State rálmuang ber aṭangin rálṭi berah
Ministry of Information and Broadcasting hnuaia Press Information Bureau (PIB) chuan tun hnai khan Mizoram Journalists' Association (MJA) member-te tan Kashmir-ah press tour an buatsaih a. Tour-ah hian MJA member 13–Aizawla mi pariat leh district danga mi panga kan tel a; IIS officer pahnih–Aizawla PIB head of office Rajeev Lourembam leh Aanush Mallick, DDK Aizawl te nen February 15-21, 2026 chhung hun hlimawm tak kan hmangho a ni.
February 16, 2026 Thawhṭanni zing dar 8 rîk hmain Srinagar-ah kan ṭum a, a lo vawt var mai a, temperature pawh Celcius degree 1 a ni. Hotel-a kan invawm luh a, kan hahchawlh vang vang hnuah kan tih tur ang angte ti turin kan che chhuak leh nghal a. Kan hun hman dan hrang hrang Mizoram mipuite'n an hriat ve atana ṭha nia ngaihte i'n sawi teh ang.
DAY-1: THAWHṬANNI
February 16, Thawhṭanni chawhma lamah Srinagar-a PIB Regional Office kan tlawh a, director Mohammad Salman Ibrahim leh officer dangte nen kan inkâwm a; Mizorama media dinhmun te, Kashmir-a media dinhmun te kan inhrilh tawn. Mizoramah hian chanchinbu a tam tih kan sawi ṭhin a, a dik a ni. Mahse, Kashmir-ah hian Mizoram aiin chanchinbu a lo tam lehzual a; Mizoram ang thoin, a ṭhen chu chanchinbu lian leh changtlung tak tak a nih laiin, a ṭhen chu tenau ve tak takte pawh a ni hlawm.
Chawhnu lamah Pampore khuaa Central Silk Board (CSB) enkawl Central Sericulture Research & Training Institute kan tlawh a; director Dr Sakthivel N leh hotu dangte nen kan inkâwm. Dr Sakthivel N hi Mizorama kum hnih chhung awm tawh a ni a, a hnuaia scientist pakhat pawh Mizorama awm tawh a lo ni bawk nen, kan inkâwm tui hle.
An hmunhmate min fanpui a; silk pangang chaw (mulberry) hmun zau tak an nei bawk a, a hmuhnawm viau. Mizoramah Sericulture department kan nei a, department tê ber zinga mi a nih thu sawiin, tihlen ṭul an tih leh tih loh ka zawt a; an hotupa ber leh scientist pakhat chu Mizorama awm tawh an ni bawk a, an lo hre chiang viau. Anni chuan, Mizoram sorkara Sericulture department chu a têt loh thu an sawi a, "Building, office, lirthei, hmanrua, etc te a ṭha tâwk," an ti. Hei hian ngaituahna a tikal thui viau.
Keini chuan kan Sericulture department hi a t ê-ah kan lo ngai a, hna ropui tak thawk thei meuh loh turah kan lo dah ve ngawt a. Anni erawh chuan tê an lo ti hauh si lo. Chuvangin, Sericulture department hotute hian tê-ah inngai lo se, hmunhma, building, lirthei leh bungrua an nei ṭha tâwk a ni tih pawm se, Mizoram tan hna ropui tak an thawk thei a ni tih rilru pu se a ṭha hle àwm e.
CSB–CSRTI hotute chuan, India ram hmun dang ang bawkin Mizoramah Silk Samagra kalpui a ni a, chumi hmang chuan Mizoramin nasa zawka hma a lak theih thu te, Mizorama tualṭo thingtheihmu (native mulberry) chu silk pangang tan chaw ṭha a nih thute an sawi bawk.
DAY-2: THAWHLEHNI
February 17, 2026 Thawhlehni-ah J&K Handloom & Handicrafts Department director Mussarat Ul Islam kan tlawh hmasa ber a, amah a tui bawk a, rei fê kan inkâwm. Kashmir hian handloom leh handicraft lam hi an lârpui viau a, geographical indication (GI) tag pawh 63 an nei tawh a, handicraft lam bikah GI tag 18 an nei tawh niin Director chuan a sawi nghe nghe.
Director sawi danin, handloom huanga Kashmir deh chhuahte hi India ram bakah, khawvelah pawh hriat hlawh tham a ni a, an lârpui berte chu–chhuat phah (carpet) leh shawl a ni. Carpet leh shawl hi ram dangah pawh an thawn chhuak nasa a, mahse, Russia-Ukraine indo leh Israel-Gaza indonain a nghawng ve nasa tih a sawi. Khawvela carpet lian ber an tah a, ft. 72x48-a lian niin, kum 8 chhung an tah a, cheng vbc 12 man a ni hem mai!
Mussarat Ul Islam chuan, sawrkar laipuia Ministry of Textiles-ah scheme tam tak a awm a, chungte chu an chhawr ṭangkai thu te, Ministry of MSME pawh an chhawr nasat thu leh, J&K sawrkarin handloom leh handicradt lamah scheme an neih ṭhat ve hrim hrim thu te a sawi. J&K chhung politics-in thil tam tak a nghawng rualin, state an nih lai aiin union territory an nih hnuah sawrkar laipui aṭangin duhsakna leh hmasawnna project an dawng nasat zawk thute a sawi bawk.
February 17 vek hian Indian Institute of Carpet Technology (IICT) kan tlawh a, director Zubair Ahmad Mir-a'n an chanchin leh hmalaknate min hrilhfiah. Kut lâwnga chhuat phah (carpet) an siamna hmun kan tlawh a, an lo tah mek hlawh a, a hmuhnawm hle.
Kut lâwnga carpet an tah hi a pui viau mai. Design kîkawi tereuhtê tê a tam a, neuh neuh a tam si, kut lâwnga tah a ni bawk si; an tah chak thei lo rêng a, carpet pakhat tah turin a kuma kum an hmang hial ṭhin. Thâ leh hun a heh êm avangin a man pawh a to rêng a, mi hausa tan chauha lei phâk tur chi a ni.
IICT campus chhunga Pashmina Testing and Quality Certificate Centre leh Craft Development Institute te pawh kan tlawh bawk a; thawktute'n an hnathawhna hmunte min fanpuiin min hrilfiah. Pashmina Testing and Quality Certificate Centre kaltlang hian Kashmiri shawl/pashmina chi thum chuan GI tag a nei tawh nghe nghe.
Kut lâwnga shawl an tahna hmun pakhat kan tlawh bawk a. An shawl tahte chu design tam tak tak a ni hlawm a, chu chu kutin an khawih ngat ngat mai a, shawl pakhat pawh kum 3, kum 5 te an khawi zu nia! Mizo chuan kan tlin ka ring lo. An teirei peihna leh an hnaa an inpekna hi kan entawn tur ṭha tak a ni. Shawl pakhat puitlin tur pawhin hun an hman rei em avang leh thâ an sen tam avangin a to hle a, pakhat pawh cheng nuai têl mante a ni. Mi nazawng neih phâk a ni lo a, 'ro' chi khat a ni ber a, mi hausa deuhte erawh chuan neih ngei an tum ṭhin niin an sawi.
DAY-3: NILAINI
February 18, Nilaini-ah CSIR Indian Institute of Integrative Medicine (IIIM), Pulwama kan tlawh a, pangpar chi hrang hrang chìnna hmun a ni a, a nuam phian. Research scholar (PhD ti mek) mi sawm chuangin an hmunhmá min fanpui a, min hrilhfiah zel a; hectare 2 chuanga zau a ni bawk a, a fan tham viau. A hnuah hall-ah an principal scientiest Dr Shahid Rasool-a'n presentation min neihpui a, a zirlaite min ti ni berin a lang–a rei ngar ngar hle!
CSIR-IIIM, Pulwama-ah hian Lavender (Lavendula Angustifolia), Saffron (Crocus sativus), Rosemary (Salvia Rosemarinus), Rose (Rosa damascena), Clary Sage (Salvia sclarea), Marigold (Tagetes minuta), Tulip, Willow (Salix caprea) leh thil dangte an ching a; an chìn nasat ber chu Lavender a ni.
Thlai/pangpar an chinte aṭang hian oil an la chhuak a, chu chu sâwngbâwlin, damdawi leh thil tihrimtuina (aroma) atan hman ṭhin a ni. Rose bik han sawi ta ila; rose aṭanga oil an lak chhuah chu a tlem tham hle a, litre 1 chauh pawh cheng nuai 5 man vel a ni hem mai!
CSIR-IIIM research scholar-te sawi danin, an institution hi aromatic plant (rimtui siamna thlai) leh medicinal plant-te tinpunna hmun a ni a, ram chhung hmun danga an thawn chhuak a, India hmarchhak state-ahte pawh an rawn thawn ṭhin a ni. Thlai/thei aṭanga damdawi siam chhuah dan an zir chiang a, damdawi chi hrang hrang an siam chhuak tawh a, an la zir chiang mek zel bawk.
DAY-4: NINGANI
Kashmir-a hun an hman ni lina, February 19 khan India International Kashmiri Saffron Trading Centre, Dussu, Pampore-a awm chu kan tlawh a, an hotute'n saffron an sawngbawlna hmunhmate min fanpui. Saffron hi thingpuiah te, ei leh in tur dangah te, cosmetics leh thil dang dangah a tihrimtuina atan hman ṭhin a ni.
Saffron hi Mizo zingah a lâr vak lo niin a lang a, a hming hi Mizo ṭawngin kan nei lo a ni mai thei. Kashmir-ah erawh chuan a lâr hle a, an chíng nasa hle. India ram chhung leh khawvel ram dang ṭhenkhatah chuan a lâr viau niin an sawi. A man a to em em a, mi nâwlpui lei phak a ni chiah lo a, khawsa thei deuh chinte tuipui chi deuh a ni àwm e.
Saffron pár chung/chhunga kuang (stigma) awm hi an hman ber chu a ni a, a tê tham a, kg. 1 tling tur pawhin hmun zau tak a ngai a, khawl hmang loin kut veka seng a nih ṭhin avangin a man a to niin an sawi. India ramah chuan saffron gram 1 lek pawh Rs 300-400 te a ni a, saffron fîr kg. 1 chu Rs 3,00,000 lai man pawh a ni thei.
Kashmir-ah hian saffron an chíng nasa a, India International Kashmiri Saffron Trading Centre hotute chuan, kum khatah metric ton 16 vel an thar ṭhin niin an sawi. An thar zinga a zatve aia tam mah chu India ram chhungah a kal a; chumi bak chu Middle East, Australia, US, Canada, Europe lamahte an thawn chhuak ṭhin tih an sawi bawk.
KHAIKHAWMNA
Kashmir-ah hian thil chînna, thil siamna leh zirna hmunte kan tlawhna aṭanga ka hmuhchhuah chu–hna an thawk nasa a, an hnaah an chiang a, an dawhthei a, an teirei peih hle tih hi a ni. Hengte hi Mizo tam takin kan tlâkchham a ni fo a; Kashmiri ho hnathawh danah hian zir tur tam tak kan nei. Zawh thuai thuai, seng vat vat, hlâwkna hmuh nghal zung zung te kan tum ṭhin a; heng hi a ṭhatna a awm rualin, beidawnna leh hlawhchhamnaa min hruai luttu a ni thei. Chuvangin, mahni hnaa chiang a, an dawhtheihna nei a, teirei peih tura rilru kan buatsaih a pawimawh tak zet a ni.
India rama state rálmuang ber aṭanga state (UT) rálmuang lo ber Kashmir tlawhna remchang min siamsaktu Aizawl leh Guwahati-a PIB hotute chungah kan lawm tak zet a; kan zinnaah thil tam tak kan zir chhuah bakah, vûr ramah te kan thêulêu theih phah a ni. Vûr rama kan thêulêu vel chanchin chu hun dangah ni rawh se.
- K Zothanpara