INTHUNUNNA HI

Kei ni Mizote hi tun hma kan pi leh pute hun atang khan inthununna hi kan tlachham deuh a ni mai awm mang e a tih theih awm e. Kan inzirtirna ber pawh zawlbuk a ni mai a, mipa fate chu zawlbukah eng emaw changin valupate’n ko khawmin an zilh ve thin a. Kha kha kan inthunun zirna ber chu a ni mai awm e. In lamah ni se inzirtirna kan tlachham em em a, mipa fa chu ramṭang rual a nih hma pawhin tuallai lamah ṭhiante nen an inpawl ho ber ṭhin a, mipa fa si in lama tawm deuh reng kha chu kan en dan a dang mai thin a nih kha maw le. Kan inzirtirna ber pawh chhungkaw chaw ei khawm lai a ni mai a, hei bak hi tu leh fa te han inzilhna leh kawng kawhhmuhna hun kan nei lo a ni ber awm e.

Hun a lokal leh deuh a, sikulte kan han nei ve ta a. Kan sikulte lah kha nau awmna in a ni ber a, naute nen kan hmeichhe naupangte an han inpaw bawr a, kan ri luih luih mai a. Sikul lah pindan pawh awm lovin, pawl hrang hrangte chu ṭhutna a hran ve deuh a ni mai a. Tichuan, kan ri luih luih mai a. Khati mai mai chung khan a thiam thei deuhte chuan hlawhtling takin an zir chhuak a, sorkarah hna sang tak tak, IAS te hial hial thawkin, kan rual ute kha an awm ve fer fur zuk nia. Hetih hun lai hi chuan sikul lamah pawh inthununna a lian vak lo. Mahse, kan primary sikulte kha chu Mission sikul a ni tlangpui a, chuvangin, kan zirtirtute khan Pathian thu nen an kaihruai a, zirna pawh kha rin ai chuan a felfai viau kan ti thei awm e.

Hun a han kal leh deuh a, kan Mission sikulte chu sorkarah an han lut tain, zirtirtute pawh sorkarah an han lut fai ta a. Tah zet chuan inthununna a dal ta. Kan sorkar sikul zirtirtute chu a kal tlai tlai an ni ta fur mai a, naupangin an kal khalh ta fer fur mai a nih kha maw. Kan zirtirtute lah kohhran upa an ni ta fer fur mai a, a nih loh leh YMA, MHIP tih lama a hruaitu an ni ta fer fur mai a. Sikula zirtir aiin heng kohhran leh pawl dang hi an ngai pawimawh zawk emaw tih turin, leave lak awm mang hlei lovin sikul an chawl ta fo mai a. Kohhran khawmpuiah pawh leave la hauh lo pawhin an kal ngam ta zel a. Sikul kal tlai pawi tihna nei hauh lovin hna pêng dangah an inhambuai ta a, sorkar sikulte chu an zirna quality a lo hniam ta tual tual a, matric result-ah pawh artelukàwn an awm ta fer fur mai a nih kha. Heng result chhe em em sikul zirtirtute hi kohhran upa zuk ni fur hlawm a!

Hetih hun lai hian kohhran chuan sikul enkawl high skul a nei ve nual a, an ni thung hi chu an ṭha tlangpui kan ti thei awm e. Kei, he article ziaktu ngei pawh kohhran sikul enkawl St. Peter’s High School-ah kum 40 dawn thuak ka thawk ve a. Kan sikulah kha chuan han kal tlai ngaihna a awm dêr lo nia. Kan headmaster office kha sikul luh ṭan tirhah a awm a, teachers’ attendance register kha a office kawngka bul maiah a awm a, kan room thlen hmain hming sign ngei a ngai a, chuvangin, han kal tlai ngam a ni lo. A ni, kan headmaster lah kha sikul ṭan hma darkar khat velah a lo awm daih tawh thin si a, ṭan dar a rik veleh attendance register kha a la daih si ṭhin a. Class room-ah lah ni se, zirtirtu ṭhutna tur chair emaw, stool emaw han dah a awm dêr bawk si lo. Tichuan, period khat, minute 45 chhung chu din tluan chhuah zak a ngai ṭhin a. Sorkar sikul zirtirtute an mutthluk mai mai ang te, an sam ṭuak an pawhtir ang mai mai kha a theih ve loh. Tlar hnung lam naupangte ninhlei an tih leh tlar hnung discipline har an tih ang kha a awm ve thei lo. Tlar hma ber nen a inang vek ṭhin. Hetiang a nih vang hi a ni chek ang chu maw, public exam-ah te hian naupangte distinction, first division tih an tam ber ṭhin ni. Second division an tlem leh deuh a, third division phei chu an awm meuh mang thin loh hi ni! Inthununna hnuaiah nge nge chuan matric result pawh a ṭha deuh a ni ang, Mission deficit sikul result hi a ṭhat ber ṭhin ni!

Tunah kan sorkarin a enkawl office-ahte leh sikulahte Biometric Attendance (BAS) a siam ta hi sorkar tih tur reng a niin ka ngai tlat. Kan sorkar kal tate khan an ti ngam lo nge, a tih nachang an hre lo zawk ni. Tunah chuan kan zirtirtute pawh kal tlai an tlem deuh tawh chêk ang chu maw! Mahni eizawnna aia thil dang kan ngaih pawimawh zawk tlatna boruak chhe tak kha tunah chuan a kiang tawh ngei turah ngai ila. Kan sorkar hian hei hi chu khauh takin kengkawh zel se, kan ram sorkar hnathawh leh zirtir hnathawh hian hmel thar a hmuh ngei i beisei tlat teh ang u. Sikul chhunga kan zirtir dan phung thleng pawh hian siam ṭhat tum ila, zirtirtute ṭhu-mu deuh chunga naupang kan zirtir thinte pawh hi sim ila, ding chungin zirtir ila, tichuan, kan naupangte a thleng lehzual ngei chuan a rinawm e.

- Patrick Z, Chhingchhip