Written by
Ramengi Pa

SUICIDE GOAL

Football-ah hian a khel­tute'n mahni lama an pet luh hian suicide goal an ti a, mahni lama pet luh chuih hian kan elpuite tan chakna chance kan pek belh tihna a ni. 

Tunlaia India ram tialh mektu, mei alh ang maia India hmarchhak tikâng hluah hluahtu Citizen­ship Amendment Bill chung­changah Mizoram mipui aiawha Delhi tlânga awm, Pu C.Lalrosânga chuan CAB a thlawp thu India ram rorelna khawl hmaah a puang a. BJP MP te chuan an kut an beng dur dur a, an ai a awh Mizo mipuite erawh chu kan beng a khup hle a ni. India hmarchhaka kan Tribal puite lakah insawifiah char char a ngaih phah ta a, Pu C.Lalrosânga hian mahni goal lamah chhuih lutin, suicide goal a khung a tih loh theih loh. 

Rajya Sabha lama a tlang leh tak hnuah phei chuan, India hmarchhak MP zingah tuin nge mahni goal lama pet lut awm tiin kan tlangmi puite an inzawt sup sup a. Kan MP chuan CAB thlawp zawngin vote mah se Mizo mipuite erawh chuan kan dodal a ni tiin kan insawifiah char char thung a. CAB do ngai bawk, midang laka insawifiah ngai bawk, mipuite kan indaih lo hle. Kan insawifiahna awih lo a mual mual pawh an awm ngei ang. India ram rorelna khawl sâng khu Mizoram MP pakhat maiin a tihdanglam theih a ni lo. Amaherawhchu, tisa leh thlarau lama pa leh mipui chung lama kan lo neih meuhin, ui insual ang maia a chak lam leh hniak tam lam a ṭan ta daih erawh kha chuan a thlang tlingtu mipuite rilru a tina a ni. 

Kan ram hruaitu leh kan aiawha thlan tlin te hian hei hi hria se, kan aiawh tur hian a hniak tam leh huai lam  lam um tura thlan tlin an  ni lo a, kan ram mipui leh dan pui humhim tura thlan an ni tih hi, chu chu an intiamna pawh a ni. Kan ram leh hnam tana him tur anih chuan politics-a an  ṭhian ṭha  kumhlun te pawh an kalsan ngam tur a ni a, chu mai a ni lo a, an mal din  a ngaih  hun pawh a awm ang, chutiang hunah pawh chuan nghet takin an ding ngam zawk tur a ni. CAB-in ILP state leh tribal area a huam lo hi lawmna tham a tling lo a, sakhuana avânga miin khua leh tui nihna an neih theihna dan an siam ringawt pawh hian, he ram lungphum zinga a ban pui pakhat, secularism chu a sawi nghing a, a dik lo hle a ni. 

CAB-in min huam loh avanga lawmthu sawina atana CAB thlawp hi, "Tiang ka pe che ang a, kei min vaw lo la, lawmthu sawi nan midang hi chu vaw mahla a pawi lo" tih nen thuhmun a ni. India hmarchhak state te hi innghirngho in, ramri-ah te buai fo ṭhin ni mah ila, a hunah chuan kawikawm thin ang ṭhapa ṭangrual tur kan ni. Ṭin 10 hmun lo vat ila, ṭin 8 hmun halin ṭin 2 hmun chu kang loin kan dah thei lo ang bawk hian, India hmarchhaka khawi District pakhat pawh hi CAB hian huam se khuareiah India hmarchhak zawng zawng tan hian a la pawi dawn a ni. 

He an dan siam phenah hian Hindutva ideology a awm tih hi phat rual a ni lo a, chumi hlawhtlinna tur atana keini minority lehnghalin kan lo ṭanpui a nih chuan thil tihawm lo tak a ni bawk. Lok Sabha MP inthlan lai khan Mizoramah candidate 6 an awm a, chung zinga Pu TBC Lalvenchhûnga (PRISM Party) phei chuan thlan tlin a nih a, CAB hi Parliament-ah put luh a nih chuan India ram aṭanga indanna tur bill put luh a tum thu hial a sawi a. India ram media leh sawrkar thuneitute a deng rang hle. Party lian pahnihin an thlawp Pu C. Lalrosânga leh Pu Lalnghinglova Hmâr te pawhin thlan tlin an nih chuan CAB an do tur thu uar takin an sawi a, thlan tlin ni ta Pu C.Lalrosânga phei chuan CAB hi a huatthlalaawm a tih thu sawiin, a do zawnga a vote tur thu leh Mizoram humhim tur chuan a ṭan ral raih tur thu uar takin a sawi nghe nghe. Khang hunlai khan CAB a thlawp tur thu kha sawi se chuan, thlan tlin a ni lo ang tih hi mi tam zawk rin dan a ni; tisa mai baka thlarau lama mi puitling a nih avangin a thusawiah mipuiin rinna nghat ngamin, an thlang tling a ni. 

Hmana kan Chief Mi­nister-in, Chakma Autono­mous District Council ṭhiah chu a sawrkar hmalakna hmasa ber tur a nih thu a sawi hnua, Chakma Autonomous District Council-ah a party-in sawrkarna an chan leh lawi si hunlai te pawh kha rilru-ah a lo lang zuai zuai a. Kan politician leh party te hian lal an duh avânga mipuite tihder hi sim rawh se. Mipuite avanga rorelna a chawisana awm te hian mipuite hi an zah tur a ni. An chhungte leh ṭhiante chu an tihder ṭhin a ni thei e, Zoram mipuite erawh hi chu chutiangin min ti ve suh se. 

Vawiinah hian Zoram mipuite hi kan M.P hian suicide goal a chhuih luh luih avang hian kan rilru a dam lo a, Mizo mipui lungawilohna leh phunna hian kan ram hruaitute beng harh rawh se. Inthlan hma leh inthlan hnua politician-te thusawi danglam ṭhin hi Mizo mipuite hian kan hne tawh. 

- Ramengi Pa