KAN LO RUIH ÊM VANG A LO NI!
Lalkima Zote hla, 'Ka lo ruih êm vang a lo ni ' tih-ah chuan a ruih avanga a inchhir thu kan hmu a. Rûi han sawi hian kan sawi ber chu Zu leh ruihtheihthil dang ruih hi a ni awm e. Zu leh ruihtheihthil kan ruih avang hian chhungkua leh khawtlang mai bakah ram leh hnam kan ti buaiin kan tihmingchhia a, ram hmelma chu heng zu leh ruihhlo ngawlvei te hi kan ni. Chutiang ang bawk chuan zu leh ruihhlo kher lo thil dang,Mizote hian kan ruih thin avangin ram, kohhran, khawtlangah kan buai phah ṭhin. Zu leh ruihtheihthil tih loh thil dang a ruih theih em ni? Engtin nge kan ruih?tih Chhura buh thlirin han thlîr ila:
1.Nihna leh Lansarhnaa ruihna : Mizote hi kan hnam a têt ngaihtuahin pawl hi kan han ngah mai mai khawp a. Pawl din kan awlsam hle. Pawlah reng reng chuan pâwl hruaitu kan mamawh a, kan thlan a ṭul ṭhin. Bible-in "Sum tam tak aiin hmingthat hi thlan zawk tur a ni" tih thu kha kan zawm vang nge maw ni hlawh leh hamthatna awm si lo hian nihna hi kan han duh mai mai khawp a. Nihna inchuh avanga intihbuai a lo theih khawp mai. Kohhranah pawh ni se, Upa thlan, rawngbawltu/ tual Upa thlan thlenga campaign duh kan han awm ta zel mai hi chu aw! Pathianin a mite kaltlangin hruaitu tur chu a thlang mai ang tih ring tawk loin kan han campaign duh hi chu a Mizo zia loin, a ngeiawm thlak lehling zawk mang e.Eng pawlah pawh inthlanah politics ang maia line up siam a, kan han ti ta mup mup ṭhin hi chu a pawi thin mang e! Kohhranah emaw pawl thilah emaw pawh nise lansarh châk tlat hi kan awm thin a, Hei hian pawl tan ai mahiin anmahni tan an thawk a, pawl an ti chak lo ṭhin ,ti ila, ka uar em em lo ang chu a.
2.Sum leh paia ruihna: Sum leh pai hi khawvel kan awm chhung chu a pawimawh reng dawn a, rawngbawlnaah pawh sum leh pai tel lo chuan ke a pen theih loh ti ila, ka sawisual kher lo ang. Nu leh pa tam tak sum leh pai bak ngaihtuah lo, sum hmuhna tur a nih dâwn phawt chuan pawisak nei lo an lo awm ta. Hengte hian inchhungkhura fanaute uaplum hman loin sum leh pai thawhchhuahnaah an hun zawng zawng an hmang a, chhungkuaah hun hman hi a awm thei lo a. Zingah tho rual ngai bawk si lo, chaw ei ho ngai bawk si lo, zanah inhmu hman ngai mang lo hian a awm theih tak tak a nia. Ka sawi uar miah lo ania! Heng avang hian Lalpa laka kan fanau rochante kan uap hman thin si lo a, sual kawng zawh an awlsam phah a, thil ṭha lo an tih leh tih loh pawh kan hriatpui ngai meuh lo. "Ka fanu/fapain chutiang khatiang a ti ngai lo "tiin an sualnaah kan la ṭan ṭâng ṭang a, sual a ngampat phah a,ruihtheihthil ti an tamna chhan te hi nu leh pa te'n kan zir loh vang pakhat a ni .
3.Politics-a ruihna: Ram kaihhruaina atan politics hi thil pawimawh tak a ni a. Ram leh hnamin hma kan sawn theihna atan Ram hruaitu an awm a ngai a,chung ramhruaitu thlang tur chuan mipuite kan pawimawh hle a. Mizote hian politics hi kan han ruihchilh khawp a. Engkim mai hi kan politicised vel ta mai mai a nih hi. Inthlang ram kan nih avangin inthlan hi kan tihmakmawh a ni a. Chung inthlanna avâng chuan chhungte pawh kan inmihran phah ta. Ka pa Zokhuma party ṭan zawng tak ka vote pui theih loh avangin tunhmaa inhuatna nei lo kha politics thil avangin min be duh tawh lo a, kan inmihran ta, a va ho mai mai tak ! Kan party ṭan zawng chu kan han ṭan mai mai khawp a. Ek pawh ei se kan ei ve duh mai ang a, tih tûrin party hruaitu kan ṭan zawng tak chu an tlin lohna kan hmu meuh lo. Engkimah kan lo Amen sak vek a, party dang kan ṭan loh zawng tak chu Setana pawl ang maiin kan han sawi ṭhin a, tunhma kan pi leh pu te kha chuan an ching ngai lo.Mahse Mizote hmasawnna hian hetiang thil bawlhhlawh hi a kengtel ve tlat si. A pawi ṭhin mang e.
4. Social media-a ruihna: Khawvel a changkang zel a,Mizo ten kan la hmelhriat ngai loh thil thar khawl thiamnain min luhchilh zel a. Media khawvelah chuan a pui apang, a lian atêin Social media kan hun fer fur a, naupang te te pawhin aia upa kan hnial pawng pawng a, fake account siamin mi kan troll luai luai a, mi rilru tina zawngin thu dik lo leh awihawm loh tak tak kan vawrh darh a. A Mizo zia loin , Kristian tihah chuan a mawi lo mang e! Chanchinthar kan ngaihthlak pawhin DDK News, Zonet news, LPS News te ai chuan Youtuber phuahchawp tak tak kan ngaithla peih zawk a, thenkhat phei chuan kan ring zawk hial amaw tih tur hian kan han fak ṭhin khawp a. Thu dik leh thu tak pawh kan thliar thiam thin lo anih hi.
Zu leh ruihhlo ruih ringawt kan sawi uar a, Mizote hian thil ruih kan lo ngah hle mai a. Heng kan thil ruih avangte hian Mizoram leh hnam kan tihmingchhia a, chhungkua kan inhmu sakhi a, pawl leh kohhranah inhmuh thiam lohna hringin min ti buai a, chhungkua thlengin buaina kan tawh phah ṭhin. Heng kan thil ruih langsar zual te hi simin " Kan lo ruih êm vang a lo ni" tiin inpawm ila. Hma i sâwn zêl teh ang u khai!
- P. Vanlalchhanchhuaha