RILRU PIANGSUAL
Tuk khat chu ka hna pana kan kal laiin traffic jamah scooter a kan sira tlan mipa leh hmeichhe inphur hi an titi hre phakin kan inhnaih chilh a. A mipa, a phurtu zawk chuan Valentine’s Day lo awm tura a thilpek tur (niawm tak) hi a sawi a, a hmeichhia chuan uluk deuh hian a ngaithla a. Chu an titi hre pha ka chuanna motor khalhtu chuan, “A nula phurh khan a lo beisei viau ang tih a hlauhawm e, a rilru a na dawn lutuk a, amah a pek tur kha anih hmel si lova” a ti zui zat a. Kei chuan, “eng nge maw a rilru nat i lo rin ve ringawt le, ṭhian ṭha tak, engkim a hrilh ngam pawh a ni thei asin, khatiang rilru lo pu nghal ngawt chi kha kan tam mah mah,” ka ti a, kan nui dun nasa mai a.
Rilru sukthlek hian midang kan ngaih dan leh midang kan teh dan hi a hril thuiin kan rinthu (a fiahna kan neih miah loh) avanga tu tute emaw kan puh chhiat hi a awm fo hian ka hre ṭhin.
Hun engemaw chen liamtaah khan ṭumkhat chu ka mi hriat zawng pakhat hi a hnathawhna hmun an sawn a (an sawnna hi a awmna hmasa aia duhawm zawka ngaih a ni a, a awmna thar chu hmun ruak awm a ni nghe nghe). He thu hria mi pakhat chuan a pasal leh a changtu Minister inhriat ṭhat vang leh an nawr nasat vang anih a rinthu chu amah ber khan a tak nia ngaiin a thin a lo ur em em mai a, chutiang chu thil kal dan a ni lo tih ka hriat ve avangin ka hrilh nghe nghe a, mahse a awih duh chuang lo, a rilruin a pawm ngheh tawh kha thlah a harsa ngang a ni ngei ang.
Lehkhazira Mizoram pawna kan awm ve lai khan ka ṭhiannu, hostela ka pindan ṭawmpui nen hian kan inkawmngeihin kan inngeih em em mai a, kan pindan a zau lutuk loh avang khan a nuam zawk e tiin khum pakhat kan dah chhuak a, kan mu dun mai ṭhin a. Kan ṭhian mipa ṭhenkhat khan fiamthu hian, “in inngaizawng a ni lo maw?” min ti ṭhin. Keini pahnih kha kan inngaiin kan inngaina em em a, ‘zawng’ tel hauh lovin. Kan ṭhiante pawh khan fiamthua min zawt mai an nih piah lamah an rilru puthmang a kawih lem loh avangin min ringhlel tak tak chuang lova, kha’ng hun lai atan kha chuan an fiamthu pawh kha fiamthu mai a la ni thei a, rilru hruai sual thei a la tam lem loh vang te pawh a ni mai thei.
Tunlai hunah zet zawng kan khawvel changkannain a ken tel, khawi-i-hmuna thil thleng pawh kar lova kan inhriat pawha, kan hmuha, kan hriat theih hnuah hian kan ngaihtuahna pawh hi hruai sualin a awm chho nasa ta hle tih hi kan hre vekin a rinawm. Midang chet zia leh nun dan kan hmuin kan hria a, ram changkang zawk, sakhuana pawhina a thunun hleih theih tawh loh mi awmṭha duh lote nun dan ang chu kan rilruah hre chungin ṭhenkhat lahin kan tualzalah kan lo la lut ve zel bawk a. Chutiang karah chuan kan rilru sukthlek pawh a lo danglam zo ta.
Thawkrim taka hlawhtlinna changte chu awlsam taka hausate avangin kan ringhlelin chhui chiang peih si lovin kan rinthu awihin kan demin kan sel a. Miin thianghlim taka a deh chhuah leh thawkrim taka a hlawh chhuah chu tuemaw avanga hamṭhatna changah kan ngai tlat a, thîkna nen kan tehin kan buk a, kan buk tling zo thei ṭhin lo.
Mihring inlaichinna ni se a chhe thei ang ber kan ring duh zel a. Hmeichhia emaw, mipa emaw pawh anmahni hmeichhiatpui/mipatpui nena inkawmngeih em em apiang chu rilru kawi puin kan ringhlel nghal a, hmeichhia leh mipa ṭhian inkawmngeih ni se ṭhian ni turin kan ring duh chuang si lo. Tuemawin sawrkar leh kohhran emaw, pawl emaw-a a hruaitu lam kawmngeih leh hnaih deuh a nei anih leh ‘beisei nei’ ah kan chhuah a, chirh kan theh nghal mai ṭhin.
Hetianga rinthu, chianna leh fiahna tak awm si lo, mahni ngaih dan leh duh dana midang nihna kan vuaha, kan hmeh bela kan dema kan sel ṭhin chhan hi kan rilru ngaihtuahna hrisel tawk loh vang te, keini aia midang chan ṭha leh nuam zawka an awm nia kan hriat vang te, kan tluk loh (kan pawm duh si loh) leh kan phak loh, miin keini aia an ngaihsan kan hlauh vang te hi a chhan hrang hrang anih laiin a chhan lian ber chu kan rilru hrisel tawk loh vang a ni ber.
Piansualnaah hian taksa piansualna tam tak hi chu khawvel thiamna, midang thiamna aṭanga siam ṭhat emaw, tihdam tir emaw theih a ni a. Rilru piansualna erawh chu keimahni siam chawp, keimahni ngeiina kan siam ṭhat loh chuan tihdam emaw, tih reh emaw harsa tak a ni thung. Midang kan sel leh kan demnaah hian fiahna kan neih loh, tuemaw (fiahna nei chuang lovin) an sawi leh kan rinthu belha thutlukna kan siam, kan rilru piansual avanga dik lo taka ngaihdan kan siam tak hi a tam thei hle ang.
Rilru hrisel leh piangsual lo nei tur hian keimahni lam inenfiah ila. Eng thu leh hlaah pawh hian kil khat aṭanga lo thlira thutlukna siam mai lovin, kil li kil nga aṭanga thlir dan zir ila, tu dinhmun ber emawa ding anga inchan chungin kan ngaihtuahna her rem ang u.
“Union anih phawt chuan Uṭawk pawh ni se ka vote ang”
“Congress/MNF/ZPM tih anih chuan a dik/dik lo thei lo”
“Presbyterian/Baptist/Salvation/UPC etc. anih chuan a thusawi ka awih/awih lo”
“Zirtirtu ho, thawk tlem si hlawh tam si”
“Politician chu dawt sawi hrat vek”
“Aizawl sumdawng lian ho chu khehpuama inhnamhnawih vek”
….. tih ang chi a pawr zet zeta thutlukna kan siama huai taka kan sawi lang lang ṭhin hi a taka chianna kan neih loh, kan rilru hrisel tawk lovina min kaihhruai avanga dik famkim si lo, thudika kan ngaih takte an ni fo.
Kan tawnhriat aṭanga ngaihdan kan siam tam tak hi dik ṭhin mah se, mi zawng zawng a huam lo thei tih hria ila. Mi kan dema kan sela kan tih mualpho hma hian keimahni lam rilru hi a piangsual em tih infiah ila, fiahna rintlak tak kan nei lo anih phei chuan, “min hrilhtu a dawt leh ka daw” tia za vak lova nui chungin mahni mawng hlim mai kan lo ni thei dawn a lo ni.
- Dikteii Hnamte