Written by
- Hausanga Hauzel

HLA PHUAH THIAM RALNGAMA PIANNA KHUA

Mizo hla phuah thiamte kan sawi hian, lengkhawm hla ṭha tak tak leh Krismas hla, "Lal pian hun lawmawm tak kan thleng leh ta" tih hla phuahtu Ralngama hi a tel lo thei lo. Kumin 2026-aMizoram Presbyterian Kohhran Nilai leh Beihrual Thupui, Mizo Kristian Hlate leh a phuahtute tihah pawh hian July 15 zana zir turah hian Ralngama chanchin a awm ve nghe nghe. He a chanchin ziahnaah hian Ralngama pianna khaw hming leh a chenna khua ziah lan a ni lo a, chuvangin, he mi zana thupui zirtute an bangbo thei dawnin ka hria a, sawi lan ve hi ṭulin ka hria a ni.

Nilai zan thupui buah hian Ralngama hi kum 1907 khan Kanghmunah a piang a, a pa chu Tumpanga a ni, a nu chu Liansiami a ni, tiin a inziak a. Heta a sawi dan hi chuan Ralngama pianna khua leh a chenna khua te, tun thlenga an inpui la dinna, a tu leh fate pawh an la chenna khaw hming hi a lang ta lo reng reng a. Chuvangin, mi ṭhenkhat hnen aṭang pawhin zawhna ka dawng nual reng a ni.

Tuna a lan dan hi chuan, Ralngama hi Kanghmunah a piang tih a ni mai a. Kanghmun chu khaw hming a ni em? Mizoram khawthlang lama Kanghmun khuaa piang hi a ni maw, a tih theih mai awm e. Nimahsela, Ralngama hi Mizoram hmarchhak lama awm a ni daih si. Chuvangin, Ralngama hi Mizoram khawthlang lama khaw awm Kanghmun khuaa piang hi a ni lo tih hi sawi ka tum chu a ni.

Nilai zan zirlai thupui ziaktu hian Ralngama chanchin a lakna hnâr nia a tarlan chu ‘Upa Ralngama Hrahsel leh a hlate’ compiled by Hausanga Hauzel tih a ni a. A thu lakna lehkhabuah erawh hi chuan Upa Ralngama hi kum 1907-ah N.E. Khawdungsei hmun hlui Kanghmun an tihah a piang a, tih a ni. He lehkhabuin a sawi dan chuan, Ralngama hi tuna N.E. Khawdungsei khaw bul, tuna Khawdungsei khaw hmuna an awm laia piang tihna a ni a; chu a pianna hmun chu a kan tak avangin N.E. Khawdungsei khuate chuan Kanghmun an ti ta mai niin a lang. Kanghmun hi khaw hming pawh a ni lo a, a kan hnuah chauh Kanghmun tih a ni. Heti hi a nih chuan, Ralngama hi kum 1907-ah NE Khawdungsei hmun hlui Kanghmun an tih tâka an awm laiin a piang a, tih tur a nih chu. Chuvangin, Ralngama hi NE Khawdungsei khuaa pianga seilianin, a thih thlengin a cheng a, tunah pawh an inpui ber chu a la awm a, a tu leh fate pawh an la cheng a ni.

Kan sawi tak angin, Ralngama hi N.E. Khawdungsei khua niin, kohhran upa min a ni a; an khuate chuan Upa Ralngama tiin an sawi tlangpui ṭhin. A fate zingah hian pastor te, kohhran upate an awm nghe nghe. Pathian rawngbawltu chungkua an nih avangin mi zah leh ngaihsan pawh an hlawh hle.

Ralngama hian a hla phuahte hi N.E. Khawdungseia khuaa a phuah a ni tlangpui awm e. Kum 1981 khan kum 75 mi nia a boral pawh khan N.E. Khawdungsei Kohhran Zaipawl chuan ama hla phuah ngei, "Kan awmna lei in hi ṭhiat mah se, kuta sak loh chatuan in ka nei" tih hla sain an thlah liam a ni.

- Hausanga Hauzel