GST bûkna dik khai turin Pre/Post-Settlement hriat chian a ṭul
Dt. 3.12.2025 khan social media kaltlangin India ram puma GST dawn dan leh chumi zinga Mizoram sum dawn 41% laia a tlakhniam chungchang kan lo hmu ang a. Kha thu ziaktu khan website-a a hmuh a letling niin a hriat a, a ziak aṭang hi chuan percentage la thiam lo a ang thei dawn alawm le. A thuziak aṭang khan pre-settlement leh post-settlement GST collection hre hrang lo nia ngaih theih a nihna chen a awm bawk.
Mizoramin post settlement-a a dawn kha kum 2024 November thlaa a dawn aiin 3%-in a sang hlauh zawk. A hnuaia mi hi en ila.
Mi pakhat chuan “… November 2025 khawn chu kum 2024 November 2024 GST khawn aiin Rs. 11 crore-in a hniam zawk a…” a ti a. Kum 2024 aiin Rs. 11 crore-a tlahniam ni lovin, Rs. 7 crore-a tlahniamin, Rs. 11 crore chauh an hmu chhuak tihna a ni zawk.
Mizoram Taxation Department website aṭanga data chiang zawka en chuan (mi thuziah letling mai lovin) Rs. 7.54 crore-in a tlahniam tih a hriat theih. PIB lam thuchhuah hi a dik a, Mizo ṭawnga lehlin a nih dan hi a dikhlel hret zawk a ang.
Pre-settlement collection hi GST siam rem hmaa state lamin an lo cut phawt (SGST) hi a ni ber a. Post-settlement collection (Input Tax Credit leh Apportionment) chu consuming state-te chanvo siam rem hnua GST dawn tur inpekna a ni.
Pre-settlement ai chuan post-settlement hi mipuite ngaihven a ni zawk tih hriat a ṭha hle mai. Pre-settlement collection 41%-in a tlahniam tih hi a leiko zawng leh sorkar chirhtheh tumna rilru nena sawi chhuah niin a hriat a. Budget punna/kiamna sawi dawna department tam zawk hmaih lui a, a tlahniam bik la hrang a, “A va tlahniam nasa ve…” tia thu sawi chiam ang deuh a ni.
Post-settlement GST collection hi 3%-in a pung. India rama state leh UT zawng zawng awm mek zingah Mizoram aia GST collection nei chhe zawk state 20 an awm tih an sawi duh lo leh lawi a. Mahse, Mizoram erawh ngaih ṭha taka awm theih a ni chuang lo a, nasa taka hmalak zel a ngai.
Kum 2024 leh 2025 an khaikhin danah kum 2024 chhung zawng leh kum 2025 November thlenga GST collection zatte an han khaikhin a. Thla 12 leh thla 8 sum lak luh khaikhin hi a dik thei ngai lo tih chu kan hre vek nâ a, politics khawvelah chuan a leng vek turah ngai ila!
April-November 2024-a chhiah zawng zawng hmuh zat chu Rs. 757.20 crore a nih laiin April-November 2025-a chhiah zawng zawng hmuh zat chu Rs. 865.48 crore a ni. A punna hi Rs.108.28 crore a ni. A hniam zawng leh chhe zawng veka kal anga sorkar an puhna hi sawifiah chiang thei deuh se a lawmawm ngawt ang.
Mi pakhatin open letter a ziak leh thut bawk a. Ani pawh khan “GST tlakhniam a lar thar leh a…” tiin a rawn khuhhawng a nih kha. 3%-in a pung zawk asin maw le! Pre/post settlement collection hi a hranin lo inbih leh se. Sorkarin chhiah a lak tipung tura a nawrna leh Mizoram mipuite’n chhiah kan en dan tihdanglam a ṭulzia a sawi hi a lawmawm tak zet. Hospital cabin luah man a tarlan erawh ngaihtuah ṭha leh se. Rs. 5,000 aia to aṭang chauhin GST a lak theih a, Mizoramah Rs. 5,000/day aia to hospital room luah man a awm em aw? A lo awm a nih pawhin a tlem ngawt ang.
Hospital ho GST pek dan erawh enfiah a ṭul hle. MUHCS an zawm loh chhan te a ni thei ang emaw, thuneitute kut ni se. Tin, a duhthawh luatah, “Duhsak zawngte chhiah awltir…” a tih hi chu(h), mi phawk tak a ni bawk a, sawi chhuak law law se a ṭha lehzual ngawt ang.
Mizote hian chhiah pek hi kan hreh tlangpui em aw, tih theihin kan GST a tlahniam a. Sorkar pawh inenfiah a ngai a, tih tur a nei bawk. Chumi karah erawh, thil intihre taka post kan siam pawp pawp danah hian fimkhur a ngai hle, kan vaiin.
Taxation chungchang hi chu a technical em a, mi dang thu ziah lo lehlin emaw, mahni thua post siam ve ringawt lo hian, mithiam zawkte râwn chunga tih a ṭha hle.
Pre-settlement collection chu 41%-in a tlahniam chiang a, post-settlement-ah erawh (pre-settlement-a a tlakhniamna pawh rawn hnawhkhat chho vekin) 3%-in a sang thung. A dik zawk a awm reng lai a, a laklawha lo reh bun a, chumi chin chauh tlangaupui hi a fuh lo vang.
Total tax collection hetiang a ni:
2024-25 ah November thlengin Rs. 757.20 crores
2025-26 ah November thlengin Rs. 865.48 crores
- Kj Jona