Written by
-Dr. C. Lalrampana

KAWNGPUI ZAUH A ṬUL TAK ZET

Tunah hian Aizawl Treasury Square–Bazar Bungkawn inkar kawngpui tihzauh mek a ni a, March 17, 2026 aṭang khan hna thawh ṭan a ni. Hei hi tun hnaia mipui hlâwkna tur tihpunna lian ber leh hmasa ber a ni. Project hi Treasury Square leh Bazar Bungkawn inkar chu inang tlang feet 50 vela zauva tihlenna tur a ni.

Hetianga kawngpui zauh tum a nih chhan hi lirthei tâwt lutuk [traffic congestion] tihziaawmna atana tih a ni. He corridor hi Aizawl chhunga hmun lûn ber leh mipui tamna ber zinga mi a nih avangin tih mâkmawh leh pawimawh tawpkhawk a ni. ZPM Ministry hian tluang taka he project hi a hlen chhuak thei a nih chuan an hlawhtlinna ropui tak [great achievement] pakhat a ni ngei ang.

Treasury-Bazar Bungkawn kawngpui zauh hna hi Brig. T. Sailo chief minister hun lai 1978-1984 khan zauh a lo ni tawh bawk a. Treasury Square-a DC office bula bûng/hmâwng kungte pawh kiha ṭhiah darh a ni a, sapho ruhrote pawh laih chhuah a ni a; chiang taka a hmuna hmu vetu ka ni nghe nghe. Khatih lai khan sawrkar khan zauh lo se, tuna Treasury Square zau nuam tak kan neih mek ang hi kan nei hauh lo vang le.

Kawngpui zauhna tur ram hi Assam Rifles-te’n central Aizawla an hmun an chhuahsan hnuah a lo awm thei ta a ni a. Chief Minister Lalduhoma kaihhruai Advisory Committee chuan redevelopment a enkawl mek a ni a, an thawk ropui hle a ni tih tuman kan hai lo. Project khata tel ve anga inthlak danglamna dang awmte chu–Heritage humhalh, Quarter Guard leh Loch House building te chu vawn reng a ni ang a; public space thar Zodin Square area-a Mandir chu vantlang park siamna turin sawn a ni ang. Multipurpose complex AR Cinema hall hlui hmunah mi 2,000 len theihna tur ‘Vanapa Hall’ auditorium-ah chhawng 4-a sang parking siam tum a ni.

He redevelopment hi Aizawl score-a tunlai public infrastructure siamna tur Lammual master plan zau zawk hnuaia ‘Early Bird Project’ kalpui mek zinga mi a ni a. Hetiang hi a hlawhtling tak tak a nih ngat chuan Zoram mipui tan a chhenfakawm ngawt ang.

Treasury Square hian inthlak danglamna dang a nei a, chu chu Treasury Bazar/Market chu March 2025 khan kangmei chhuah hnuah khar vek a ni a, mipui himna atan dawr neitute chu AMC Multi Complex-ah sawn luh an ni. Mahse, tuna traffic chhawmdawlna atana kawngpui zau/area tihzauh hna hi chu a bik takin March 17, 2026 aṭang khan ṭan a ni. Chuvangin, engtikah nge extended larger hi zawh a nih ang tih chu nghakhlel tak leh dawhthei taka thlir mai tur kan ni. Tunah hian hna thawh mek zel a ni a, heritage building-te chungchang emaw, Vanapa Hall plan thar chungchang chipchiar zawkin tarlan tur pawh a la awm nual awm e.

Bazar Bungkawn leh Treasury Square inkar kawngpui zauh chungchangah April 16, 2026 khan Centre for Environment and Social Justice (CESJ) huaihawtin Quarter Guard kawtah environment humhalh ngai pawimawh eng emaw zat an pungkhawm niin a lang a. An zinga thusawitu pakhat chuan, Bazar Bungkawn leh Treasury Square inkar kawng zauh a ṭulna chhan a hriat loh thu a sawi a; thil mak tak a ni. Heti khawpa khawpui chêp, bâwm tâwta khung khawm ang kan ni mek a, kawng zauh a ṭulna chhan han hriat loh der tlat mai chu thil mak tâwpthang a ni awm e. A sawitu hi a ‘abnormal’ nge, ‘not normal’ zawk aw tih a ngaihtuah theih rum rum zawk alawm le?

He huna thusawitu pakhat Aizawl Traffic SP hlui Pu Lalbiakzama, MPS (Rtd) chuan, Aizawl khawpui lirthei chet dan chu hun rei tak a lo enkawl tawh avangin a hriat chian thu a sawi a. AR chhuahsan ram behchhana Bazar Bungkawn leh Dak Inpui inkar kawng zauh tum chuan awmzia a neih a rin loh thu hi a lo sawi fo tawh ṭhin a nih thu a sawi a, Bazar Bungkawn junction bawr traffic system erawh zir chian ngai tak a ni, a ti. Saron Veng aṭanga Treasury Square panna kawng siam pawh buaina tih belhchhahna tur nia a ngaih thu a sawi bawk niin a lang a, hei phei hi chu a sawitu nihna nen hian a inhmeh thlawt lo ti ila a dik zawber awm e. Traffic thunun tawh ṭhintu hian Aizawl khawpui lirthei che vel hi rin aiin a bel tawk lo ni berin a lang. Sawrkar hmalak mekna hi thlawpa rawtna ṭha zawk siam belh thei tur zawka ngaih a nih laia a rawn dodal [counter] khauh mai hi thil ropui tak chu a nih loh hmel hle.

Pungkhawma thusawitute chuan sawrkar hmalakna do ngawr ngawr an nih loh thu leh thing kih a nih danah an lawm loh avanga hetianga pungkhawm hi huaihawt an nih thu an sawi a. AR chhuahsan rama thingte chu kum 100 chuang te an ni tawh a, boruak ṭha pek chhuah kawngah an thawh hlawk em em a, khawpui boruak chhe zel vengtu a nih avangin kih an remtih loh thu an sawi a. Thing kih belh a nih tawh loh nan a tawp thleng ṭan an tum a, a ṭul chuan zan lamah pawh duty an tum thu an la sawi zui bawk.

Brig. T. Sailo hun laia zauh a nih pawh khan thing upa tak tak kih a ni ve nual a, Aizawl veng hrang hranga thing leh maute pawh kan kih rêm avangin heti zat hi mipui kan chên theih phah a ni.

Kum 2011 chhiarpuiah khan Aizawlah mi nuai 2,93,416 kan awm a, kumin 2026-ah chuan mi nuai 4,24,000 kan ni. Aizawl veng hrang hranga thing leh maute hi kit lovin la zuah vek ta ila, heti zozai hi Aizawlah mipui kan awm thei hauh lo vang. Khati zozai thing leh mau kih darh tawhahte khan hnuk tiulh mang si lo va, tuna taka Eucalyptus thing avanga hnuk han tiulh thar leh vel chu ‘Se bo hnua se kawng khar’ tumna a ang viau zawk lo maw?

NGO leh pawl tenau neuh neuh kan ngah lutuk hian sawrkar development/redevelopment/project/scheme/plan hrang hrangah a ṭanpui zawng ni si lova kalkham siamtu kan ni fo mai hi chuan ram leh hnam hmasawnna a tiṭhuanawp ṭhin tih kan hriat tlan a hun tawh hle. Chuvangin, sawrkar pawh hian sawiselna nazawng hi chu mênah thlak mai zel se, a tih tur leh thil tumah nghet taka ding zelin, hmasawnna hna thawk miah miah ṭhin se kan ram hi a changkang zawt zawt thei mai dawn a ni.

- Dr. C. Lalrampana