MIZO KRISTIANTE LEH DAN
Mizote hian kan chanchin kan sawia a ṭha lama kan insawi chuan Mizo kan nia, Kristian kan ni bawka, kan ti ṭhin. Kan Mizona leh kan Kristianna hian kan hmasawnna te, kan changkan chhoh dan te, thu kan awihna leh kan ziaa a ṭhalam hi a nghawng chhuak niin a lang a, chhuan tlak pawh a ni reng mai.
Tun ṭuma ka sawi duh erawh hi chu ‘Dan’ kan hmachhawn dan leh kan pawm duh dan chungchang hi a ni.
Hun engemaw kalta aṭang khan Biak Ina inkhawm tura kal, kehnih nei lirtheia chuang te hi ka chîk ru ṭhin a. Sawrkar thupek zawm alawi hi (k)an lo awm mang der lo mai hi a lo ni a, helmet khum lovin kan inpel suau suau mai zu nia! Engemaw intihpalh awmin lu a hliam nasa tak tuar ni ta ila keimahni tih dikloh zawkah min tipalhtu kha dan hmanga hrem tir dan kan zawng duh leh vek hian a rinawm tho bawk si…. (Inkhawm kal tur hi, kan thatchhiat vang nge, kan hun kan insiamrem thiam loh vang ni, ṭhalai zingah pawh kea kal peih lo kan tam em em ta mai te hi ngaihtuahna kilkhatah a riak tel bawk a). Ka ngaihtuahna min kam fotu erawh chu ‘inkhawm’ tur kan nih avanga ‘sawrkar thupek/dan’ zawm lo theia kan inngaihna lai hi a ni.
Hmân deuhah tawh khan zaithiam lar ve tak pakhat, puipunna a zai tur, lirthei kehnih neia inkhalh chhuak chu helmet a khum loh avangin Traffic Police in an lo tiding a, chuta a chhuanlam chu, “ka hairstyle a chhiat ka hlau va,” tih kha a nia, dan mit aṭang chuan ngaihhnathiam theih a ni hauh lo.
Dan zawm leh zawm loh thu-hlaah hian a-tu-ate pawh mai hian mahni lam chauh kan inngaihtuah a, dan chu kan remchan anga kawih hera siamrem kan tum ṭhin. Dan zawm lotu lam kan nih chuan chu dan chu dik tawk lo leh felhlel anga sawi pawr tumin leh kan tih dik loh chu sawi mam tumin ṭan kan khawh a. A tuartu lam kan nih erawh chuan dan anga a na thei ang bera hrem turin lehlama ṭangte chu kan bei lawi si.
Sawrkar hna kan thawhnaah mawlh hian dan zawm hi harsa kan ti tlangin inngaihhnathiam hi kan beisei nasa ni hian a hriat ṭhin. Hlawh lak tlai hlau ber berte hi kan hnaa kal tlai ber ber kan ni awm asin. Kan chunga awm kan hotute, ṭan hun taka thleng chat chat leh ban hun taka bang ṭhinte chu ‘sual’ leh ‘midang hrethiam lo’ niah kan ngai a, kan sel a, kan rel a, kan tum khum hlauh ṭhin. Hetiang dinhmuna kan din hian kan chapopui kan Mizona leh kan Kristianna hi kan dahṭha ta hlauh ṭhin a, mahni hamṭhatna leh mahni remchanna chu dan/thupek zawm aiin kan dah pawimawh zawk ṭhin.
Khawtlang tana mi hnawksak, dan kalha che a midang pawisa lo leh harsatna thlentute ni se, kan lainate an nih chuan, dan anga hrem tura hma latu khawtlang hruaitute chu ‘mi thinchhia leh kut rang’ tia puhin dan hmachhuan bawkin beih let kan tum hlauh ṭhin anih hi. Dan kan hmachhuan hun leh palzut kan duh hun pawh mahni lam aṭang chauh bawkin kan kal leh ṭhin.
Mihring hi a huho va cheng tura Pathianin a duan kan ni a. Chu’ng a huho va chengte chuan ngaihdan inan loh changte, duh thuhmun loh changte a lo awm chhoh tak avangin inrem taka chen ho anih theih nan ‘Dan’ chi hrang hrang, mitin tana ṭhaber tura ngaih chu duan lo niin a ṭul anga dan pawh siam belh zel a lo ni ta a ni. Ram leh hnamin a mamawh ang zelin heng dante hi siamṭhata siamrem a ni fo va, danin a tum ber chu mitin zalen tak leh him taka awma inrem tlanga chen ho hi a ni.
Dan zawm lo kan tihte hi chu a tlangpuiin midang tana harsatna siam ṭhinte hi an ni a. Chutih rualin ram dan chuan a chhunga cheng mitin himna a ngaihtuah tel avangin mahni tana pawi thlen thei laka min huma min veng tur dan pawh a zam tel fo ṭhin.
Midang tana pawi thlen lo nia kan inngaiha sawrkar leh ram dan kan palzut hian thiam kan chang chuang lo tih hi hriat a ṭul hle. Dan in a ken tel chu a zawm lotute tana hremna hi a ni a. Keini mimalin kan duh huna keimahni remchan dan anga kan lo pawhfân a kan lo pawngpaw basangam ve ngawt chi a ni lo.
Mizote hi thuawih thei hnam kan ni kan inti ṭhin a, a dikna lai tamtak keini ang rual pawh hian kan hmuin kan hre ve. Kan Kristianna avanga a ṭhalama kan inzirtirna leh naupan têt aṭanga Sande Sikula kala Pathian thua enkawl seilen kan nih avang hian kan nungchang leh zia tam tak hi chhuan tham a niin ‘Mizo, Kristian’ nihna hi kan incheina mawi em em a ni ṭhin.
Engtik lai aṭang khan nge he kan Mizo Kristian nihna hi a taka nunpui tum lo va mahni tana ṭha leh nuam kan tih zawng kan um chhoh takna hi ni ang? Pathian ngaihdamna hlu leh kan chhandamna bulpui ‘khawngaihnaa chhandam’ chang chawiin sual ngaihdamna kan sawi uar a, simna lam kan hlamchhiah leh hlauh si.
Ram dan namnulin khawngaihna dan hmanga mahni ro in rel kan tum a. Midang ro relsakna atan erawh chu khawngaihna dan chu kan hmang phal leh chuang si lo lai hi ngaihtuah chian a ngai takzet.
Kristiante chu ringlo miten kan cheziaah pawh an hriat theih tura nung tur kan nih laiin kan tunlai khawsak danah zet hi chuan kan Pathian zui hi a hre ve lote tana zui chakawm loh khawpin kan nunah kan tilang si lo.
Khawvela awm kan nih miau avangin min humtu tura duan dan hi midang tana khauh taka kenkawh a ka tan erawh chuan pawhfan ni se tih thinlung kan put hi a Kristian lova, a Mizo lo em em a ni tih hi hre thar ang u. Tumahin min hmu lo anih pawhin kan rin, kan Pathian ngei hi min hmu rengtu a ni si a. Mahni lam chauh inngaihtuah lovin midang dinhmun ngaihtuah tel ila.
‘Dan’ hi a zawmtu tan a hlauhawm lova, dan zawm hi kan himna anih avangin a hrehawm lo va, a Mizo vin a Kristian em em si a.
- Dikteii Hnamte