KṬP General Conference 61-na kha

Engmah ṭûlna hran ka neih lêm loh avangin ka lo thlîr tluan chhuak a, tlin ang tâwka tleirawl tirh tê aṭanga kum 41 ka nih thlenga lo tuipui ve ṭhin ka nih avangin thlîr nuam ka ti a; an zeizia leh kalphung te ka thlîrin, lawmawm ka ti tak zet. A thlengtu Saitual khawtlang leh kohhran tinte pawh an fakawmin, malsawmna dawng tlâk an ni tak zetin ka hria. Speaker pawhin hun a hmang thiamin thupui a sawifiah ṭha vek mai.

Ka lo hmuh danin, kumin chu an inkhâwm boruak a nuamin, thusawi ngaihthlâk leh an zai lai te pawhin fiamthu hmêl, inbe ru sar sar, muthlu, nui vur vur (ṭum khat mipa 3 nui vur vur ka hmu zeuh va) te leh thil dang buaipui zeuh zeuh te hmuh tur an awm lo ni berin ka hmu a, a lawmawm a; a lehpekah pawh hetiang hi ni zêl thei se a duhawm khawp mai.

Inkhawm hruaitu leh thupuangtute pawhin thu behbawm nei lovin hun an hmang thlap zel. Kan mikhualte zingah Pu Owen-a tu leh fate kha an taima a, mahse, ṭawng/hla te an hre lo leh an thiam ve lo kha ka lo khawngaih ru deuh ṭhin a. An nula pahnihte kha zai thiam, musician zet mai an ni kha an entawn tlâk hle ka lo ti thung. An concert kha programme a felfai a, mahse, pungkhâwm hote cho chhuak khawp hla tur kha zaimite khan an phawrh lo hlawm tlângpuiin ka hre thung. General Conference programme pumpuiah hian palaite an taima a, palai kal tam ber kum a ni bawk a, thupui an ngaithla ngun a, an hlawkpui ṭheuh pawh ka beisei. A lam dan dik tak maia 'thawhlàwm' an han lam a, 'thilpêk' emaw 'thawhláwm' ti lova an han lam dik kha a lawmawm hrim hrim mai.

Power supply a ṭha tluan hle mai te, tui harsatna sawi awm lo te, mikhual an tama in khata an thlen tam dan te thlîrin, chaw khapkhawm hmu lo leh mut kham lo thâwm leh sawi thâwm te a awm lo nen, inkhawmpui hlawhtling tak chu a ni ve a ni. Tichuan, he inkhawmpuia kalte'n an thupui, ‘Pathian tâna nun hlang’ tih hi an hlawkpui ngei ka beisei a, a hnuaia duhthusâm ṭhenkhatte hi a takin kan ṭhalaite zingah a tlem phah ngei ka beisei bawk.

1. Kumina an report-ah a tel em ka hre lo va, inneihna chungchâng hi, kum tinin biak in hawnga innei aiin hmun danga innei an tam zawk ziah mai hi. Kumin aṭang chuan Pathian tana nun hlang thupui an ngaithla ṭha bawk a, biak in hawnga nupui pasal atâna nei an tam zâwk tawh ngei i lo beisei phawt ang u aw!

2. Valentine's Day lawm nana thil ṭha ti leh a mamawhte tana thisen pe ṭhin hi ṭhalaite zingah an pung a, a lâwmawm hle rual hian, ṭhalaite tho hian ruih nan te, fawr nan te he ni hi an hmang thung a. He inkhawmpui hmangtu ṭhalai 50,000 rual zette hian Valentine's Day te, Chapchar Kût te, Anthurium Festival te, Hnahsîn Kût, etc. te kan hman hunah te nun tichhe zawnga an lo hman ṭhinnate zawng zawng pawh an bànsan ngam tûrah ngai ila. Tûna inkhawmpui palai zawng zawngte hian chutianga thianghlim leh felfai zawka an ṭhalaipuite zîngah rawng an bâwl theih ngei beisei bawk ila a ṭha ang e.

3. Ṭhalaite hian nula tlangvâl inrîm dan te pawh hi, fawr a, hmun fianrial leh hmun hla pan kher lo hian, an thupui hre rengin, kan hnam kalphung hmang thar leh ila, inrîm a, mipain a bialnu chu an inah ngei rîmin inlên chilh ṭhin kha han chîng thar leh ta se a va duhawm êm! Fawr kual leh daitâma inrîmna hian zu a pai a, sâwn a pai sa tlângpui a, chu chuan hringnun hi a khawih chhe vek ṭhin. Hetiang thlen tam lohna tûr hian kan inkhawmpui palaite hian hmá la se la, mi dang pawhina an vênpui thei turin ṭan la se a ṭha hle ang.

4. Kan ṭhalaite hian mobile phone an tuipui a, ṭangkai taka hmang an awm a, hmang ṭangkai miah lo, chi dang danga hmangtu hi kan ngah hle a. In chhûng chêt kawngah te, zirna lamah te, mut hma leh zîng thawh hma kawngah te ṭhalaite hun leh nun hi a khawih pawi thui hle a ni.

Zoram pum han huaptîr pawp mai chu a dik lo ang a, Mizorama khaw tin mai han tih pawh a felhlel mai thei; a eng zâwk zâwk pawh huamtîrin huamtîr lo pawhin, chhûngkaw tam zawkah chuan ei rawngbâwl, hna thawktu, sekrek khawih, engkim deuhthaw mai hi kan pi, kan pu, kan nu, kan pa te ho kutah ṭhalaite’n an dah ta deuh chawt mai a ni ber a. Anni ṭhalaite chuan phone khawiha men rei, zîng thawh tlai, zirlaite pawhin phone vanga zirlai thlahthlamin kan khawvêl hun chu kan hmang ṭhin ta a nih hi. Hêng nun zia leh kalphung dik lo, ṭha lote hi ṭhalaite’n an tlânsan theih nan inkhâwmpui palai kalte hian ṭan han la sauh sauh se an inhmeh ngawt ang.

Sawi tur tam tak a awm. Speaker-in a chah angin, mi hláte hruai nana KṬP-te’n hma an lâkna kawngah Isua telin' hmá la thei se, Pathian tana nun hlang nei ngei tûrin mimal tinte inbuatsaih se a duhawm hle a ni. Inkhawmpui hi a satliah lo va, hlimhlawp rilru pua kal ve ngawt chi a ni lo va, thutak (Isua) hmachhuana kalna chi a ni. Kan thlen inah kan thleng hnem lutuk tih te, chumi khami hmun kan tlawh a, a nuam, tih te, kan bus a tâwt lutuk a, emaw, thil dang dang report thlentu nih te pawh hi zahthlâkah ngaiin, hmasâwnna kan neihte hi thlen tam zawk thei tawh ila a duhawm hle. Haw lam kal lam man te, kan thlen inte kan tihhahzia te, inkhâwmpui atâna hun leh tha bâkah, sum sên tamzia te thlîr hian, thupui kan neih ṭhinte hi palaite report thlîr hian a khuh zo em, a inman meuh em, tih te pawh hi ngaihtuaha khaikhin ṭhin te pawh a ṭûlna lai te a awm ve tho lâwm ni, te ka lo ti rilru.

Zai hruaitu (Dingngheta) pawh kan kohhran khuangpú atan ka awt khawp mai. Zaipâwl zai ngaihthlâk a hahdamin a nuam a, Idol leh Icon-a tel ve lo, zaithiam hi kan lo va'n ngah ve aw, te ka ti a. Saiha Bial (hla lutuka mite) zai pawh an zaipâwl standard leh hla key a dang chuang lo, an thiam em em vek mai, a lawmawm tak zet a ni. Zaipâwl hruaitu conductor-te pawh an ṭha khep khep vek mai bawk.

Hun kal tawhah a ni ṭhin em ka hre lo va, tûn ṭuma KṬP inkhawmpui chu kan sorkara minister leh MLA eng emaw zâtin an hmanpui thei te, Wales ram aṭanga mi sâwm dawn lai rawn lang thei te hi a lawmawm a, inkhawmpui hlutna tizualtu an niin ka hria.

A lehpek chu Zawlnuamah nghah a ni a, Saitual ai chuan a hla fê mai. Saitual ai chuan mihring an tlêm fê zawk a, in pawh a tlêm zâwk daih a ni. Palai 50,000 dawn lai lo thleng zo tûr chuan an dâwl zo lo deuh àwm mang e, te ka lo ti rilru a. Pathian thu thu a ni e! A lehpek Zawlnuam ka tih ngawt hi ka tisual tih chu in hre tho ang a, a nih ang khian sual rih mai teh se. Champhai lam hi a lehpekah kan hawi chho dâwn chu a ni phawt mai a, a châkawm khawp mai. Rih Dil en pah tura kal palai pawh an ṭhahnem viau mai thei bawk, palai chu an tam thawkhat leh ngeiin a rinawm e.

Tichuan, a tâwp zân inkhâwm, lâwmthu leh inthlahna thu sawitu, a hming chu tarlang kher lo ta ila, a fakawm ka ti; ziak en miah lovin, by-heart sa sawi ang mai khân a dûk zar zar mai a, upa chhuanawm tak a ni. Kan Chief Minister-in sâwmna ngai pawimawha hun a pe thei khân inkhâwmpui a tiphuisui hlein a lang. Zân sermon ngaihthlâk a manhla hle mai, kha aia nâ lehzualin, thlîng baw hawk khawpin rawn au chhuak làw làw se, kei chuan ka la ti cheu mai. Mahse, ti ta ila, tûnlaia Mizo ṭawng hmang dik lo hote ang maiin, 'I lo zir chho ila' (a thu chiah ka hre ta lo va) tia a rawn phuh chhuak ve nawlh kha fuh lo ka ti. Kan roreltu sâng hovin an budget session-a ‘vawiin’ tih mai tura ‘vawiin ni’ an ti reng mai te pawh ngaihmawhawm tak a ni, i'n ti kai hrâm teh ang. KṬP General Conference-a thusawi ngaihthlâkah 'lâwmthu sawi duh' te, 'thuchah nei duh' te awm lovin, chawpchilhin an sawiin an chahin an puang nghâl zêl a, an ṭawngkam hman a dik hlawm a, ngaihthlâk a nuam khawp mai.

Ka'n sawi kai duh leh hrâm chu, Synod hian kan Kristian Hlabua kan hla neihte hi sa kîkâwi leh a thlûk te hi hman sual loh ni se a duh laiin, malzai te, zaipâwl te hian an duh angin an la báwl zãn fo mai niin a lang a, hei hi a fuh lovin ka hria. Ṭhalaite lawm leh mawi, nalh tih zâwng a ni phawt ang a, upate’na ngaihthlâk nuam an tih, an hriat ṭhan hlate zai mite’n an rawn sak hi, hla ingeuh leh thlûk kikiau deuhte an rawn sak ṭhin ai hian (upate hian) ngaihthlâk nuam an la ti zêl zâwkin a lang bawk.

- C Lianmawia