Chhiartute hnena thuchah
Pisa kàina hmuna insûlpèl nikhuaa han inkiaisak tih loh, inzawmna thûk tak kan nei lem lo. Mahse, a hnathawhna hmunah, hun lo taka a hun tàwp thuin min den hnu khan, Express tana camera vuantu Ravi Kanojia hian ka ngaihtuahna a luh chhuak zut mai a ni.
He thihna hi keima mimal tan chànna nasa tak tia sawi zawng a dikhlel deuh maithei; mah se he vànduaina runthlâk lanna tlang dang hi ka thlir tel lo thei lo.
Sipaite'n ram tan an nun an hlanna thinlung leh, rorel dan kalphung thlâk danglam duh vanga inhàwrkhâwm helho rilru-te hi fam ta Ravi-a ngaihtuahna nen chuan hlâwm khata zial chi a ni lo ang.
Mahse, chhiartu duhtak, i tan a nun a thâp asin. In ṭhut-khâwmna pindana chanchin-bu i hlam duai paha thlalâk hmuh-nawm zawk i hmuh theihna tur te, i pisa ropui taka chanchinbu-a thlalâk mit la zâwk i thlir theihna tur te, thingpui no dawm paha i bih tur chanchinbu-a thlalâk fiah leh lâktlâk zawk i hmuh theihna turin, nunna atan a derthàwnzia hre chungin rel chungah a láwn kái asin.
Ram tana sipaite'n nun an hlan thu emaw, khawtlang rawngbáwltu tute thih thu emaw chuan social media khawvela chêng mi tam zawk thinlung a nghawr nghîng a, mittui nen mi tam takin an sùn kùr luai laiin, journalist hriam leh thlalâk lama ram pum huapa chawimawina pawh lo dawng hial tawh thih thu erawh chuan, mi tlém tê mittui bak a ko chhuak zo lo.
Media lama a sangáwi zawnpui mi ṭhenkhatte'n a kalsan tak a sulhnû phawrhin, a kut chhuak hmangin a hlimthla kan thlir nawn leh a; nimahsela, social media erawh Game of Thrones hmanga inel fiamna te, ze ngai chhuaha Bhakts leh anmahni eptute inhnial thâwm bakin a khat si lo.
Ka hriatthiam tâk loh erawh chu - tehfung thuhmuna media teha ṭawngkam chhe tleuh nana hmangtute, beisei an phâk loh changa an chunga duh sa taka inhrithla buan buan ṭhinte khan, a mawhphurhna thihchilhtu journalist huaisen Ravi-a thihna chungchangah an hmùi an chîp leh si!
Ṭhian ṭhate nen he mi chungchang kan khelnaah a chhan kan chhui ve chiam a, ṭan lam nei râna thu thar puangdarhtute leh hlâwkna ûma chanchin thar theh darhtuten journalism hmai an timâwk a, a zahawmna an thâi reh niin an sawi. Mahse, chu ti a nih si chuan AFSPA thubuai vanga sipai ṭhenkhat hmai a balh khan, eng vangin nge ram tana nun hlântu sipaite kan chàwimàwina a dâl si loh?
'Ram leh hnam eptu' tia puha min beih hmain, ram tana fam ta sipaite chàwimàwi hi ka dodâl lo, tih sawi fiah hmasak ka duh a. Mahse, sipaite'n ram tan an nunna hlu tak an hlan chhan leh, journalist rothap Ravi-a'n a nun a chàn chhan hi a inang chiah a; an mawhphurhna hlen an tum vang a ni. Ani chuan silai aiah thlalâkna a vuan a; a kawng zawh huam chinah i tan a nun a hlân ve tho asin. A nih chuan, a thihna hian chhe te mahin i thinlung a ṭháwng lo vang maw, chhiartu duhtak?
Mi sâng tam tak chuan Ravi-a ang chiaha hrehawm paltlang tur nei chungin, khaw-pui, thingtlang leh khawpui lian lehzuala kawtthlêr lun tak tak ni tin an suartluan a. Ṭhenkhat chuan camera an ah chhuah laiin ṭhenkhat chuan kawlawm an pâi ṭhin. Chanchin thar ngaihnawm hlùi che tumin i hriat ngai loh hai lan tur an zawng a; puanzar loh theih loh thil pawimawh leh, khawsak phung thlâk danglam dâwrh thei tur thlengin i tan an veh asin! Lawm leh chawimawi an hlawh dawn lo tih hre mah se, an mawhphurhna chu an kalhlen ngawt thei si lo. Chu tiang thil, i hriat loh tam tak chhawp chhuahsaktu che thihna chuan chhe te mahin a nghawng si lo vang che maw?
Journalism hi tawnsabawpa chhar mai theih chi hna kawng bo a ni lo va, tangka îtawm tham tak tawktarh vanga thawh ngawt chi hna zuamawm a ni hek lo. Nun nena thûk taka inzawm tlat a ni a, he kawng zawh tur hian huaisen a ngai asin.
Ravi-a'n chu kawng zawh tur chuan huaisenna a nei a; chu mai ni lovin, a tâwp thleng râta chu lamlian zawh tura huaisenna pawh a nei asin. Chu chuan zah a phú dawn lo vem ni?
Muang takin chàwl ang che Ravi. I zarah kan hmai a uang ve leh thei asin.
Ziaktu - Saikat Bose, Photojournalist
Lettu - Vanlalhriatpuia (Puipuia), Tlabung