Written by
Kima Khiangte
USA
Vawiin US DINHMUN
American history a la awm ngai lo vawiin January 6, 2021 khan US Capitol-ah a thleng a. Vawiin hi US senator leh Representative ten Joint session nei a, Electoral college vote chhiar a, an inlungrual tlan theih chuan a chak zawk zawk chunga certificate pek an tum ni a ni.
Amaherawhchu, vanduaithlak takin Pu Trump-a supporter-ten US capitol, an symbol of democracy ber an luhchilh a, buaina nasa tak an siam tak avangin meeting pawh an nei lawk hlei thei ta lo va. Buaina sosang an khap daih hnuah, zan lamah meeting chu an nei ta chauh a ni. An fakawm em emna chu zan lama session neih te hi an hreh hauh lo va, tlaivar varin an nei fo zu nia! An thawk rim ṭhin asin.
He buaina avang hian Capitol chhungah hmeichhe pakhat kah hlum a ni a, a pawiin a rapthlak hle. Pu Trump-an amah thlawptute haw tura a nawr hnu pawhin thu an awih lova, hetiang thil hi a thleng ta a ni. Senator leh capitol a hna thawktute chu hmun him leh ralmuang lama hruai chhuah thuai an ni a, luh chilhtute chuan flag nen Capitol an luhchilh a, security duty-ten tih ngaihna an hriat loh khawpin an nawr na a. Tukverh te tichhiain haw hawin an luhchilh ta a ni.
He thil hian Pu Trump a hmai a tibal tak zet a, inthlan hma aṭanga a lo sawi tawh, dik lo taka election inchhuhsakna thleng anga a lo sawi lawk chu a taka thleng ta angin amah thlawptuten an ngai a. Na taka nawrin buaina an siam ta a ni. Hetih laia kan hriat tur chu, buaina siamtute hi chu mi tlemte chauh an ni a. Pungkhawm zawng zawng hi chu mi sang tam tak an ni a, chung mite chu ringtu ṭha leh Pathian ringtu mi ṭha te an ni a, mi firfiak tam lo takin an hmel zawng zawng a tihem ta ni.
He thil hi American record-ah a awm reng tawh dawn a, pawi zawngah hian a pawi ber mai a ni. A chhan chu USA hi Democracy ṭhatzia tlangaupuitu langsar ber an ni a, hetiang thil an rama a lo thleng ta hian an hmai a tibal takzet a ni. Hetiang takin hi Pu Trump-a duh dan chu a nih hmel loh va, amaherawhchu, amah beitute ṭanhmun tiṭha tur tingin inthlan hma aṭanga a lo sawi lawk fo tawh ṭhin avangin, amah beitute chuan heng mite hi President fuihpawrh ang siar siara ngaiin hei hi domestic terrorism a ni an tih phah ta a ni. Tun hma khan vawi tam tak Democrat Party fuih pawrh anga lang buaina nasa tak tak, in hal leh dawr rawkte a awm tawh ṭhin a. Khangho zawng zawng kha a pumpuia thlirin rapthlak zawk fe mahse, tun ṭuma thil thleng hi US Capitol-a thil thleng a nih tak miau avangin, thil lo thleng tawh zawng zawng leh, Republican party member-te insum hram hramna zawng zawng kha a rawn nawt reh ta vek a. Transfer of power-a procedure violent ber a lo nih phah ta hial a ni. Democrat lam chuan pawi khawihtute chu hrem nat an tum ngang mai.
Eng pawh nise heng thil hi a pawi a ni. Pu Trump-a tan tak hian a pawi. Mak tak maiin politician ni miah lo kha a rawn President nawlh a. President ni tura a kalkawng hi 'mak taka Pathian ruat' tih loh rual a ni lo. Democrat hi Republican aiin an tam zawk a, chung zawng zawng chuan an do va, GOP an tih Republican mi lianho zawng zawng deuh thawin an do va, media zawng zawng deuh thaw, pahnih khat tih loh chuan an do bawk. Chuti chung chuan a rawn chak ta tho kha a ni a. Kei phei chuan hneh takin second term hi a tlin ka ring.
A hun laiin economy a ṭha em em a, ram a ralmuang bawk a, terrorist attack pawh a awm lo. Chuvang chuan han tling leh ngat se chuan a ropui dan tur hi ka hre thiam phak lo. A chhan chu a foreign policy thawh rah a lo lang ṭan a, a term dawt lehah hi chuan muslim ram hi an riral deuh thaw dawn a. A chhan chu tun chinah ringawt pawh hian Muslim ram 4 laiin ama hmalaknain ṭhianah Israel an siam der tawh a ni. Kum lo kal turah hian muslim ram tam zawkin Israel ṭhianah siam an tum mek a, Pakistan te hlei hlei hi a awkai nasaah an ṭang tawh a ni. Hetiang a nih avang hian Trump-a hi a uiawm tih piah lam a ni. Joe Biden-a hian a thawh rah a chen hem hem dawn a ni ber mai.
Engvangin nge Pu Trump-a hi a chak loh si tih chu ka ngah danin han chhang ve ta ila.
Pakhatnaah chuan a politician lo a ni. An party mi langsar leh mi lianho reng reng a lam ṭangah a siam lo va, ama kal kalin a kal mai. Republican Party-ah hian a inhnimphum mawlh lo va, party puiten an vote lo mai ni lo vin, amah do zawngin ṭan an khawh nasa ema tin a ni. Pahnihnaah chuan, a foreign policy hi ṭha hle mah se ṭhat lohna lam a awm ve a. US ṭhian hlui European countries te a hrek vak vak a, US hmelma ramte a kaihkuah hnai leh lawi si hi fuh lohna a awm a ni.
Pathumnaah chuan Covid19 lo thleng thut hian a pawt chhia a ni. Hripui hi an ngai pawimawh har lutuk a, an la thutak lo lutuk a, mi tam takin an chhungte an chan phah ta si hian, mi rilru an tina em a ni. Hei hi politician ni lo va, businessman a nih avang te pawh a ni ang. US economy tla chhe tur a ngai ngam lo lutuk pawh a ni mahna. Heng avang leh thil dang avang pawh a ni ang, mak taka lo lang kha mak tak bawkin a liam leh dawn niin a lang. Thil ṭha tam tak a ti hman a, mahse pawi em em chu vawiin nia US Capitol-a thil thleng hian kum khuain a hming a tihliau tawh dawn a, na a ti tawlh tlawh mai thei. Tuna a lan dan chuan Pu Biden-a hi kum 4 chhung chu a President phawt dawn a nih hmel ta e. Pathian ruatah i ngai ang u.
Mizoram
Hetih lai hian kan ram hruaitupa ber chuan Sairang bulah Bailey Bridge a lo hawng ve mek bawk ni awm tak a ni. Hei hi sawi tel loh phal chi a ni lo. He lei hi a chhawrtute tan chuan ropui leh lawmawm tak a ni ngei ang a, kan lawmpui bawk.
Amaherawhchu, hei hi kan hria em aw. Hetiang bailey lei hi chu a sapṭawng takin portable mai a ni; portable chu temporary tihna a nih chu. Kawl ṭawng chuan “Law Law Se” a ni. Hetiang 'law law se' lei mai mai hawng tura kan ram CM lo sawi hmuhtu hi demawm ka ti a, ka dem a ni. Hetiang lei mai mai hawn duhna rilru a put avang hian kan CM pawh amah chu kan dem lo, a rilru erawh dem a ngai a ni, Mizoram state a tithang tlawm tlat.
Tu huat thu suhah hetiang lei hi chu VCP emaw PWD SDO emaw ten hawng se a tawk viau. Kan Chief Minister hi thil te thama kan hnamhnawih nasat poh leh kan tizahawm lo va, mi nuihzaburah kan chhuah tihna a ni.
Kan CM hi tu pawh nise, ngaisangin zah ila, thil ho lutuk chu i tihtir tawh lo ang u... Tin, thil 'ho' sawi lo turin ṭan la ve bawk se...
- Kima Khiangte, USA (January 6, 2021)