TUIKHUR RÂL PEL LO ENVIRONMENTALIST KAN TAM, INZIRTIRNA ṬHA KAN DAWN A NGAI HLE
Tun hnaia Aizawl hmun lâili taka awm Assam Rifles Lammual chhuahsan tak hmuna thing dingte khawpui tihzau nan leh nunphung ṭha zawk a lo awm theih nana kawngpui sial zau hna ṭan mêk a ni a, thing eng emawzat kih thluk a ni. Thing ṭhenkhat phei chu kum 100 chuanga upa tawhte an ni hlawm. Heng thing upa tawh tak tâkte hi kan ram ro hlu (heritage) an ni hial tawh ang. Ui tak leh zah tak chunga kan chan a ngai mai hi a lungchhiatthlak hle.
Chutihrual chuan, kan khawpui tâwt tawh tak leh thaw-pikthlak tak, eng emaw hlêka traffic jam nghal zung zung ṭhin tihziaawmna tura plan felfai tak hnuaia thil tih a ni a. Kawngpui zau leh thawl ṭha zawk helai hmuna a awm theih phahna tur erawh hi chu a nghahhlêlawm hle thung. Pawngpaw do bur lo deuh a, rilru fim tak nena kan lo thlir thiam a ngai a ni.
Traffic jam a tihreh phah deuh ang
Aizawlin parking hmun ṭha leh zau kan neih loh avangin kawngpui kâma lirthei dah kan pun phah a, nasa takin nunphung a tihbuai phah ṭhin a ni. Parking zau nuam zawk leh plan mumal tak hnuaiah parking zone mumal takte awm tawhin, dan leh hrai, inrelbawlna felfai tak hnuaiah kalpui a ni chho ang a, kawng kama kan lirthei dah ṭhinte avanga nunphung buai leh traffic jam phahna hi a bo deuh ang. Tin, kawngpui zau ṭha ve pangngai tak awm tur pawh hian traffic jam a rawn tiziawm bawk ang.
Economic-ah nghawng a nei ang
Zir mite chuan Aizawlin minute tin hian cheng nuai 8.34 a la lut ṭhin angin min chhutsak a. Chutiang a nih chuan Aizawl traffic tawt tak karah darkar chanve kan tàn chhung ringawt pawh hian sum tam tak kan chan phah a ni. Jam eng emaw chenah a tihziaawm phah chuan hun, sum leh tha tam tak kan hum thei ang a, eizawnna tam takah hma kan sawn phah ang a, kan economic pawh a rawn san phah dawrh ang.
Tuna Aizawl hi plan felfai tak hnuaiah khawpui nuam tak a lo nih phah ang
Assam Rifles ram chhuahsan hi plan mumal taka kan kalpui a nih ngat chuan kawngpui a zau phah ang a, nunphung a rawn ziaawm phahin, plan mumal tak hnuaiah thingte pawh phun a ni leh zawk ang a. Tuna nunphung tihbuai phahna hrang hrangte hi a lo ziawm phah deuh ang a, a hma aiin tuna Aizawl hi a lo nawm phah zawk ang.
Ngaihtuahna kan sen a ngai
Environment kan ngaih pawimawh luat avanga development hrang hrang khaihlak phah fo ṭhin hi bengsika kan ngaihtuah a hun tawh a, engkima pawngpaw do bur lo deuh hian zirna ṭha kan dawn hi a hun tawh tak zet a ni. Environment development te, human development te hi inhne rem taka kan kaltir thiam loh chuan kan indo reng mai dawn a ni.
Tun hnaia Zawlsei hmuna chinghniate’n sial vultute se no a she hlumsak nual avanga chinghnia ṭhenkhat tihhlum a nih pawh khan, chinghnia khawngaihna avanga Zawlsei mipui demna a tam hle a nih kha! Dan hnuaia an chetna a nih loh chuan an demawm hrim hrim laiin, an eizawnnaah harsatna an tawhna thil a nih ve avangin, pawngpaw dem ringawt pawh a fuh ber chuang lo a ni.
Environment kan ngaih pawimawh rualin, mi dangte eizawnna pawh kan ngaih pawimawhsak thiam a, thlir dan kan thiam a ngai hle. Environment nena intluk tlang lo lutuk leh hmasawnna hmuh tur pawh awm em em lo va, ramngaw ṭhiah duai duai a, thilsiam tam tak hal halh hluah hluah hmanga ram economic siam tumte hian environment ah injustice a thleng a, a tawpa tuartu chu kan vaiin kan ni a, kan vei em em tur erawh a ni thung.
Aizawl nunphung a lo felfai zawk a, Aizawl lûn lai thâwl zawka hman ṭangkai tumna thila Assam Rifles-te kan sawn chhuak ta sa sa, kawngpui zau zawk leh plan fel taka hnuaiah thingte pawh phun leh ta zawk ila, Aizawl nuam leh environment nena inhne rem tak siin a chen ho theih a ni.
Aizawl hmun lûn laia awm Assam Rifles sawn chhuah hi kan mamawh hle a, thing dingte pawh kawngpui zau zawk kan neih theih nana kih ngaite kih hi kan mamawh ve bawk. Pawngpaw humhalh ringawt lo deuh hian, kawngpui zau leh nunphung felfai zawka kan nun phahna turte pawh kan dâwn tel ve a ngai a ni.
- David L Khiangte