Written by
- Dr. VLC Vanlalhriatrenga
Certified Positive Parenting Coach, Family Centre Mizoram (Centre for Family Research, Education, Empowerment, Counseling, Rehabilitation, Enrichment) Ph: 9612086753

Fate nuna tuh mâkmawh 10


1. RINAWMNA (HONESTY): “Rinawmna hi èi bêl kèh thei lo a ni,” tia ka pu min hrilh kha ka hre reng ṭhin. Dawt sawi ai chuan mahni pawhin tuar huam tura inzirtir a pawimawh.

2. RINTLÂKNA (ACCOUNTABILITY): Mahni thua ding nghet ṭhin nu leh pa an hlu. Fate hnenah làwmman emaw, hremna emaw tiam tawh rau rau chuan tihpuitlin ngei a ṭha. Chu chuan thu tiam tawha rintlakna a neih chhunzawmtir ang.

3. THIL CHIKNA (CURIOSITY): “Eng ngati nge vàn khi a dum pãwl a nih?” A chhànna i nei vek kher lo vang. Mahse ngun taka chhut ho va, thil chîk thiam an lo nih theih nâna boruak muanawm siamsak a ṭha.

4. MI DANGTE ZAHAWMNA VAWNSAK (RESPECT): US President nupui Melania Trump khan Liberty University-a thu a sawi khan, “Ka fapa hnenah mi tu pawh zah taka be ṭhin turin ka zirtir ṭhin” a ti. Hetiang hi thil pawimawh tak a ni. Mihring chu ngaihdan a inpersan deuh chângte pawh a tam thei a, mahse eng dinhmuna ding pawh, zah taka biak leh ngaihdan inngaihthlaksak thiam hi a ṭûl hle a ni.

5. LAINATNA (EMPATHY): Mi dang lairil chanpui thei tura lainatna thinlung put zirtir hi a hlâwk hle. Mi mangangte tlûk luh fona an nih phah thei. Naupang chuan infiam hun (playtime)-ah mi dang chunga ngilneihna leh lainatna an lantir theih nân leh, an dinhmuna indintira an lainat ve ṭhin theih nan te, mi dang laka hrohrãng na lutuk an nih loh nân te fuih tam an ngai hle.

6. TUM RUHNA (DETERMINATION): Hringnunah hian harsatna tawh tur a tam hle. Vawi khata thil hlawhtling nghal mai lo hi a tam a. Beih hram hram ngai a tam hle. Fate nuna inrawlh nasa leh thil tihsak zo vek ṭhin (helicopter parent), fate chher hriam aia dah ãwlthãwng ṭhang lutuk, nghak peih lova hnawl liam mai ṭhinten fa hlawhchham leh tlaw neih an awlsam.

7. CHHUNGKAW TITI (OPEN COMMUNICATION): Sum leh pai thu a ni thei, thil dangah pawh, a theih chen chenah, an mawhphurhna leh an hriatthiam tâwk tur thil te sawipuia kawm ngeih, inbiak pawh ṭhat hian an rilru chhungril phawrhna remchang a siamsak a, zalen taka an rilru an sawi ngamna tura inhawng ṭhinten sual kawng zawh duhna lam hawi mek an fate humna remchang an ngah thei. Chhungkaw titi nei ṭhin tura zirtir a pawimawh.

8. MIZO KAN NI (ETHNIC IDENTITY): “Keini chu Mizo kan nia, Mizoram hi kan ram, kan chènna tura Pathian min pek a ni a. A chhûnga mihring leh leilung leh a chhûnga thing leh maute, nungcha zawng zawng hi hmangaih leh duat taka kan enkawl leh kan humhalh tur a ni,” tih hi zirtir fo a ngai.

9. PIAN PHUNG NIHNA (GENDER IDENTITY): “Nang chu mipaṭhmeichhia ni turin Pathianin duh takin a siam che a, hlim tak leh lungawi takin i ni zêl ang. Hmeichhia chu intih-pà loh tur a ni a, mipa pawh intih-hmeichhia loh tur,” tih te zirtir ngun an ngai. Mi ṭhenkhat, an hmeichhiatpui aia aw thûm leh ti deuh thêng thûng an awm thei, an mipatpui aia aw nêm leh bân vai no an awm thei. Pathianin a siam sual chuang lo. Mipa chu mipa a nih dàn tak leh hmeichhia chu hmeichhia a nih dàn taka nun hmang thei tura kaihhruainain awmzia a nei.

10. PATHIAN A AWM (EXISTENCE OF GOD): Engkim ti thei, engkim chunga lêng Pathian, mamawhtute mamawhna tê berah pawh ṭanpui vartu hnai reng a awm tih hi thû maia zirtir ai pawhin lungngaihna hnuaiah, manganna hmunah, kan tluan loh ber lai pawhin, nu leh paten Pathian kan rinzia kan lantir tlatna hian hmun khawhara an awm hunah, Pathian a hriat chhuahtir ve ṭhin a. A awmpuinain an nun a tihchakin beidawnna ruamah pawh a kaitho leh ṭhin dâwn a ni. Hausa leh duh zawng zawng nei zovin mihring kan piang vek lo. Mahse kan pi leh puten, “Chunga Pathianin bawk khupin min thlîr reng,” tia an lo inhnem ṭhinna hi a dikin a hlu êm êm a ni.

"Naupang chu a kalna àwm kawngah chuan zirtir ula, a upa hun pawhin a thlah lo vang."- (Thufingte 22:6)


- Dr. VLC Vanlalhriatrenga, Certified Positive Parenting Coach, Family Centre Mizoram
(Centre for Family Research, Education, Empowerment, Counseling, Rehabilitation, Enrichment) 
Ph: 9612086753