Zo nun ze mawi - zing thawh hma
Zingah i tho tlai ṭhin em? Ni chhuah hmain i tho ṭhin zawk em ni? Aizawl ṭhalai tam zawk hi chu zing dar 7-ah an tho. Chuti a nih chuan zing dar 7-ah chuan ni a chhuak sang hle tawh a, ni chhuak hmu hman lovin an tho tlai ṭhin. Kan ṭhalaite zingah zing ni chhuak la hmu ngai lo pawh an awm thei dawn a lo ni. Chutiang mi chu mi hrisel an ni lo ang a, mi taima pawh an nih a rinawm lo. Zing thawh tlai chu taimakna leh hriselna nen a inrem thei lo a ni.
Mi hrisel leh taima chu an tho hma ṭhin. Mi tho tlai nun chu a nguai a, tho hma ṭhin rilru aiin a rilru ngaihtuahna a harh ṭha lo zawk a ni. Zing taka tho ṭhin chuan a thawh veleh tih tur a dap a, lehkha zir mi a nih chuan a zirlai a en nghal a, kut hnathawk mi a nih chuan hnathawkin but a ṭan nghal ṭhin. Tho tlai ṭhin chuan chutiang chu a ti hman ve lo. Zing dar 4 a tho chuan tuk-ṭhuan ei hun zing dar 8 hmain darkar li chhung hnathawhna hun zing karah a nei hman a, kut hnathawktute chawhma tha chu zing karah a lo thawk hman daih a ni. Chutiang mi chu a intodelh ngei ngei ṭhin.
Amaherawhchu, zing dar 7- a tho ṭhin chuan dar 8-a tukṭhuan a ei leh mai khan zing karah thil tihna hun a nei tlem bik a, a hna a sawt lo bik ṭhin.
Zing taka tho ṭhin rilru chu a thianghlim a, a thinurna a dah bo ṭhin. Tlai taka tho erawh chuan thinurna chawh chhuah tumin a chhungte tho tlai ve bawk hnenah chhuan-lam tur a zawng ruai ṭhin. Zing taka tho ṭhin chu a thil tihah hnathawhna hun a pek tam avangin hlawhtlinna a lo neih te chuan amahah taimakna leh phurna a rawn siam a, tho tlai chuan hnathawhna atan hun a pek tlem avangin a rah a seng tlem a, chu chuan a hnaah phurna leh taimakna a siam thei lo.
Mizote hi mi tai-ma, zing taka tho ṭhin, nilenga buai reng renga hun hmang ṭhin kan ni. Nimahsela, kan eizawn-na te a lo awlsam ta a, awlsam taka sum leh pai hmuh theih a lo ni ta te hian kan nunah in thlandahna, thatchhiatna a rawn thlen a. Zingah pawh thawh zin ngai kher lovin miin ei a lo zawng thei ta a. Hetiang dinhmuna ding hi kan ṭhalai zingah a tam zawk an ni ta. Chhungkaw pa ber zingah a thawh tlai miau chuan a nupui fanaute chu tho hma turin hrilh mahsela an zawm ṭha ṭhin chuang lo. Hei hi chhungkaw pa ber mawhphurhna a ni. Hun hi pawisa a ni an lo ti a, Japan ram khi tho hma hnam an ni a, technology-ah khawvelin an um pha thei ngai lo a ni. Sikul ṭan hun zing dar 8-ah kan fate sikul-ah an awm hman ngei na turin zingah i tho hma ang u.
Zing thawh hma hi Mizo culture dik tak, kan pi leh pute hun laia an nitin nuna bet tlat a ni. Zing takah an tho va, hun awl pawh nei hman lovin an hnaah tih tur awm te an ti nghal mawlh mawlh mai kha ‘zonun mawi’ ze dik tak chu a ni. Kan pi leh pute kha an va ngaihawm tak em! Kan tan an va hlu tak em! Anmahni avangin kan vawiin ni hi thleng thei chauh kan ni si a.
Kan culture dik tak, kan zonun zemawi hi khawsakna lo danglam ta hian i dip ral tir lo hram ang u. Hun harsa karate pawh kan kianga awmte hnenah kan hnam nun ze dik tak kha lantir hreh lo ila, tichuan hnam dangten min zah ang a, kan hnam hi a lo lang mawi lehzual dawn a ni.
- H.Neihchungnunga,
Durtlang North