MI HLAWHTLING

Mi hlawhtling han tih hian kan hriat dan leh pawm dan a inang lo viau maithei a ni. Hlawtling nia kan hriat hi mi tam tak chuan rosum leh pai ngah leh lehkhathiam nite hian kan ngai deuh ber a. In leh lo ṭha, ram leh huante, kan thil neih hrang hrangte niin kan ngai deuh ber awm e. A dik pawh a dik khat bawk a, mahse, hlawhtling dik tak zawk hi kan hre fuh lo fo ṭhin. Sum leh pai thla tina mumal taka lalut, mahse, in leh lo nei hauh lo te chu mi rilru nei leh fingah pawh kan chhiar lem lo. Mizote phei chuan mahni in han tih tur awm miah lote phei hi chu famkim lo kan ti a, kan theih ang tawk tawkin kan tuak hram hram ṭhin a. Nu leh pa tam tak pawh hian kan fate an nuamsa lo vang a, rual an awt palh hlauvin a sur a sa hnuaiah kan thawkrim hle bawk ṭhin a. Fate pawh awm hman lo leh ngaihsak hman lem lo nu leh pa tam tak an awm a ni. Tin, nu leh pa zingah taimak leh neih nun vang pawh ni lem lova chhungkua ngaihsak lo hrim hrim chi hi an awm bawk. Chhungkua neia fate nei tih inhre miah lo ni awm taka awm nu leh pa sawi tur tam tak an awm bawk.

Chu vangin, tunlaiah naupang leh ṭhalai zingah chhungkaw awmzia hre lo fe fe, aia upa zah leh awm dan mawi hre lo tak tak, ṭawngkam thlahdah deuh deuh an awm chawk a ni. Keini Mizo ai mah hian vaiho hian aia upate hi an zah zawk emaw chu aw ka ti ṭhin. Vairama kan kal chuan khawlai zu rui hmuh tur an vang hle a, naupang deuhte phei chu aia upate bula zuk leh hmuam tihte hi an hreh khawp mai. Khuti khawpa zu zalen si, duh duha lei mai theih ni si khu zu rui hmuh tur an vang khawp mai. Kan ramah erawh thung chuan zuruite hi an pawr a, an zak lo zawk emaw tih tur a ni a, hengte hi a chhan pakhat chu chhungkuaah inzirtirna ṭha a awm loh vang a ni chawk.

Vawi khat pawh vairama ka zin ṭumin zanah hian vai zu rui pakhat hi a rawn bengchheng dawn a, a bula vai awmho dang khan an beng hrep mai a, an hnawt haw daih. Kan ram ni se chu kan invuipui leh luai luai ang a, nu leh pa ṭhenkhat lahin an fate thlavang an hauhna fe mai thei. Khawlaia zur ui pawr deuh hi chu aia upate hian zilh ngam deuh se chuan, khawlaia zu rui pawr deuh hmuh tur pawh hi an vang mai thei a ni.

Vawi khat pawh Gospel camping an siamnaah ka va kal ve a, ruihhlo ngai pakhat chu thuneitute'n thu a awih loh avang leh camp aṭanga a chhuah fo avangin an hnawtchhuak a. Anu chuan camping buatsaihtute a rawn ṭim hrep mai a, “Camping nan hian pawisa eng zat nge ka thawh in hria em?” te tiin chapo takin an rawn ân khum hrep mai a ni. A dik tak chuan kan ram ṭhalai sualna chhante pawh hi nu leh pa hian kan zir loh chin tam tak a awm a. Kan fate thlavang kan hauh lutuk leh kan ṭan lutukte hi kan tisual zawk tihte hi hre ngam ila a ṭha hle.

Nu pakhat ka hriat ve thung chuan a fapa zu ruih hmang tak mai hi a ṭan duh miah lo va. A thil tihsual avangin khawtlang hruaitute'n an man a, lockup-ah an khung a; tah pawh chuan a tlawh duh lova a thlavang a hauh duh miah lo bawk a, a fapa chuan hrehawm a ti ngang a ni ang, a zu in ṭhin a sim phah hmiah zu nia. Kan fate hi kan thawhchhuah zara an nawmsak ai hian anmahni ngei hian thawkchhuak se la a ṭha ber. Nu leh pa zara lo inla milian ho hi mi laktlak tak an tam lo mai thei a ni. Saphovin an fate an enkawl dante hi chhungkaw pangngaiho chu an tiṭha phian. Kum 18 an tlin chuan anmahniin intodelh turin an pen chhuak a, Khawvela mi hlawhtling leh hausa hote hi sapho an nih deuh zel hi maw.

Sorkarah a ni emaw, eng hnaah pawh hotu lian leh sang tak pawh niin mite ngaihah chuan mi hlawhtling tak angin lang mah ila, chhungkua a nawm loh va, a hlim loh chuan khawvel hi kan hmang nuam lo rawh mai a ni. Mi hausa tak, duh duh eia lei thei pawh ni ila, kan fate an ṭhat loh chuan chhungkua a nuam thei lo. Chhungkua hi Pathian din a ni tih hriat hi a pawimawh hle mai a, a dintu duh dan anga awm loh chuan chhungkua a hlawhtling mawh khawp mai. Chhungkuaah hian Pa hi kan lo pawimawh khawp mai a, pa berin Pathian a ṭih a, a nun dan a dik phawt chuan fate hian an lo zui mai ṭhin. In leh lo ṭha leh man to nei lo mah ila, car man to emaw, ro thil hlu nei khep khup lo mah ila chhungkua a hlim chuan nu leh pa; naupangte'n nuam an ti. Kan fate'n in chhung nuam an tih loh chuan an hmabak chu khawlaia vah leh thil sual tih a ni mai. Politics te, khawtlangahte mite fak leh chawimawi hlawh mah ila, chhungkua a hlawhtlin loh chuan mi hlawhtling tia chhiar theih kan ni meuh dawn em ni? Kohhranahte inhmangin Pathian thu sawi kur dup mah ila, chhungkuaa hlim lova a hlawhtlin si loh chuan a va famkim dawn lo em!

Mi hlawhtling tehna chu sum leh pai tam lam aiin, Pathiana rinawmna, chhungkaw hmangaih leh enkawl ṭhat, taimakna, harsatna hmachhawn peihna, leh nunphung mawi vawn tlatna kha a ni. Mahni chauh ni lovin, mi dangte tana malsawmna ni a, chhungkaw tana belhfâk nih hi a ni. Lehkhathiam lo, sapṭawng pawh thiam lo, zirna lamah sang lo ni mah se la, a fate an hlim a, an hlawhtlin a, chhungkaw nuam tak an siam chuan nu leh pa hlawhtling an ni. Politics-a mi challang, sorkar emawa officer ni a, sumdawng hausa pawh ni se, an fate tihtlak an awm lo va, chhungkua a hlawhchham chuan nu leh pa hlawhtling tehnaah an tling tawk lo mai thei a ni. Rosum leh pai leh thiamnate hi a pawimawh lo a ni lo; nimahsela, nu leh pa hlawhtling tehna tan erawh a tling tawk chiah lo a ni. Nupui pasal la nei lote pawh hian tun aṭangin engtin nge chhungkaw hlawhtling ka din ang tih hi lo zir hmasak a pawimawh hle. Chhungkaw hlim leh nuam tak siam tumin bei la, tichuan he leiah pawh Vanram i tem lawk dawn tihna a ni e.

- Reuben Lalnunthara Hnamte