Written by
- Reuben Lalnunthara Hnamte

RINGTUTE RALTHUAM ṬAWNGṬAINA

Ṭawngṭaina hi a pawimawhzia kan hria a, ringtute tan phei chuan kan ralthuam leh chakna hmanrua ber a ni. “Pathian hnathawh ropui tak lo thleng ṭhin hi, bang lova ṭawngṭai ṭhin mite avang a ni,” DL.Moody-a chuan a lo ti a. Khawvelah hian ṭawngṭaina tluka thiltithei a awm lo va, khawvel ralthuam hlauhawm leh changkangte aiin ṭawngṭaina hian thil a tithei hle zawk a ni. Mizoramah pawh kohhran hrang hrangte'n ngaipawimawhin kohhran huang chhungah ṭawngṭai pawl an din hlawm a. Chak takin kohhran hrang hrangte'n hma an la mek a ni. State day of Prayer kan neihna tura kan ram hruaitu leh kohhran hruaitu inlungrual taka an hmalakna hi a ropui hle mai. Kan ram hian heti taka Pathian kan auh chuan kan ram hi a dam chho zel dawn a ni. He hun hi mi tinte'n I ngai pawimawh ila, kan theih ang tawkin zawm I tum ṭheuh ang u.

Kan ramah ringtu ṭawngṭaina ngai pawimawha Pathian au ṭhin mi tam tak kan la awm hian khawtlang leh ram chhe turte, sualna nasa lutuk turte nasa takin a ti tlahniam a. Prayer mountain-ah pawh hian ni tin maiin Pathian biaa fianrial ṭawngṭaia rawn neite an awm reng a, chawngheia riaka Pathian autu an awm reng bawk a ni. Prayer mountain-a chawngheia Pathian rawn autute zingah Drugs-a filhlim ta mi 8 vel, zua fihlim ta mi 5 leh zuk leh hmuam sim ta eng emaw zat; nupa kara harsatna chinfel eng emaw zat leh inngaizawngte kara harsatna fihlim eng emaw zat an awm tawh. Heng mite avang hian mi tam takin chhanchhuahna an chang a, ṭhalai ruihhlo avanga buai tam tak chhanchhuah an ni a. Heng ṭawngṭaia ding nghet tlatte hi awm ta lo se, kan ram chhiat dan tur hi a rapthlak lehzual dawn a ni. J.T Batch-a chuan, “Zawi tein kal la, ṭawng tlem la, ṭawngṭai tam rawh,” a lo ti a. Ringtute hian ṭawngṭai chauh lo chu tih theih kan nei tlem hle. Pathian hnena kan mamawh leh duh kan thlenna ni satliah mai lovin, amah kan pawlna leh a bula kan awmna hun pawimawh tak a ni.

Kum 1940 khan Professor thiam tak leh ropui tak Prof. Orr chuan a zirlai (theology zirlai) rual ho, an zirna atana ṭangkai tur khawvel hmun hrang hranga mi fang (field trip) turin a zin chhuahpui a. Chrisitian-te hmun hmingthang leh pawimawh tak tak a tlawh zingah hmun pakhat "Epword Rectory" Lincolnshire, England chu an tlawh tel a. Chu hmun chu Methodist Church dinchhuaktu Theologian, Evangelist ropui John Wesley a leh a chhungkaw chênna hmun a ni. Chumi hmun an tlawh chuan choka, sitting room leh reading room leh Bedroom te an tlawh a. Zirlaite'n an hlutin, zawhna te an zawt a. An bedroom-a khum bulah chuan ṭhingṭhitna hmun, carpet chhuat zawn val khuar kalh hi an hmu a. "Helai hmun hi John Wesley-a Pathian biaa a ṭawngṭaina a nih hi," an ti a. Chuan an en zawh chuan Prof. Orr leh a zirlaite chuan an kalsan leh dawn lai chuan an zirlai zinga pakhat a kim ta lo tlat mai a.

Prof. Orr a chuan in chhungte a va enkual leh a. John Wesley-a bedroom-a a ṭhingṭhitna hmunah chuan a zirlai pakhat hi lo ṭawngṭaiin, "God, please do it again" (Mizo : Lalpa John Wesley ang hian min hmang ve rawh) tia lo ṭawngṭai chu Prof. Orr chuan a darah a va vuan a, "Its time to go," tiin. A kai chhuak ta a. Chu John Wesley ṭhingṭhitna hmuna ṭawngṭai chu a ṭawngṭaina ang takin Pathianin a hmang zui ta a. Khawvel pum huapa thlarau bote Krista ke bula hruaitu lar tak Dr. Billy Graham hi a ni. Pathian hnena kan ṭawngṭaina hian thil nasa tak a ti thei tih hriain ṭawngṭai harhna kan neih theih nan I ṭawngṭai fan fan ang u.

Kohhran hote ṭawngṭaina hian thil nasa tak a ti thei a, Lal Heroda'n Kristiante tiduhdahin Jakoba, Johana unau pawh khandaihin a sâthlum a, Petera pawh tân inah a khung a. Kohhran hoten ṭhahnemngai takin an ṭawngṭaisak ṭhin a ni. Vantirhkohvin Petera hi a muhîl lai a nâkah a bêng harh a, a khaidiat chu a kut ata a tła ta nghâl a ni. Mak danglam takin vêngtute paltlangin thîr kawngkhâr pawh an tân a lo inhawng chawp a, tân in aṭang chuan hruai chhuahin a awm tâ a ni. Petera chhuah a nih nachhan hi Kohhranho ṭawngṭaisak vâng niin a lang. Inlungrual leh tihtakzeta Kohhranhovin Lalpa kan dîl hi chu kan hlawhtling nge nge ṭhîn. Mitthi khaw kulh kawngkhârte pawhin a ngam loh thiltihtheihna kawltîr kan nih hi i hre reng ang u.

Sadhu Sundar Sigh-a Tibet rama a kal a, hnam mawl hoten amah tihhlum tuma an um lai khan mak tak main hlau em emin a umtute kha an tlanchhia a. A hnua Sadhu Sundar Singh-a an zawh leh chuan, “I bula mi eng var tak ngunhnam keng rual tam ak awmte kha tute nge?” an ti a. Sadhu chuan, “Pathianin a vantirhkohte a rawn tir a nih chu," tiin a lo chhang a ni. Chutih lai tak chu Europe leh America-a Kohhran hote ama tana an lo ṭawngṭai lai a ni tih a hre lehzel a ni. Kohhrante pawh an chauh viau chuan ṭawngṭainaah an inthlahdah an ni fo. Chuvangin ṭawngṭaina hi Kohhran hoten kan ralthuam a nih hria ila, sum leh pai lama hausak viau tum hi kohhran dinchhan leh a tum a ni lo. Kohhran hi a ṭawngṭai tama a nung a nih chuan sum leh pai chu a lo kal ruih ruih mai a ni. Chuvangin kan mimal nun ṭheuh leh kan kohhran ṭheuhah hian kan chakna leh thiltihtheihna ralthuam chu ṭawngṭaina a ni tih hriaiin, I ṭawngṭai uar sauh sauh ang u.

- Reuben Lalnunthara Hnamte