Written by
Lalsiamliana
HINDUTVA (One Nation, One Race, One Culture)
Ringlo mi an buai a, ringtute kan buaia kan sawi a kan vei a, thu chu tisa-ah a chang a, an hmang ta! An la hmang zel ang! Ni e, India ram hi chi inthliarna (caste system) hian a phuar bet tlat a, sakhuana nen inkungkaih tlatin a in a inzawm thuk hle a. India rama chanchin ṭha a lo luh aṭangin missionary-ten kalphung ṭha lo leh chin dan ṭha lo tam tak tih bo tumin hma an la a, chuta an hmalakna pawimawh tak pakhat chu caste system tihbo hi a ni.
Hnam hnuai hnungho zingah a huho a inleh (mass conversion) pawh vawi engemaw zat a lo thleng tawh a. Hei tak hi Hindu kulmutho duh loh em em chu a ni. A chhan chu Liberation Theology vang hian heng hnam hnuaihnungho tih chaka dawm kan an tum pakhat a ni a, hei vang hian Hindu sakhua a khawih buaia an hriat vangin kum 1954-ah India Parliament chuan "Legislative Enactment Banning Conversion Law" (Sakhaw danga inleh theihlohna dan) a siam phah a. Hindu pawl (Hindu Mahasabha) a lo pian phah hial a ni.
Vishwa Hindu Parishad (VHP) ho ngaihdanah chuan, "Indian nih chu Hindu nihna a ni a, Christian leh Mosolman-te hi ramdang mi (foreigner) an ni," an ti duh hial a. Hengho bakah Comunist-te chu India khua leh tuite tan a mi hlauhawm ber angin an in zirtir mek a. National identity neih duh chuan Hindu serh leh sang zawma pawm phawt a ngai a, pawm loh chuan kawng hrang hrangin tihduhdahna leh hnuaichhiahnain a zui nghal zel mai si. Hnam hnuaihnung Christian tam tak pawh Hindu-ah an lo in leh phah tawh ṭhin bawk.
Hindu Pawl hrang hrangina an tum ber chu, "India ram hi Hindu ram thianghlim a ni a, mi zawng zawng thianghlim takin an Hindu/ Indian tur a ni," tih hi a ni. India ram pumpui tih Hindu tumna chuan chak takin hmalam a pan mek zel a. Politics hmang te, zirna hmang leh kan identity (nihna) adt. ten hma an la mek zel a! Hma pawh an la chak narawh e. Politics hmanga Hindu ‘ruai’ ram pum huapa an ṭheh tumna hmasak ber chu kum 1915 a Hindu Mahasabha (The Great Hindu Association) din kha a ni awm e. Indian National Congress (INC) chhunga pawl pakhat a ni nghe nghe.
Kum 1915 khan Hindu Political Party peng pakhat Bharatya Jana Sangh chu Hindu Mahasabha member pakhat Dr. S.P. Mukherjee chuan a din a. Kum 1977 aṭangin Janata nen inchhun finin kum 1980 ah Bharatya Janata Party (BJP) a lo ding ta a ni. Hindu Mahasabha a ni emaw, Jana Sangh a ni emaw, Bharatya Janata Party a ni emaw, Indian National Congress (INC) pawh nise an thil tum, Eka Rashtra (one nation), Eka Jathi (one race) leh Eka Samshriti (one culture) chu a ngai rengin an kalpui a, ṭan an khawh sauh sauh zawk a ni. Political power hmangin National identity atan a rama hman te, ram pum huapa bawng talh khap te, ṭawng pui bera Sanskrit ṭawng hmante hi an hmalakna langsar zualte an ni.
Kan hma lawkah Uniform Civil Code (UCC) kan hmachhawn leh dawn a ni a, hei erawh Directive Principle of State Policy a nih avangin state kutah a innghat ang. Sakhaw hmun pawimawha Hindu pathian milin phum ruk a, nakina Hindu Temple lo sak tawhna tia hneh lak theihna turin tunah hian Mizoramah Hindu Mandir 30 chuang a awm tawh nghe nghe. An pathian ram zauhna tur a nih chuan engmah tih hreh an nei lo a, Hinduism a hruai luh hram hram an tum ṭhin.
NGO's ṭhenkhat leh Centrally Sponsored Scheme Project te hi an chem hriam tak a ni chho mek zel. Kan tun dinhmun thlir hian Mizo culture hi sap culture, vai culture leh tun hnaiah khawchhak culture-ten min hual vel a. Kan culture kan kalsan tial tial a tih theih awm e. Identity crisis kan tawh mek hi tun aṭanga reilote-ah chuan Mizo culture hi ‘mixed culture’ ah kan lut ang a, chu kan chian loh hunlai taka chu Hindu sakhua vuantute tan chuan ‘sa leh buhchang rum’ a ni hawt ang. Mahni ṭheuh in en let ila indemna hun a awm tawh lo! Kan lo inven a hnam leh sakhuaa kan chian loh a, ‘unau’ kan ṭanrual loh chuan, Hindu culture chu zawi zawiin thiam tak siin an tuh zel ang a, kan khum lai zawlah ngei, "Khuang min la chawi hnan dawn a ni."
- Lalsiamliana