AIZAWL KHAWPUI KAWNG ZAUH: THING KIH Vs THING ZUAH

Tunlai hian Aizawl khawpui chhunga traffic jam tih ziaawmna chi khat atana Sawrkar hma lakna: Assam Rifles chhuahsan rama thing tlema zawng kih tuma hma lak ṭanna chu mi ṭhenkhatte dodalna avangin ṭhulh leh (rih) a ni tih kan lo hria a.

State pawn khawpui (chhûnga) thing zuah hi kan hre khu lupin sawi tehah kan nei a; a ṭha e; chutih laiin, kan ramah hian khawii hmunah mah, a tuate mahin mahni sum senga (private) thing zuahna/nungchate humhalhna hmun/ram nei ṭha duh kan awm hlawm mang si lo erawh hi chu mak tak a ni si.

Thing zuah hi a ṭha lo a ni reng reng lo; a ṭha a ni tih chu a hretu zinga mi ka ni vein ka hria; mahni sum sengin, nei lo chung chungin, thing zuahna hmun/nungcha humhalhna ram, âr hmai tiat lek thingtlangah kan nei ve tlat! Kan hung chungin a rukin mi sual an lut fo lehnghal!

Theih ni se chu AR chhuahsan hmuna thing hi 100% zuah a ṭha ang chu. Mahse, kan ram/khawpui len lamin a zir mawlh si lo a ni. Aizawl pawna thing zuah emaw, nungcha humhalh emaw lama ke pen turin kan mawng a rit a. Khawpui pâwn lama thing zuah ṭha duh lo leh nungcha humhalh ṭha duh lovin Aizawl khaw chhung kawngpui tih zauhna dal khawpa thing humhalh tuma Sawrkar hma lakna kan dodal hi thil inhmeh tak a ni ang em?

Mi ram khawpui ang lovin, kan khawpui area hi a te a, mi ram khawpui chhunga thing zuah anga tam zuah emaw, an kal phung ang diak diaka kal emaw hi a theih lohna chen a awm tih hre rual kan ni; thing: land area chhut nachang hre lo ni awm takin kan che a; hmasawn nana thing kih ṭhen kan dodal tlat hian kawng lehlamah chuan, a chunga kan sawi tâk ang thingtlang lama mi huana luh ruk a, a chhunga sava veh leh thlai inkhawihsak ang chi la awm reng tih tawp lam kan vei lohzia a tarlang tel bawk a ni.

Ram danga mite ang thovin hma sawn zel nan lirthei kan mamawhin kan duh ve a, chu vang chuan, a ni telin a pung zel lo thei lo a nih hi; chumi dawngsawng tur chuan a remchanna hmun apiangah hma lak a, kawngpui zauh a ngai a ni; kawngpuite hi a tluana zauh theih a ni tawh lo tih pawh kan hre tlang a; mahse, hmun ṭhenkhata zauh a ni pawh hi sawt deuh a nia; a sawt lo titute khan VVK Traffic point, Bawngkawn Traffic point-a zauh tawhte chauh pawh hi a ngai anga awmtir leh tur angin han hisap chhin teh u, in hrethiam mai ang. Chuvangin, a vai vai ni lovin leh, lainatna tel loa kih (reckless felling) ni hek lovin, duh tak, ui tak leh la thlahlel tak chungin, kawngpui zauh nan a tâwk a fang chu kih ni se, a ṭul bak bak kih a nih loh nan kih a nih chhungin a viltu tur pawh dah ni bawk se; tu mahin mipui hamṭhatna leh hmasawnna hnathawh hi dodal lo se, khua reiah pawh kan inchhîr lo zawk ang.

A thu hrimin, eng thing hmun, park, hall, etc emaw pawh awm se, mi state/ramah chuan a luhna aṭanga hla lo tê chu lirthei hunna ṭha tak leh traffic jam lohna hmun a ni zel. Keini-ah pawh chutiang chu kan ngaihtuah phak a ngai; thing hmun, park, hall, etc luhna aṭanga hla lo têa lirthei hunna ṭha tak emaw a awm loh a, traffic jam-a kan buai bawk emaw chuan, chu'ng hmun chu nuam kan ti hauh lo vang, thil hi a inchawih tawk i ngaihtuah thiam ang u.

-Dr J. T. Vanlalngheta, Advocate