten an tlai loh hlauvin an vil khiau va, an nihlawh tawh hle a. Sorkar pawhin kum 60 tling chin, chawmtu nei mumal lote chu hun rei tawh tak aṭang khan tar chawmna an lo pe tawh a. Pawisa an lak nite hian an lawm thei teh asin, an hmuh apiang hrilh tak an nap ṭhin. Tunah hian India sorkarin tarte humhimna dan ṭha tak a siam a. Harsatna an tawh hmaa anmahni chhan leh humhimna dan a ni. Heng hi hria ila:-

1. Tar awmna khua chu lunghlu man tam tak kawltu an ni.

2. Kum upa leh tar chak lote lungmuanga an awm theih nan kawm hlim a ṭha - an tan malsawmna kan ni thei.

3. Kan thih hunah ṭhenawm khawveng kohhranin engtin nge ka chanchin an sawi ang?

- F.K. Denghnuna,

Electric Veng, Aizawl