Written by
Dr. R Lianhnuna

Natna leh tawrhna


Natna leh tawrhna awm chhan chu a tuartu mihring awm vang kan ti thei ang. Hrehawm kan tih chhan chu tehkhin tur thil dang, a aia nuam zawk a awm vang kan ti thei bawk awm e.

Hnimhlum, ether (1846) leh chloroform (1847) inzai lai leh nauvei laia hman ṭan a nih khan sakhawmi ṭhenkhatte’n an sawisel. An ṭanchhan ber chu Genesis 3:16, “Hmeichhe hnenah chuan, ‘I hrehawmna leh i nau paina chu nasa takin ka tipung ang; hrehawm takin fa i hring ṭhin ang a; nimahsela, i duh zawng chu i pasal lam a ni ang a, ani chuan i chuangah thu a nei fo vang,’ a ti a.” He ngaihdan hi a hun lai kohhran leh sakhawmi tam takin an ṭawmpui lo. Queen Victoria-I’n a fate pahnih Leofold (1853) leh Beatric (1857) a neih laiin, nauvei na tihnêp nan Dr John Snow-a’n chloroform a hman hnuah chuan sawi zui a hlawh vak tawh lo. Mahse, tunlai Mizo zingah nauvei na tihnêp hi siamtu dan kalh nia ngai an la awm a ni awm e!

James Young Simpson chuan, "Pathian hi hnimhlum hmanga inzaina ti hmasa ber a ni," tih a ṭanchhanna chu Gen. 2:21, “Tichuan, Lalpa Pathian chuan Adama chu tui takin a muthilhtir a; tichuan, a muhil ta a; tin, a nâk ruh pakhat a la a, chumi ai chu tisain a awh phuitir ta a.” Tunlai thiamna aṭanga thlir chuan human cloning tih hmasak ber kan ti thei awm e. Thiamna hmangin human cloning ti theiin Pathian tlukah lo inngai ta ila, Pathian erawh chuan, "Ka vaivut siam i hmang a, nangma vaivut siam hmangin cloning chu han ti ve phawt the," a ti duh lek mai thei.

Natna leh tawrhna hi mihringin Pathian thuneihna kan hnâwl vanga lo awm vek a ni em? Kum 2004-a Tsunami avanga thi mi 2,28,000 vel kha an sual bik vang a ni ang em? Eden huanah khan thei ei loh tur kha ei lo ta se hnawhchhuah an ni lo vang, kan ti ve thei tho awm e.

Pu Vanneihtluanga'n hetiang hian a ziak. Mihring chi inthlah ruala inhlan chhawn theih tura chromosome pair tld 23, hmuh tham loh DNA zip file-a a han beng muk thei hi a ni–lei leh vân siam ai pawha mak ka tih zawk chu. Chutiang khawpa a thil siam nem muk thei chuan a duh phawt chuan, ‘Thisen thisen’ tia hriau hmawr bâwk chunga hlim taka zaiho ṭhap ṭhap thei tur tawk lek hian mihring thlarau hi a miniaturized thei em em ang. "Ka ngaihtuahnate hi i ngaihtuahte a ni si lo va" tih kha a fiah thar tlat. (Pathian Programme. Lenzem, August 2023).

Johana 9:1-3, “Tin, Isuan a kal pahin a pian tirh ata mitdel pakhat a hmu a. Tin, a zirtirte’n a hnênah, "Rabbi, mitdel saa a piang hi tuin nge thil tisual, he mi hian nge a nu leh pain?" an ti a. Isuan, "He mi hian a tisual lo, a nu leh pain an tisual hek lo; Pathian hnathawh a chunga a lanna tur a nih zawk hi,” a ti.

Hetiang hian natna leh tawrhna hi kan hmachhawn thei ang em?

1. Natna leh tawrhna thleng lo tur leh tireh tura theihtawpa ṭan lak reng.

2. Kan natna leh tawrhna zir chiang a, hneh a, mi dang tuar vete pui tura ke pen.

3. Kan thil tihsual vanga kan natna leh tawrhna chhinchhiah a, tih tawh loh.

4. Mi dang tihsual vanga kan natna leh tawrhna chhinchhiah a, invenna leh tihreh dan zawn.

5. Kan tana thil pawimawh hriattirna a ni thei (e.g chaw ei kan helh fo chuan doctor râwn vat a ṭha, chaw kawng cancer a ni thei).

6. Mihring famkim lo kan nih avangin a chhan leh a vang sawi fak tur awm si lo, natna leh tawrhna tam tak a awm a, engkim siamtu Pathian fate kan ni tih rinna leh beiseina nung neih reng.

- Dr. R Lianhnuna