Mizo mipate
Mizo mipate kan ti leh ṭhin a, ṭhenkhat chuan kan lo ning tawh viau mai thei. A ni tak a, mipate kan buai deuh tlat ṭhin alawm; thâwkkhat lai pawh khan tuai kan pun hluai tawh kha. Zu in mi leh in chhin ve duh hrim hrim te; kan zu in a chhe ropui si a, kum naupang te tein kan thi phawk phawk mai a nih kha. Hmeithai pawh kan tam ta hle mai, ṭhenkhatah phei chuan thi zo ta vek mai, mote’na ro khawm ngai khawp te pawh kan lo awm hlawm ta. Mi ṭhahnemngai leh sawrkar, YMA ten ṭan an han la, vawiinah chuan kan ziaawm ta viauin ka hria, a lawmawm hle mai. Nikumah ruihhlo ngaite chungchangah buaina kan han tawk leh rap rap a, hei pawh hi kan ṭanrual zel theih chuan ziaawm turah a ngaih theih.
Kan dinhmun
Vawiina Mizo mipate dinmun hi eng ang chiah nge? Tlem chuan hma kan sawn ta deuh tih chu kan hre thei awm e. Office hrang hrangte han thlir kual hi chuan hmeichhia chu an tam thei mang e, keia thawhnaah pawh hian a ni tlat mai. Thil zuar kual zingah pawh hian hmeichhiate’n tluk loh rim an nam tlat mai. Hmeichhe officer pawh hi an kat ta nuk mai. Hmeichhiate’n ei an zawng a, mipate’n an thawh chhuah sa kan ring tih te pawh hi a ang ta riau mai. Nikum HSLC leh HSSLC result-ah pawh khan hmeichhiate mipate aiin an chungnung zawk a ni.
Mipate’n pa kan tum dan hi ruih deuh reng mai te, damdawi hmansual kawngah te em mi chu aw, a tih theih. Kan khawhawi te pawh hi ṭhenkhat chu a zau vak lo, rualelna kan nei lo, hnam dang mipate kan thleng phak lo, ngaihtuah tel phak lo hian a hriat theih.
Eng vang nge?
Eng vanga zu leh ruihhlo buaipui tlat ṭhin nge kan nih aw. Kum 1985 chho vel, 1990 thleng vel khan rui reng thei, drug edict tihte khan nupui tur hmelṭha deuh deuh an hmu thei zawk tlat mai. Ruihna tur pawisa an nei, drugs man tur pawisa an nei; an neih theih chhan chu an chhungte, nu leh pa awm thei tak tak an nih ṭhin vang a ni. Chuvang chuan hmeichhiate’n awm nawm theihna tur tiin an thlang a nih mai hmel e. Heng vang hian vawiinah pawh mipate hian rui reng thei nih kha kan la tum em maw chu aw a tih theih.
A dawt lehah chuan, chhungkaw kehchhia kan tam lutuk. Nu leh pa enkawl mumal loha seilian kan tam. An khua a har a, nun a beidawng a, zu leh ruihhlo bâwihah an lut thuai mai ṭhin. Chhungkua kan inenkawl danah mipa fate’n zirtirna an dawng tlem a, hmeichhiate kan chhawr ṭawk ṭawk laiin mipa fate kan awmtir mai mai a, Mizo chhungkaw danah chuan. Hun âwl a tam chuan sual kawng zawh a awl duh hle.
A la tlai lo e
Vawiinah Mizo mipate hi kan la tlai lo e. Kan ram rorel khawlah pawh mipa hlir alawm la ni; chutiang bawkin khawtlang leh kohhranah pawh. Zu in mi i nih chuan i la sim hmak thei, khawtlang leh kohhran hruaitu i la ni leh thei. I tum phawt chuan ṭanpui theitu an awm. A hmasa berah chuan Pathian hnenah thlen rawh, thlen fo rawh, taima takin; beidawng lovin. Beidawn hi Setana hnathawh a ni.
Kan tu leh fate kan enkawlna kawngah zirna lam ringawt ni lovin zu leh ruihhlo ṭhat lohzia hi sawi ve fo a ngai. Zuk leh hmuam hi zu leh ruihhlo kailawn a ni tih pawh kan hriat kar a ṭul hle mai. Drugs ti ṭhin i nih chuan hun ila nei e, tih tawh loh i duh phawt chuan pui theitu che an awm. I nu leh pa ṭhenawm khawvengte khan an pui thei che. I hlawhchham ngun a nih pawn beidawng lovin tum hram hram zel rawh. I Pathian, nangmah siamtu che khan a nghak reng che, a ṭanpui dawn che, i tawrh chhelna kaltlang khan.
PUC han thlir ta ila, hnam dang lecturer hlir ni ṭhin kha tunah chuan Mizo tlangval, thiamna sang tak tak nei an ni hlawm ta. MZU lamah pawh hian Mizo tlangval thiamna sang tak tak nei an ni hawlh hlawm. Heng bakah hian kum tin graduate, master degree, doctorate degree nei thar eng emaw zat an awm ziah ṭhin. Hengte han thlir neuh neuh hi chuan Mizo mipate kan la ṭha viau alawm maw le, a tih theih.
Eng nga ti nge Mizo mipate kum naupang te tein kan thih zawih zawih tia kan mangan viau mai si le? A ni tak a, thâwk khat lai kha chuan ṭhalai kan thi zawih zawih mai a nih kha. Mi pangngai tan chuan mutmawh hnarmawh a neih loh theih loh a ni.
Aw le, vawiin aṭang chuan Mizo mipate i harh tlang ila, Vairengte pêlin kan ngaihtuahnate vak vel se la, bial ngaia kual kual lovin, hnam dang mipate el vein, Zoram nuam siam i’n tum teh ang.
- Lalchhandama Colney, Ph – 9862982321