GOSPEL CENTENARY KHUANGPUI
January 11, 1994-a Gospel Centenary lawm hun champha chu a lo liam leh ta a. Gospel Centenary khuangpui lak leh hnuh chungchang leh a lawm thlenga a chanchin kan pa Dr. H.L. Malsawma’n a ziah hi vawiin 2nd February, a thih cham a lo thlen hian rilru a thar leh em avangin amah hriatrengna ni pah fawmin, he a lehkhabu ziak, Mizoram Gospel Centenary (1894 – 1994) Khuangpui lak leh hnuh chanchina a thuhma hruai hi i lo chhiar teh ang u.
Mizoramin kan Kristianna kum 100 a tling ta tiin, hlim leh lawm em emin he Centennial Jubilee hi ni 11.1.1994 (Thawhlehni)-ah AR Ground (Sipai Lammual)-ah veng tin biak in aṭanga kawng zawhin kan lawm mup mup a nih kha. A va ropui em! A lawm hun programme duanah chuan January 10 – 16, 1994 chhung lawm tura ruahman a ni a. January 11, 1994 hi Thanksgiving Services atana ruahman a ni a, zing dar 6:00-ah Jubilee dar vawi 100 ṭheuh biak in tinah an vaw chuah chuah a, dar 6:15-ah kohhran tinah ṭawngṭai hona hun hman vek a ni bawk a; tin, Mizo High School Field-ah ṭawngṭai ho a ni bawk. Ni 10.1.1994 hi mikhual lo thleng hmuah leh inziah luh a ni. Reception Sub-Committee-ah Convener/Chairman-in ka awm a, Photography Sub-Committee-ah member-in ka awm bawk a. Gospel Centenary lawm chhung hian a neitu ber ang maia ka chet a ngai ṭhin a, Synod hotute’n taxi min hire-sak a, a changin ka motor ka hmang zauh bawk ṭhin a. Zing dar 4:00-ah ka driver a lo kal a, programme neihna hmun turte ka lo va en fel vek ṭhin a, a tlangpuiin zan dar 12:00 leh zing lam dar 1:00-ah ka haw thei chauh ṭhin a. Ka fate pawhin an nu hnenah, “Ka pa hi a zin em ni?” tiin an zawt hial a ni. Centenary lawm chhung kar khat chhung kha chuan chaw pangngai vawi khat mah ka ei lo tluk a ni. Rilṭam dawm nan milk chocolate ka lei ṭeuh a, ka ei ṭhin. Tlang lawn mite leh ram vak mite pawhin an ti ṭhin ni awm tak a ni. A.R. Ground-ah kan naute restaurant-ah buhchiar ka ei zauh bawk ṭhin, in ei puar nan hun ka nei lo hrim hrim a ni. Gospel Centenary khuangpui, khawvela thing sakhat (Solid Wood)-a siam khuang lian ber, Jubilee puala neih kha Rev. Zairema khan a rawt a. Khatia Senior Pastor, khuang leh hlim lam lama thawh hlawk lo takin a’n rawt mauh mai kha committee lian tan pawh hnial chi a ni lo hrim hrimah an ngai a. Khaw chhe bur bur karah pawh, “Ailawng lamah khuang i zuk ngaihven ang hmiang,” an han tih chuan eng sawi lovin a liam ve nghal zel a ni. Beidawng lova khuangpui tur thing lian han zawn takah chuan a tawp a tawpah hmun 13 lai zawn a nih hnuah Reiek lal ram, Reiek kham liam, Thawmphunga hmun hnuai lawk, Ailawng ram Zoluiah char thing lian kan hmu ta hlauh mai a, he thing lian hi a bul lam kawrawng sa chu keh lo se ft. 12 hawlh tlang daih a ni ang.
Gospel Centenary khuangpui lak leh hnuh chanchin vel hi a record ka neih nual bakah, a ziak awma ka rinten an ziak mai tak lovah chuan ka ziak ta rawih mai a, miten mak min ti ang em phei chu ka hre lo va. A hnuh hna kan buaipui hle lai pawh khan ka buaipui ve hle tih min hria a ni chek ang chu ka ti mai a. AIR-ah te khan, “Khuangpui hnuh chanchin sawi rawh,” tiin AIR hotuten min rawn sawm a, vawi hnih emaw lai chu ka sawi nghe nghe-in ka hria.
Khuangpui hnuh leh programme dang zawng zawng pawh keini ‘Centenary Trio’ an tih mai – Rev. Lalchhuanliana, khatih laia Senior Executive Secretary, Mizo Synod, Rev. Lalhmangaiha, Centenary Secretary leh kei khan a lawm hun lo thlena inpeih hman loh hlauvin thil zawng zawng kan ti a ni ringawt mai a. Rev. Lalchhuanliana ten, “I lo phei lawk hman em?” an tih te chu zing dar 1:00/2:00 vel te ani fo mai, buai ṭhin tak kan ni. Sub-Committee dang hna pawh kan vaihma deuh vek a ni. Rev. Lalchhuanliana, Sr. Executive Secretary a lo ni hlauh kha kan vannei hlein ka hria. A bikin khuang chungchangah hian kan buai nasa bik hle a, a chhan chu kum 1993 December-ah chuan kaih zawh fel vek a hun tawh si a; chu vang chuan hun mumal awm lova beih a ngai a, thil dang buaipui mek chung pawhin tlai tin deuhthaw Ailawng lama chhuk a ngai reng mai a, ruah sur bur bur pawhin min dang zo ngai lo a ni. Reiek khaw chhuak ka lo nih kher avang pawh a ni ang a, khuangpui hnuh hi ka kutah an dah deuh riau mai a, thlalak – video leh still camera lamte pawh mi dangin an ti meuh lo. Video camera chu kan department-in M-3 leh M-5 an lo nei bawk a, ka ṭhianten M-7 leh M-3000 an lo nei bawk a, hengte hi ka hmante chu a ni a. Ka lak zawhah Synod Office-ah kan theh lut a; mahse, a kim lo hle a, an tibo emaw, an tichhe palh emaw a ni mai thei. Khuang hnuktute hi kan nauteho vek an ni a, a ṭhen ka makpa te, a ṭhen ka tute leh ṭhian ṭhate an lo ni a. Naute an ni bawk a, ka hau nasa thei hle ṭhin. Mahse, “Ka pu,” an tih leuh leuh kha ka ni a, an haw ngai reng reng lo.
Centenary khuangpui lak chhung hian Synod Moderator pathum an inthlak hman. A kih hun lai vel kum 1992-ah Rev. Lalpianga Moderator a ni a, a hnuh vel lai leh siam lai 1993 chhovah Rev. Lairotluanga Moderator a ni a, khuang a tana siam zawh leh Centenary lawm lain Rev. H. Remthanga Moderator a ni leh a. Zolui bul aṭanga Reiek kham sang taka hnuh chhoh a huphurhawm lutuk a, feet 1,400 laia thui a ni ang. Heng avang hian Rev. H. Remthanga phei chuan, “Pu Sawm, hnuk lovin phel darh ila, Aizawlah phur chho ila, remkhawm leh mai ila, a ṭha zawk ang a,” a ti fo nghe nghe a ni. A changin helicopter-a khai chhoh te an rawt bawk nen. Pu Kapthanga, Ailawng thlawh hma phei chu kan chen phul hneh hle mai. Gospel Centenary ropui takin kan lawm a, eng emaw chen mikhualho, a bikin India ram pawn aṭanga kan missionary hlui lo tel vete kan buaipui zui a. Min hawsan hnu chuan Centenary boruak te kha a reh vung vung mai a, a buaihote chu kan thaw huai a, kan lung a leng bawk nen kan ho deuh riauvin a hriat. Thil hriat reng tlak leh hmuh theih mai thil – momento leh museum te kan ngah lo hle mai a, lung a leng zui hle mai. Ram changkang leh mi rilte chuan jubilee vela an thil hman leh siamte an dah ṭha a, hriat reng nan leh hmuhnawmah te an kawl ṭha ṭhin a, keini chuan kan tiral deuh vek mai a, ka ui hle mai. Entir nan, Kohhran Hmeichhe Zaipawl member 4,000 vel hruaitu Conductor Nl. C. Lalengmawii dinna feet 8 dawhsan te kha dah ṭhatah ka it a, thlalatute dinna tura dawhkan kal thei kan siam te, kan missionary-ten thil an rawn siam leh pho chhuahte kha museum siam ta ila, a va ropuiin a va hlu dawn em ve aw, ka ti vawng vawng ṭhin. Gospel kum 125-na pawh a lo thleng leh mai dawn a, he hun hi kan lawm dawn te a nih phei chuan centenary kan lawm dan te kha en zui fo a ngai dawn a, pawi kan tih a zual mai thei a ni. Kohhran, pawl/institution leh sawrkarah pawh kan thil neih leh hman hluite hlut thiam a ṭul a, ‘Old is Gold’ an tih angin kan thil hluite hi kan nun leh zia tihlanna ṭha tak a ni a, ngaihhluta dah ṭhat chin tur a ni. Kohhran tinin museum te hi nei thei ṭheuh ila, uluk takin vawng ila, ṭhangthar zelten ngaihhlut na chang an rawn hre ve zel mai dawn ani. Kohhran tam tak leh Bial, Presbytery hialte pawhin Jubilee an lawm dawn a, biak in thlalak (a hlui) hrang hrang, Upa ho, Kohhran Hmeichhia leh KṬP thlalak mumal tak souvenir-a dah tur an nei lo fo mai. Kohhran leh Fellowship-te hian album ṭha tak neiha kum tin thla lak ziah a ṭha. Kohhran malah chhut ta ila, Mission Veng Kohhran hian museum nei ta se, room ṭha tak siamin fel fai takin enkawl bawk se, tah chuan hengte hi dah khawm ta se – Rev. Chhuahkhama Bible, a pen, kawr hlui, etc., Rev. Liangkhaia thilte, Upa thi tawh thil hmuh theihte leh kohhranin a ngaih pawimawh chite ah khawm ni se, hun pui leh inkhawmpui nikhuaahte mipui en theiha tih ṭhin ni se a ṭha hle ang. Chutiangin kohhran tinah tih theih ni se a va ropui dawn ve aw! A bik takin Pu K. Thangzuala, khatih laia CE, PWD leh Pu V.L. Rema, khatih laia CE, P&E-te chungah lawm thu ka swi a. Hei hi Synod hotute lam tih awm tak phei chu a ni a, keiin ka’n sawi ta mai a ni. Officer lian leh ṭul em em an ni chungin, kan manganna kan sawi apiangin an tih theih apiangah min pui vat ṭhin a, an tel lovin khuangpui kha Tlawngah kan hnuk kai thei lo hial ang. An hriatna mai bakah an department thil neih danglam tak tak min hmantir a, kan hnuk kai thei chauh a ni. Pu. V.L. Rema phei hi chu Bridge Game-ah National Championship thlenga ka partner ve ṭhin a ni a, nel taka ka tih bawrh bawrh ngam a lo ni bawk nen, tunah min lo awm lohsan ta a, lung te pawh a tileng hle a ni.
Gospel Centenary Khuangpui lak leh hnuh ka ziah hi kan Presbyterian Kohhran tan hian record pawimawh a nih ka beisei. Pathian hnenah lawm thu awm rawh se.
- Dr. HL Malsawma (L) h/o R. Laltlaii, Tuikhuahtlang